Tính đến ngày 15/5, xuất khẩu gạo thu về 1,8 tỷ USD

4 tháng đầu năm 2026, trong bức tranh xuất nhập khẩu với nhiều gam màu đan xen, xuất khẩu gạo tiếp tục là lĩnh vực thu hút sự quan tâm lớn của thị trường. Theo thống kê của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), Việt Nam đã xuất khẩu 3,37 triệu tấn gạo, thu về 1,58 tỷ USD. Dù sản lượng chỉ giảm nhẹ 1,4% so với cùng kỳ năm 2025, song do giá xuất khẩu bình quân giảm gần 10%, kim ngạch toàn ngành vẫn giảm tới 10,3%.

Tuy nhiên, thị trường đang dần xuất hiện những tín hiệu khởi sắc. Số liệu sơ bộ trong nửa đầu tháng 5/2026 cho thấy xuất khẩu gạo đạt khoảng 473.000 tấn, trị giá 220 triệu USD, nâng tổng kim ngạch từ đầu năm đến ngày 15/5 lên khoảng 1,8 tỷ USD. Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, nhu cầu thu mua tăng trở lại từ các thị trường Đông Nam Á đang giúp giao thương lúa gạo sôi động hơn sau giai đoạn trầm lắng kéo dài.

Trong đó, Philippines tiếp tục là thị trường giữ vai trò “đầu tàu” đối với gạo Việt Nam. Nguy cơ El Niño ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp nội địa khiến quốc gia này dự kiến phải nhập khẩu gần 5 triệu tấn gạo trong năm 2026 nhằm bảo đảm an ninh lương thực.

Riêng trong tháng 4/2026, Philippines đã nhập hơn 510.000 tấn gạo của Việt Nam với giá trị khoảng 225 triệu USD, chiếm tới 46,4% tổng lượng gạo xuất khẩu của nước ta trong tháng. Đáng chú ý, chỉ từ ngày 1/5 đến 11/5, có tới 23 trong tổng số 25 tàu cập các cảng TP.HCM và Mỹ Thới để xếp hàng xuất khẩu gạo đều hướng tới thị trường Philippines, với tổng khối lượng dự kiến khoảng 168.650 tấn.

Lũy kế 4 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo sang Philippines đạt 1,69 triệu tấn, trị giá hơn 740 triệu USD, tăng 14,1% về lượng và tăng 1,6% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Với kết quả này, Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 50,1% tổng sản lượng và 46,9% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành.

Trong bối cảnh thị trường gạo thế giới cạnh tranh ngày càng gay gắt, Bộ Công Thương cũng đang triển khai nhiều giải pháp mang tính dài hạn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho hạt gạo Việt Nam.

Tại buổi làm việc mới đây giữa Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng với Cục Xuất nhập khẩu, ông Nguyễn Anh Sơn – Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, thời gian tới Bộ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực xuất nhập khẩu theo hướng đồng bộ, minh bạch và phù hợp với yêu cầu hội nhập. Đồng thời, Bộ Công Thương đang chủ trì xây dựng Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đối với ngành hàng gạo, Bộ tiếp tục triển khai Chiến lược phát triển thị trường gạo theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Một trong những trọng tâm được đặt ra là tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đồng thời thúc đẩy đàm phán với các đối tác như EU và Vương quốc Anh nhằm mở rộng hạn ngạch thuế quan, tạo thêm dư địa cho gạo Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường có giá trị cao.

Những tín hiệu phục hồi từ thị trường cùng định hướng tái cơ cấu theo hướng nâng cao chất lượng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho ngành lúa gạo Việt Nam trong thời gian tới, không chỉ duy trì sản lượng xuất khẩu mà còn từng bước nâng cao giá trị và vị thế hạt gạo Việt trên thị trường quốc tế.