Tiềm năng của thị trường chăm sóc người cao tuổi

Trong nhiều thập kỷ qua, khi nói đến già hóa dân số, các quốc gia thường nghĩ trước hết đến những áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội: quỹ hưu trí căng thẳng hơn, chi phí y tế gia tăng và lực lượng lao động suy giảm. Già hóa dân số vì thế thường được nhìn nhận như một bài toán khó của phát triển.

Nhưng cách nhìn ấy đang thay đổi. Cũng như nhiều nước trên thế giới, Việt Nam đang bắt đầu tiếp cận xu thế này bằng một tư duy phát triển mới: không chỉ quản lý già hóa dân số, mà còn khai thác nguồn lực từ xã hội đang trưởng thành. 

Hơn thế nữa, Việt Nam đang dần chuyển từ tư duy "quản lý già hóa" sang tư duy "phát triển kinh tế bạc". Theo dự báo, quy mô thị trường “kinh tế bạc” tại Việt Nam có thể tăng từ 2,6 tỷ USD năm 2023 lên khoảng 4,8 tỷ USD vào năm 2034. Phần tăng trưởng lớn được cho sẽ đến từ các dịch vụ chăm sóc tại nhà, vốn phù hợp hơn với điều kiện tài chính và tâm lý của nhiều gia đình Việt.

Hiện, khoảng 70% người cao tuổi sống ở khu vực nông thôn, nơi hạ tầng chăm sóc còn hạn chế. Điều này khiến nhu cầu thuê người hỗ trợ sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và đồng hành tinh thần ngày càng tăng.

Tuy nhiên, phần lớn dịch vụ hiện nay vẫn mang tính tự phát. Nhiều gia đình chi từ 8 đến 12 triệu đồng mỗi tháng để thuê người chăm sóc nhưng chưa chắc người lao động được đào tạo chuyên môn về lão khoa hay hỗ trợ tâm lý người già.

Có thể thấy, trong cách tiếp cận truyền thống, các chính sách đối với người cao tuổi thường tập trung vào phúc lợi và chăm sóc xã hội. Điều này là cần thiết, nhưng chưa đủ. 

Không chỉ dừng ở các viện dưỡng lão cao cấp, nhiều doanh nghiệp hiện nhìn thấy cơ hội lớn ở những dịch vụ gần gũi hơn như chăm sóc tại nhà thay vì chuyển tới các cơ sở dưỡng lão, trung tâm bán trú hay các mô hình cộng đồng dành cho người lớn tuổi.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây được xem là khoảng trống lớn của thị trường hiện nay. Trong khi nhu cầu ngày càng rõ nét, số lượng dịch vụ chuyên nghiệp lại chưa nhiều, đặc biệt ở các địa phương ngoài đô thị lớn.

Theo chuyên gia của Savills, cả nước hiện có chưa đến 100 trung tâm chăm sóc người cao tuổi. Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi hiện tại chỉ đáp từ 2,6 tỷ USD (2023) lên 4,8 tỷ USD (2034), tốc độ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu. Do đó, tiềm năng phát triển thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam còn rất lớn.

Nhìn từ cơ hội của các nước trong khu vực, Việt Nam có thể phát triển mạnh mô hình bất động sản chăm sóc người cao tuổi. Cụ thể, nhà đầu tư phát triển tài sản chuyên biệt, mô hình tài chính dài hạn; Tái định hướng thị trường bằng cách xây dựng cộng đồng an toàn, hòa nhập; tạo ra mô hình tài chính linh hoạt như bán/thuê, các tầng dịch vụ, công nghệ…

Về hạ tầng tích hợp chăm sóc người cao tuổi, thì mỗi vùng miền có lợi thế để nhà đầu tư tận dụng. Miền Bắc (Hà Nội) ưu tiên mô hình gần bệnh viện, gắn với quy hoạch y tế hiện hữu. Miền Trung (Đà Nẵng tận dụng hạ tầng du lịch để phát triển mô hình chăm sóc toàn diện. Trong khi miền Nam (TP.Hồ Chí Minh) thì nên thử nghiệm mô hình kết hợp công nghệ và dịch vụ mới.

Savills cũng chỉ ra 6 loại hình chăm sóc người cao tuổi có thể áp dụng tại Việt Nam, bao gồm: Dịch vụ chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi; Khu an cư cho người cao tuổi/làng hưu trí; Chăm sóc tại nhà/sống độc lập tại nhà có hỗ trợ; phục hồi chức năng sau điều trị cấp tính; nhà ở tăng cường dịch vụ/nhà an dưỡng Living) cho người cao tuổi.

Các chuyên gia nhận định, Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu của nền kinh tế bạc. Tuy nhiên, với tốc độ già hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc ngày càng rõ rệt, thị trường này được dự báo sẽ sớm trở thành một trong những lĩnh vực dịch vụ tăng trưởng mạnh nhất trong thập niên tới.