Tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại ba ngân hàng lớn tăng 28%

Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 của BIDV, VietinBank và Vietcombank cho thấy, tổng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại ba ngân hàng đạt 521.104 tỷ đồng vào cuối tháng 9. So với cuối năm 2025, số dư này tăng 114.612 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 28%.

Tuy nhiên, nếu so với cuối quý II, lượng tiền gửi đã giảm 35.408 tỷ đồng, tương đương hơn 6%. Đây là quý thứ hai liên tiếp nguồn tiền này đi xuống, sau khi tăng mạnh trong những tháng đầu năm.

Cụ thể, từ mức 406.492 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại ba ngân hàng tăng lên 563.035 tỷ đồng vào cuối quý I/2026. Sau đó, số dư giảm 6.523 tỷ đồng trong quý II và tiếp tục thu hẹp đáng kể trong quý III.

Trong nhóm này, Vietcombank ghi nhận mức giảm lớn nhất về giá trị tuyệt đối, với 14.711 tỷ đồng, tương đương 8% so với cuối quý II, đưa số dư xuống còn 171.617 tỷ đồng. Tại VietinBank, tiền gửi giảm 11.239 tỷ đồng, tương ứng 6%, còn 173.001 tỷ đồng. BIDV giảm 9.458 tỷ đồng, tương đương 5%, xuống 176.486 tỷ đồng.

Tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại chủ yếu hình thành từ nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi. Theo quy định, nguồn ngân quỹ này được ưu tiên sử dụng để ngân sách trung ương và ngân sách cấp tỉnh tạm ứng, vay; tiếp đến là thực hiện các giao dịch mua bán lại trái phiếu Chính phủ. Việc gửi có kỳ hạn tại ngân hàng thương mại được thực hiện sau khi đáp ứng các nhu cầu sử dụng vốn nói trên.

Bởi vậy, quy mô tiền gửi chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tiến độ thu – chi ngân sách và kế hoạch giải ngân đầu tư công. Khi nguồn thu tập trung trong khi nhu cầu chi chưa tăng tương ứng, lượng ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi có thể được duy trì ở mức cao. Ngược lại, khi nhu cầu thanh toán và giải ngân tăng lên, Kho bạc sẽ điều chuyển nguồn tiền để phục vụ các nhiệm vụ ngân sách.

Đối với các ngân hàng thương mại, tiền gửi Kho bạc Nhà nước là nguồn vốn quy mô lớn, góp phần cải thiện thanh khoản và hỗ trợ các chỉ số an toàn hoạt động. Do có chi phí vốn tương đối thấp so với huy động từ dân cư và tổ chức kinh tế, nguồn tiền này cũng giúp các ngân hàng giảm bớt áp lực cạnh tranh huy động, qua đó có thêm dư địa cân đối lãi suất đầu vào và hoạt động cho vay.

Vai trò của nguồn vốn này được củng cố thêm bởi cơ chế tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) theo Quyết định số 1743 của Ngân hàng Nhà nước. Theo đó, từ ngày 1/8/2026 đến hết ngày 31/7/2028, tỷ lệ khấu trừ số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khi tính tỷ lệ này được nâng lên 50%, thay cho mức 20% trước đây.

Với quy mô tiền gửi hơn 521.000 tỷ đồng, phần số dư được tính theo tỷ lệ khấu trừ 50% tương ứng khoảng 260.500 tỷ đồng. Cơ chế mới giúp các ngân hàng có thêm dư địa trong việc đáp ứng giới hạn LDR, qua đó hỗ trợ khả năng mở rộng tín dụng. Tuy nhiên, đây là cách tính phục vụ yêu cầu quản lý tỷ lệ an toàn, không đồng nghĩa các ngân hàng được bổ sung ngay một lượng tiền mặt tương ứng để cho vay.

Dù mang lại lợi ích về thanh khoản và khả năng cân đối nguồn vốn, tiền gửi Kho bạc Nhà nước không phải nguồn vốn ổn định dài hạn. Các khoản tiền gửi thường có kỳ hạn ngắn, phổ biến từ 1-3 tháng, nên số dư có thể thay đổi nhanh theo nhu cầu sử dụng ngân quỹ.

Vì vậy, các ngân hàng tiếp nhận nguồn tiền này vẫn phải chủ động quản trị chênh lệch kỳ hạn giữa huy động và cho vay, bảo đảm khả năng thanh khoản, chi trả ngay cả trong trường hợp Kho bạc Nhà nước thu hồi vốn trước hạn. Diễn biến giảm tiền gửi trong hai quý gần đây cũng cho thấy các ngân hàng cần tính đến khả năng nguồn vốn này tiếp tục biến động, nhất là vào giai đoạn cuối năm khi nhu cầu chi ngân sách và giải ngân đầu tư công thường gia tăng.