Thu ngân sách giảm khoảng 7.200 tỷ đồng để hạ nhiệt giá xăng dầu

Bộ Công Thương cho biết Việt Nam đang trở thành một trong số ít điểm sáng hiếm hoi của Đông Nam Á trong cuộc khủng hoảng năng lượng được coi là tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ.

Trong bức tranh khu vực đầy biến động đó, Việt Nam đã phản ứng với một chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt và có chiều sâu - được đánh giá là một trong những mô hình hiệu quả nhất của khu vực.

Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được kích hoạt tới 9 lần chỉ trong vòng một tháng, với tổng số tiền chi ra ước tính 5.300 tỷ đồng (khoảng 217 triệu USD). Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, ngân sách nhà nước được tạm ứng trực tiếp vào Quỹ — với quy mô 8.000 tỷ đồng (khoảng 303 triệu USD) theo Quyết định số 483 của Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ngày 27/3.

Song song với Quỹ bình ổn, Chính phủ triển khai nhiều công cụ tài khóa đồng thời, bao gồm: Thuế nhập khẩu ưu đãi về 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu từ ngày 9/3 đến 30/4/2026;

Thuế bảo vệ môi trường về 0% đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không từ nửa đêm 26/3 đến 15/4; Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng cắt giảm từ 8–10% xuống 0%; Miễn khai thuế GTGT trong khi vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.

Ước tính tổng số thu ngân sách bị giảm khoảng 7.200 tỷ đồng/tháng (khoảng 295 triệu USD). Đây là động thái cần thiết để bình ổn giá cả và giảm áp lực chi phí.

Về cơ chế điều hành, bước đột phá quan trọng là từ ngày 6/3, liên Bộ Công Thương – Tài chính được phép điều chỉnh giá ngay khi giá cơ sở tăng trên 7% - không cần chờ hết chu kỳ 7 ngày. Đến ngày 19/3, theo Nghị quyết 55, cơ chế này còn linh hoạt hơn: cho phép điều chỉnh trong vòng một ngày nếu biến động vượt 15%. Điều này giúp tránh hiện tượng tích lũy sốc giá như đã xảy ra ở Thái Lan.

Kết quả, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 giảm xuống còn 23.326 đồng/lít - thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tức giảm 22,5% chỉ trong vài ngày sau khi các biện pháp thuế được áp dụng.

Nếu không có Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON92 đã có thể lên tới 30.180 đồng/lít, xăng RON95-III gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng/lít, cao hơn giá thực tế tới 3.000–5.000 đồng/lít/kg.

So với khu vực, mức tăng giá của Việt Nam thuộc nhóm trung bình-thấp theo thống kê của seasia.stats - trong khi Philippines, Myanmar và Campuchia chứng kiến mức tăng 50–80%, Việt Nam chỉ ghi nhận mức tăng đáng kể nhưng được kiểm soát và đang trên đà giảm trở lại.