Tín hiệu tích cực cho ngành bán dẫn Việt Nam

Theo báo cáo về hệ sinh thái bán dẫn châu Á - Thái Bình Dương do FedEx và Frost & Sullivan công bố, xuất khẩu chất bán dẫn của Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng kép hằng năm 31,8% trong giai đoạn 2006-2025. Trong cùng giai đoạn, nhập khẩu nhóm hàng này cũng tăng bình quân khoảng 30% mỗi năm.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bán dẫn của Việt Nam vượt các nền kinh tế được khảo sát, gồm Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Malaysia, Singapore, Thái Lan, Philippines và Nhật Bản.

Phạm vi thống kê bao gồm diode, transistor, linh kiện bán dẫn tương tự, thiết bị bán dẫn quang điện, trong đó có tế bào quang điện, đèn LED, tinh thể áp điện đã lắp ráp và các mạch tích hợp điện tử (IC).

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu IC của Việt Nam đạt 32,4 tỷ USD vào năm 2023. Báo cáo đánh giá Việt Nam là một thị trường xuất khẩu bán dẫn mới nổi, đang mở rộng nhanh chóng nhờ 4 lợi thế chính: vị thế ngày càng tăng trong lĩnh vực lắp ráp và kiểm thử bán dẫn (OSAT), nền tảng sản xuất điện tử phát triển, khả năng thu hút đầu tư từ các tập đoàn quốc tế, cùng lợi thế về chi phí và nguồn lao động có kỹ năng.

Những con số này cho thấy mức độ tham gia ngày càng lớn của Việt Nam vào thương mại bán dẫn quốc tế. 

Mặc dù vậy, kim ngạch xuất khẩu cao không đồng nghĩa với việc toàn bộ giá trị đó được tạo ra trong nước. Sự tăng trưởng hiện tại vẫn phụ thuộc nhiều vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Bán dẫn là lĩnh vực có chuỗi giá trị rất rộng. Để biến đà tăng thương mại thành năng lực công nghiệp bền vững, dư địa để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào các khâu cung ứng vật tư, thiết bị và dịch vụ chuyên biệt vẫn còn rất lớn.

Để nâng tầm giá trị, theo các chuyên gia, doanh nghiệp Việt Nam không nhất thiết phải dồn lực đầu tư ngay vào những nhà máy chế tạo chip quy mô lớn vốn đòi hỏi nguồn vốn tỷ USD và công nghệ cốt lõi. Thay vào đó, hướng đi thực tế và hiệu quả hơn là tập trung vào các phân khúc chuyên biệt có rào cản gia nhập phù hợp, tạo bước đệm vững chắc tiến vào chuỗi cung ứng.

Frost & Sullivan gợi ý các startup và doanh nghiệp trong nước có thể tìm kiếm cơ hội bằng cách phát triển các giải pháp đóng gói tiên tiến, chẳng hạn như đóng gói chip ở cấp độ wafer dạng fan-out hay xếp chồng chip ba chiều (3D chip stacking). Ngoài ra, việc cung cấp dịch vụ kiểm thử, lắp ráp tùy chỉnh cho các ngành đòi hỏi độ tin cậy cao như y tế, hàng không vũ trụ, hay tập trung sản xuất các thiết bị phụ trợ như đầu nối, đầu dò chính xác và dịch vụ hiệu chuẩn cũng là những hướng đi đầy tiềm năng.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chiến lược khôn ngoan là lựa chọn một nhóm sản phẩm, dịch vụ cụ thể và xây dựng năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của khách hàng quốc tế. Việc trở thành mắt xích của một tập đoàn lớn sẽ mang lại đầu ra ổn định, nhưng đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải đầu tư nghiêm túc vào hệ thống quản lý chất lượng, bảo mật và truy xuất nguồn gốc. Sự xuất hiện của các cơ sở chế tạo chip nội địa đầu tiên trong tương lai, điển hình như nhà máy Viettel, được kỳ vọng sẽ tạo ra "cú hích" để hình thành mạng lưới nhà cung cấp phụ trợ vững mạnh.