Tính đến hết năm 2025, cả nước có hơn 36 nghìn hợp tác xã

Mới đây, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức Hội nghị thông tin về Tháng hành động vì hợp tác xã năm 2026 với chủ đề “Hợp tác xã Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng đất nước”.

Bà Cao Xuân Thu Vân - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam - cho biết, sau 80 năm hình thành và phát triển, khu vực hợp tác xã (HTX) đã có bước tiến dài cả về quy mô và phạm vi hoạt động, song vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Điểm nghẽn lớn nhất không chỉ nằm ở nội tại từng HTX mà còn ở năng lực tổ chức, điều phối và hỗ trợ của hệ thống Liên minh HTX các cấp.

Theo đó, định hướng xuyên suốt của Tháng hành động năm nay là kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động của Liên minh HTX từ Trung ương tới địa phương, bảo đảm thực hiện tốt vai trò đại diện, hỗ trợ thành viên, kết nối thị trường và tham gia xây dựng chính sách.

Theo số liệu cập nhật đến 31/12/2025 của Liên minh HTX Việt Nam, cả nước có hơn 36.000 hợp tác xã, 153 liên hiệp HTX và 81.781 tổ hợp tác. Trong đó, khu vực nông nghiệp tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo với 23.954 HTX, tương đương 66,8%, còn lại hơn 33,2% là HTX phi nông nghiệp, cùng với 1.177 quỹ tín dụng nhân dân. Khu vực này hiện thu hút trên 7,1 triệu thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2,7 triệu lao động.

Doanh thu bình quân một HTX đạt khoảng 3,2 tỷ đồng/năm, lợi nhuận bình quân khoảng 255 triệu đồng/năm. Thu nhập của lao động thường xuyên đạt khoảng 57 triệu đồng/người/năm, tương đương gần 4,75 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 5-6% so với năm 2024.

Các hợp tác xã ngày càng phát huy hiệu quả trong tổ chức sản xuất, giúp giảm chi phí từ 8–21% và tăng giá bán sản phẩm từ 10–12% cho thành viên. Khu vực kinh tế tập thể đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP và gián tiếp tới 30% GDP thông qua kinh tế hộ.

Lĩnh vực nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 66% tổng số HTX cả nước. Các HTX nông nghiệp ngày càng khẳng định vị trí quan trọng trong tái cơ cấu ngành, xây dựng nông thôn mới thông qua mô hình liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, OCOP. Nhiều HTX đã chủ động liên kết với doanh nghiệp, từng bước tham gia thị trường xuất khẩu, nâng cao giá trị nông sản.

Các hợp tác xã gắn với làng nghề truyền thống và du lịch cộng đồng đang đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Thông qua mô hình HTX, các nghệ nhân và người dân liên kết khôi phục, duy trì các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, gốm, mây tre đan, làm nón, đồng thời đưa sản phẩm thủ công ra thị trường hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, theo bà Thu Vân, hiệu quả hoạt động giữa các HTX vẫn phân hóa mạnh. Khoảng 30% trong số hơn 36.000 HTX hiện nay thuộc diện yếu kém, tạm dừng hoạt động nhưng chưa thể giải thể do vướng mắc về pháp lý. Đây chính là “lực cản vô hình” khiến khu vực kinh tế tập thể khó nâng chất một cách thực chất.

"Năm 2026, cả nước dự kiến thành lập thêm từ 900 đến 1.000 HTX mới, nhưng định hướng không còn là phát triển ồ ạt, mà là xây dựng các HTX mạnh ngay từ khi thành lập, có mô hình quản trị rõ ràng, gắn với chuỗi giá trị và thị trường, đồng thời sắp xếp, giải thể các HTX yếu kém", lãnh đạo Liên minh HTX Việt Nam thông tin.

Theo lãnh đạo Liên minh HTX Việt Nam, hiện Luật Phá sản 2025 đã được thông qua, được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt tồn đọng lâu nay, giúp các HTX yếu kém có thể giải thể nhanh hơn, qua đó làm “sạch” hệ thống và tạo dư địa cho các mô hình mới phát triển.