Thư viện Việt Nam trong kỷ nguyên số: Dữ liệu dùng chung - Giá trị cộng hưởng

Phát biểu khai mạc Hội nghị - Hội thảo, Giám đốc Thư viện Quốc gia Việt Nam Nguyễn Xuân Dũng nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang làm thay đổi cách thức con người tạo lập, tìm kiếm, tiếp cận và sử dụng thông tin. Đối với ngành thư viện, chuyển đổi số không chỉ là số hóa tài liệu hay đầu tư phần mềm, mà còn là yêu cầu kết nối nguồn lực thông tin, nâng cao chất lượng dữ liệu và tổ chức phục vụ người sử dụng trong môi trường liên thông.

Người dùng tin ngày nay mong muốn có thể tìm kiếm tài liệu từ nhiều nguồn, biết nơi lưu giữ, điều kiện tiếp cận và phương thức khai thác thuận tiện. Vì vậy, dữ liệu do mỗi thư viện tạo lập cần có khả năng chia sẻ, kết nối và tái sử dụng trên các nền tảng khác nhau. Đây là yêu cầu thiết thực để mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và nâng cao hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống.

"Với chủ đề "Dữ liệu dùng chung - Giá trị cộng hưởng", mỗi thư viện, dù có đặc thù riêng, đều có thể phát huy giá trị nguồn lực vượt ra ngoài phạm vi đơn vị khi dữ liệu được tổ chức theo những nguyên tắc tương thích và quản lý với trách nhiệm chung. Dữ liệu dùng chung không đơn thuần là tập hợp các biểu ghi, mà cần góp phần giảm trùng lặp trong xử lý nghiệp vụ, thúc đẩy biên mục hợp tác, phát triển dịch vụ liên thư viện và giúp cộng đồng tiếp cận tri thức thuận lợi hơn" - ông Nguyễn Xuân Dũng khẳng định.

Thời gian qua, ngành Thư viện Việt Nam đã từng bước chuẩn hóa nghiệp vụ thông qua việc áp dụng các quy tắc mô tả, khổ mẫu và hệ thống phân loại như AACR2, MARC 21, DDC; đồng thời phát triển phần mềm quản trị, thư viện số và số hóa tài liệu.

Tuy nhiên, áp dụng cùng chuẩn nghiệp vụ chưa đồng nghĩa với việc dữ liệu đã liên thông và có thể tái sử dụng hiệu quả. Khác biệt trong mô tả tên người, tên cơ quan, chủ đề; biểu ghi trùng lặp; sự thiếu tương thích giữa các hệ thống; cùng những vấn đề về định danh, quyền truy cập và trách nhiệm cập nhật dữ liệu vẫn là những trở ngại cần tháo gỡ. Do đó, phát triển dữ liệu thư viện dùng chung cần được xác định là quá trình hợp tác lâu dài, không phải việc lựa chọn một phần mềm chung cho tất cả các thư viện.

Đồng thời, cần thống nhất yêu cầu dữ liệu tối thiểu; nâng cao chất lượng và tính nhất quán của biểu ghi; chuẩn hóa phương thức kết nối; từng bước xây dựng dữ liệu thẩm quyền dùng chung; đồng thời xác lập cơ chế quản trị, phân định trách nhiệm đóng góp, cập nhật, kiểm soát và khai thác dữ liệu…

Phát biểu chào mừng Hội nghị - Hội thảo, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ Đào Thị Thanh Thuý cho biết, TP Cần Thơ không chỉ là trung tâm của vùng ĐBSCL, TP Cần Thơ còn là nơi hội tụ và giao thoa nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc anh em ở miền Tây Nam Bộ; là điểm hẹn thân thiện cho sự kết nối, sáng tạo và sẻ chia những giá trị thiết thực, hoà nhịp cùng cả nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Bên cạnh nhịp sống hiện đại của một thành phố trẻ, TP Cần Thơ hôm nay vẫn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống, hệ thống di tích lịch sử, làng nghề, lễ hội dân gian cùng kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng. Lãnh đạo thành phố luôn quan tâm phát triển văn hóa đọc, xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, thư viện nhằm phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập, nghiên cứu và hưởng thụ văn hóa của Nhân dân.

Trước làn sóng chuyển đổi số đang lan tỏa mạnh mẽ trong hầu hết các lĩnh vực, Ngành thư viện cũng đang đứng trước những cơ hội vàng để tự làm mới mình, tạo ra những sản phẩm, dịch vụ hiện đại và giúp cộng đồng - đặc biệt là thế hệ trẻ - tiếp cận tri thức dễ dàng hơn bao giờ hết. 

Bà Đào Thị Thanh Thuý khẳng định, Hội nghị - Hội thảo "Thư viện Việt Nam trong kỷ nguyên số: Dữ liệu dùng chung - Giá trị cộng hưởng" không chỉ là nơi để cập nhật những kiến thức, kỹ năng chuyên môn mới, mà còn là không gian thuận lợi để các địa phương trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những mô hình hay, cách làm hiệu quả trong việc phát triển văn hóa đọc và xây dựng thư viện hiện đại.

Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ Đào Thị Thanh Thuý cũng cho rằng, ngoài thời gian tham gia Hội nghị - Hội thảo, các đại biểu sẽ có dịp tìm hiểu thêm về vùng đất và con người Cần Thơ, giàu bản sắc văn hóa; cảm nhận sự thân thiện, mến khách của người dân TP Cần Thơ. 

Đồng thời, tham quan, trải nghiệm những nét văn hóa đặc trưng của đất Cần Thơ - nơi hội tụ hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, nổi tiếng với các công trình văn hóa, lịch sử tiêu biểu như Đền thờ Vua Hùng TP Cần Thơ, Bến Ninh Kiều, Chùa Ông, Bảo tàng TP Cần Thơ, Đình Bình Thủy, Nhà cổ Bình Thủy, Thiền viện Trúc Lâm Phương Nam, Chùa Dơi...; cùng trải nghiệm các điểm đến thú vị như Cồn Sơn, Chợ nổi Cái Răng, Cánh đồng khóm Cầu Đúc, Khu du lịch Tân Huê Viên…