TP. Hồ Chí Minh: Phát triển kinh tế gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa

Phát biểu khai mạc, TS. Trương Thị Minh Sâm - Chủ tịch HASEM nêu rõ: Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế, văn hóa hàng đầu của cả nước, chúng ta càng nhận thức sâu sắc rằng: phát triển kinh tế bền vững không thể tách rời khỏi việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa.

Trong đó, Cải lương - nghệ thuật đặc sắc của vùng đất Nam Bộ, của Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh - không chỉ là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mà còn là tài sản tinh thần vô giá, là dấu ấn văn hóa độc đáo góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này.

Tuy nhiên, trong làn sóng toàn cầu hóa và chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, chúng ta đang đứng trước thách thức lớn: Làm thế nào để thế hệ trẻ - những người sinh ra và lớn lên trong kỷ nguyên số - có thể tiếp cận, hiểu và yêu mến nghệ thuật truyền thống.

Hội thảo hôm nay là một câu trả lời đầy ấn tượng cho câu hỏi ấy, bởi lẽ:

Thứ nhất, cuốn sách "Học Âm nhạc Cải lương" của nghệ sĩ Linh Huyền đã hệ thống hóa kiến thức một cách bài bản, khoa học, biến di sản truyền miệng thành tài liệu học thuật có giá trị, tạo nền tảng vững chắc cho công tác đào tạo và nghiên cứu.

Thứ hai, dự án "Không gian Di sản Số" với Website Bảo tàng Cải lương Nam Bộ và dự án cộng đồng "Bổn Xưa Còn Đó" đã khéo léo kết hợp công nghệ số với văn hóa truyền thống, biến di sản từ "xa xôi" thành "gần gũi", từ "trang nghiêm" thành "sinh động", giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận và trải nghiệm.

Đây chính là mô hình "kinh tế sáng tạo" và "kinh tế văn hóa" mà Thành phố đang hướng tới - nơi giá trị văn hóa được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ có tính thẩm mỹ cao, vừa bảo tồn di sản vừa tạo ra giá trị kinh tế bền vững.

HASEM - với sứ mệnh nghiên cứu, tư vấn chính sách phát triển kinh tế - xã hội cho thành phố - luôn tin rằng: Kinh tế phát triển vững mạnh khi văn hóa được tôn vinh và văn hóa lan tỏa sâu rộng khi có nền tảng kinh tế vững chắc. HASEM rất vui mừng được đồng hành cùng những dự án ý nghĩa như thế này - những dự án không chỉ bảo tồn di sản mà còn sáng tạo ra những giá trị mới, kết nối thế hệ và góp phần xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị văn hóa - sáng tạo.

Đến với hội thảo, nghệ sĩ - soạn giả Linh Huyền chia sẻ về hành trình 8 năm miệt mài biên soạn cuốn sách 500 trang - công trình hệ thống hóa kiến thức âm nhạc cải lương đầu tiên và toàn diện nhất từ trước đến nay. Đây là tài liệu quý giá không chỉ cho nghệ sĩ, sinh viên nghệ thuật mà còn cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về loại hình nghệ thuật đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

Tại Chương trình, các đại biểu được giới thiệu các dự án đột phá:

Website Bảo tàng Cải lương Nam Bộ: Không gian trực tuyến lưu trữ và giới thiệu di sản cải lương, giúp công chúng dễ dàng tiếp cận bài bản, giai điệu, hình ảnh về nghệ thuật truyền thống

Dự án cộng đồng "Bổn Xưa Còn Đó": Dự án phục dựng các bài bản cải lương xưa, kết hợp với công nghệ hiện đại để tạo ra những sản phẩm văn hóa sáng tạo

Trải nghiệm Board game "Lô Tô Vọng Cổ": Đây là lần đầu tiên khán giả được trải nghiệm Board game "Lô Tô Vọng Cổ" - sản phẩm đầu tiên của dự án "Bổn Xưa Còn Đó", được phục dựng từ bài bản trước năm 1945. Trò chơi kết hợp giữa yếu tố giải trí hiện đại và âm nhạc cải lương truyền thống, cho phép người chơi vừa vui chơi vừa học hỏi về văn hóa dân tộc.

Tại hội thảo, các đại biểu tham dự sẽ tập trung làm rõ những nội dung quan trọng: Hiểu sâu hơn về giá trị nghệ thuật cải lương qua cuốn sách công phu của nghệ sĩ Linh Huyền; Khám phá những cách thức sáng tạo trong việc số hóa di sản văn hóa; Trực tiếp trải nghiệm để cảm nhận sức sống mới của văn hóa truyền thống trong thời đại số.

Trong bối cảnh cải lương đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể Đại diện của Nhân loại (2023), các nỗ lực số hóa và hiện đại hóa cách thức lưu trữ, truyền bá nghệ thuật này càng trở nên cấp thiết và ý nghĩa. HASEM tin rằng phát triển kinh tế bền vững phải gắn liền với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa, tạo nên bản sắc riêng cho TP. Hồ Chí Minh trên con đường trở thành đô thị sáng tạo.

Theo TS. Trương Thị Minh Sâm, Chủ tịch HASEM: Hội thảo này không chỉ đơn thuần là một sự kiện văn hóa, mà còn là minh chứng cho mô hình 'kinh tế sáng tạo' và 'kinh tế văn hóa' mà TP.HCM đang hướng tới. Khi di sản được số hóa một cách khoa học và sáng tạo, chúng ta vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa tạo ra những sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh trên thị trường, đồng thời giúp thế hệ trẻ dễ dàng tiếp cận và yêu mến văn hóa dân tộc.