Thương mại Việt Nam - Israel có thể đạt 4,4 tỷ USD trong năm 2026

Theo Bộ Công Thương, nếu năm 2024, kim ngạch hai chiều của Việt Nam - Israel đạt 3,25 tỷ USD, năm 2025 đạt 3,63 tỷ USD. Riêng 10 tháng 2026, kim ngạch song phương đã chạm mốc 3,5 tỷ USD và ước tính cả năm có thể đạt khoảng 4,4 tỷ USD, tương ứng mức tăng trên 21%.

Đáng chú ý, lượng hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Israel cải thiện đáng kể. Nếu xuất khẩu năm 2024 đạt 795 triệu USD, năm 2025 đạt 865 triệu USD, trong 10 tháng năm 2026 vượt mốc 1 tỷ USD và dự báo cả năm sẽ đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng tới 50,3% so với năm trước.

Đà tăng trưởng gắn với các nhóm hàng chủ lực có cam kết ưu đãi trong hiệp định. Theo Thương vụ Việt Nam tại Israel, hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Israel tập trung ở hai nhóm lương thực, thực phẩm: thủy hải sản, cà phê, hạt tiêu, hạt điều; hàng tiêu dùng: quần áo, giày dép.

Theo cam kết tại Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel (VIFTA), các mặt hàng thời trang, giày dép gia công thuộc nhóm mã HS từ 61 đến 64 hầu hết được Israel miễn thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Các mặt hàng thời trang, giày dép khác có lộ trình xóa bỏ thuế quan từ 3 đến 5 năm. Israel cũng dành hạn ngạch thuế quan với thuế suất 0% trong hạn ngạch cho một số mặt hàng nông sản của Việt Nam, trong đó có cá ngừ.

Kết quả này càng có ý nghĩa khi nhiều thị trường truyền thống biến động về chính sách thuế. VIFTA có khuôn khổ ưu đãi ổn định theo lộ trình cam kết. Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm một thị trường để phân tán rủi ro, đồng thời có cửa ngõ tiếp cận khu vực Trung Đông.

Quan hệ hợp tác trong khuôn khổ Hiệp định cũng đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa. Theo Thương vụ Việt Nam tại Israel, Israel đã đầu tư khoảng 155 triệu USD vào khoảng 45 dự án tại Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam đầu tư trên 78 triệu USD sang Israel. 

Bên cạnh việc khai thác các ưu đãi thuế quan từ VIFTA, hai nước còn có tiềm năng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng cường kết nối doanh nghiệp và thúc đẩy các hoạt động hợp tác thông qua cơ chế song phương.

Tại tọa đàm “Từ hợp tác công nghệ đến phát triển chuỗi giá trị: Phát huy vai trò của VIFTA trong nâng cao năng lực sản xuất của Việt Nam”, chuyên gia kinh tế, PGS. TS Ngô Trí Long chỉ ra sự khác biệt căn bản là mua bán công nghệ chỉ giúp tạo ra năng lực sử dụng thiết bị, trong khi hợp tác phát triển mới giúp tạo ra công nghệ cốt lõi, nâng cao năng lực thiết kế và quyền cải tiến.

Năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam còn đối mặt với bốn điểm nghẽn lớn, gồm: tư duy quản trị và tổ chức tiếp cận công nghệ mới còn hạn chế; nguồn lực tài chính eo hẹp khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ khó đáp ứng chi phí R&D dài hạn và rủi ro cao; liên kết nội bộ giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học chưa chặt chẽ; liên kết hợp tác, liên doanh giữa doanh nghiệp nội địa và đối tác nước ngoài còn thiếu tính bền vững. “Bốn điểm nghẽn này dẫn đến khả năng hấp thụ năng lực công nghệ của Việt Nam còn hạn chế”, chuyên gia nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Tham tán thương mại Lê Thái Hòa cũng lưu ý các rào cản về tâm lý e ngại bất ổn an ninh khu vực, sự khác biệt trong tập quán kinh doanh khi phía Việt Nam muốn kiểm tra công nghệ cụ thể trong khi phía Israel thường cung cấp dịch vụ trọn gói, cũng như các vướng mắc về thủ tục pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và sở hữu trí tuệ… khiến cho hợp tác trong lĩnh vực công nghệ và đầu tư chưa phát huy được tiềm năng và thế mạnh vốn có của mỗi bên.

Để tháo gỡ khó khăn, ông Chen Peretz, Tham tán thương mại, Trưởng Văn phòng Kinh tế Israel tại Việt Nam, gợi ý doanh nghiệp Việt Nam cần tìm kiếm các đối tác địa phương tin cậy, đồng thời sẵn sàng chấp nhận rủi ro hơn khi hợp tác với các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo ở giai đoạn phát triển sớm.

Theo các chuyên gia, các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm, gồm tối ưu hóa ưu đãi thuế quan VIFTA gắn liền với cải thiện hạ tầng logistics; chuyển dịch mô hình hợp tác từ mua bán sản phẩm sang nghiên cứu chung, thành lập liên doanh và đào tạo nhân lực tại chỗ; xây dựng mạng lưới kết nối linh hoạt, khuyến khích các cơ chế tài chính đồng tài trợ nghiên cứu hoặc cho thuê công nghệ.