Tín dụng xanh sẽ chiếm 25% tổng dư nợ vào năm 2030

Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy tín dụng xanh đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân trên 21%/năm kể từ năm 2017, cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng tín dụng chung. Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ tín dụng xanh đạt gần 780.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 29,6 tỷ USD), chiếm 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Dòng vốn tín dụng này hiện tập trung chủ yếu vào hai lĩnh vực then chốt: nông nghiệp xanh (chiếm 33%) và năng lượng tái tạo (chiếm 22%). Chính phủ đặt kế hoạch nâng tỷ trọng tín dụng xanh lên mức 25% tổng dư nợ vào năm 2030, để đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Bên cạnh đó, thị trường trái phiếu xanh cũng đang mở rộng với hơn 1,5 tỷ USD phát hành lũy kế giai đoạn 2020-2025. Đáng chú ý, các sản phẩm nợ mới như trái phiếu xanh dương (Blue Bond) hay trái phiếu chuyển đổi (Transition Bond) cũng mở ra cơ hội huy động vốn cho các lĩnh vực kinh tế biển và ngành công nghiệp nặng khó giảm phát thải.

Để hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050, Việt Nam cần huy động khoảng 700 tỷ USD cho lộ trình chuyển đổi dài hạn. Theo tính toán của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), riêng giai đoạn từ nay đến năm 2040, Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD (6% GDP, tương đương trung bình 20 tỷ USD mỗi năm). Trong đó, nhóm giải pháp thích ứng và tăng khả năng chống chịu hạ tầng cần khoảng 254 tỷ USD; 114 tỷ USD còn lại phục vụ các mục tiêu giảm nhẹ phát thải và khử carbon.

Nguồn lực từ ngân sách công hiện chỉ đáp ứng khoảng 2% GDP mỗi năm, khu vực tư nhân được kỳ vọng sẽ đóng góp tới 184 tỷ USD thông qua kênh tín dụng, trái phiếu và cổ phiếu xanh.

Tuy nhiên, tại hội nghị Tài chính xanh Việt Nam 2026 với chủ đề “Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư”, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc FilinGroup, cho biết các nhà đầu tư nước ngoài đẩy vốn xanh vào Việt Nam chủ yếu là qua hình thức “on lending” - chuyển vốn qua các tổ chức tín dụng trong nước cho vay lại.

Ông Nguyễn Quang Thuân, cho rằng việc hình thành một trung tâm tài chính thành công cần hội tụ đủ 5 yếu tố: Khung pháp lý rõ ràng, sự tương thích với luật quốc tế, cơ chế thử nghiệm (sandbox), kiểm soát dòng vốn ra - vào, và quan trọng nhất là các sản phẩm tài chính mang tính bền vững thực chất - không chỉ trái phiếu xanh mà cả tín dụng ngân hàng cũng phải xanh và minh bạch.

Ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng giám đốc Nam A Bank, kiến nghị cần có thêm những chính sách vĩ mô thiết thực hơn, như: miễn giảm thuế lợi tức đối với trái phiếu xanh, ưu đãi phí lưu ký chứng khoán hay rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hành chính, tạo động lực thực sự cho các nhà đầu tư tham gia vào hệ sinh thái phát triển bền vững. Vì dù ngân hàng áp dụng ưu đãi giảm 1% lãi suất cho các khách hàng đạt chuẩn, nhưng vẫn chưa đủ sức hấp dẫn để bù đắp hoàn toàn chi phí chuyển đổi lớn mà doanh nghiệp phải gánh chịu cho công tác tư vấn, đánh giá độc lập và lập báo cáo.