TP.HCM: Chương trình STAR Accelerator thúc đẩy chuyển đổi kép cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Theo các chuyên gia, phần lớn SMEs tại Việt Nam hiện vẫn đối mặt với khoảng trống lớn về năng lực thu thập, quản lý và công bố dữ liệu phát triển bền vững. Trong khi đó, các thị trường quốc tế, nhà đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng yêu cầu doanh nghiệp phải minh bạch thông tin về môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Việc thiếu nguồn lực chuyên môn, hệ thống dữ liệu và công cụ báo cáo đang khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình hội nhập sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể - Bộ Tài Chính nhấn mạnh rằng Việt Nam đã và đang xây dựng nền tảng chính sách quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi kép trong cộng đồng doanh nghiệp. Theo ông Trung, định hướng chuyển đổi số tại Việt Nam đã được thể chế hóa thông qua nhiều chủ trương và chính sách quan trọng. Nổi bật là Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó xác định chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những đột phá chiến lược của quốc gia, với mục tiêu kinh tế số đóng góp tối thiểu 30% GDP vào năm 2030.

Song song với đó, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030 cùng cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 đã khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc chuyển dịch sang mô hình phát triển kinh tế bền vững và phát thải thấp.

Bên cạnh các định hướng chiến lược, khung pháp lý liên quan đến môi trường và quản trị doanh nghiệp cũng đang từng bước được hoàn thiện. Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã đặt nền móng cho việc kiểm kê khí nhà kính, hình thành thị trường carbon và tăng cường minh bạch dữ liệu môi trường. Đồng thời, các quy định về minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và bảo vệ dữ liệu cũng đang dần tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.

"Những thay đổi này cho thấy môi trường pháp lý tại Việt Nam đang từng bước tạo khuôn khổ thuận lợi để doanh nghiệp triển khai chuyển đổi kép một cách bài bản. Tuy nhiên, đối với nhiều doanh nghiệp - đặc biệt là SMEs - các yêu cầu về thu thập và xử lý dữ liệu, nhất là dữ liệu năng lượng và môi trường, vẫn là thách thức lớn," ông Trung cho biết. Theo ông, khả năng quản trị và minh bạch dữ liệu đang dần trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tham gia thị trường toàn cầu cũng như tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

Ở góc độ hợp tác quốc tế, ông Andri Meier, đại diện Văn phòng Hợp tác Thụy Sĩ (SCO) thuộc Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, cho rằng đầu tư vào phát triển bền vững và khả năng theo dõi việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng đối với doanh nghiệp.

"Việc hỗ trợ các SMEs tiếp cận các thị trường giá trị cao, cải thiện tính bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận tài chính là một trụ cột quan trọng trong Chương trình Hợp tác Phát triển Quốc gia của Thụy Sĩ tại Việt Nam giai đoạn 2025-2028," ông Andri Meier chia sẻ.

Trong bối cảnh đó, STAR Accelerator Program được triển khai như một chương trình tăng tốc nhằm giúp doanh nghiệp từng bước xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu bền vững và hoàn thành Báo cáo GRI đơn giản (GRI Simple Report) - một dạng báo cáo phát triển bền vững được xây dựng theo chuẩn mực quốc tế.

Chương trình được triển khai tại Việt Nam với sự phối hợp của nhiều tổ chức trong và ngoài nước, bao gồm Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (APED) thuộc Bộ Tài chính Việt Nam, Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) và Global Reporting Initiative (GRI) - tổ chức quốc tế hàng đầu về tiêu chuẩn báo cáo phát triển bền vững.

Điểm cốt lõi của chương trình là hỗ trợ doanh nghiệp số hóa dữ liệu phục vụ chuyển đổi kép, từ đó xây dựng nền tảng dữ liệu số phục vụ quản trị bền vững. Thông qua các công cụ kỹ thuật số, chương trình giúp doanh nghiệp thu thập, quản lý và phân tích dữ liệu môi trường - xã hội - quản trị một cách hiệu quả, tạo nền tảng cho các quyết định chiến lược.

Cụ thể, chương trình cung cấp các công cụ Đánh giá Số (Digital Assessment Tools) nhằm đơn giản hóa quá trình thu thập dữ liệu, nâng cao tính toàn vẹn của dữ liệu và tăng khả năng kiểm toán. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp giảm bớt gánh nặng báo cáo cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin công bố.

Bên cạnh nền tảng công nghệ, STAR Accelerator Program còn triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu, trang bị cho SMEs kiến thức và kỹ năng cần thiết để triển khai chuyển đổi kép một cách thực tiễn. Thông qua các khóa đào tạo và hoạt động cố vấn trực tiếp, doanh nghiệp có thể từng bước xây dựng các báo cáo phát triển bền vững có tham chiếu theo bộ tiêu chuẩn GRI, phù hợp với định hướng chuyển đổi xanh và số của Việt Nam.

Chương trình hướng tới hỗ trợ các SMEs trên phạm vi toàn quốc, đặc biệt là những doanh nghiệp có mục tiêu tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, tiếp cận nguồn tài chính xanh hoặc nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Theo ban tổ chức, STAR Accelerator Program được thiết kế theo lộ trình nhiều giai đoạn, kết hợp giữa đào tạo, cố vấn chuyên sâu và các công cụ đánh giá kỹ thuật số.

Giai đoạn đầu tiên bắt đầu bằng sự kiện khởi động tại TP.HCM, đồng thời mở cổng đăng ký trực tuyến cho doanh nghiệp. Trong giai đoạn này, các doanh nghiệp tham gia sẽ thực hiện bài đánh giá mức độ sẵn sàng về chuyển đổi kép và gửi thư cam kết từ lãnh đạo doanh nghiệp.

Giai đoạn thứ hai, diễn ra từ tháng 3 đến tháng 7-2026, tập trung vào chuỗi đào tạo chuyên sâu về thu thập dữ liệu, xây dựng hệ thống báo cáo và các hoạt động cố vấn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp triển khai hệ thống dữ liệu số phục vụ quản trị bền vững.

Giai đoạn tiếp theo, từ tháng 5 đến tháng 9-2026, doanh nghiệp sẽ hoàn thiện và nộp báo cáo theo mẫu GRI Simple Report. Đồng thời, những doanh nghiệp có nhu cầu có thể xây dựng các báo cáo đầy đủ có tham chiếu đến bộ tiêu chuẩn GRI hoặc các chuẩn mực quốc tế khác.

Giai đoạn cuối cùng, dự kiến từ tháng 9 đến tháng 10-2026, các doanh nghiệp tham gia sẽ công bố báo cáo chuyển đổi kép và tham gia lễ vinh danh tại Hà Nội với sự hiện diện của các nhà đầu tư, ngân hàng, đối tác mua hàng quốc tế và hệ sinh thái hỗ trợ SMEs.

Các chuyên gia tại sự kiện cũng nhấn mạnh rằng trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang ngày càng đặt nặng các tiêu chuẩn ESG, việc minh bạch dữ liệu và tuân thủ các chuẩn mực báo cáo quốc tế không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp muốn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc áp dụng các khung tiêu chuẩn quốc tế như GRI không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch mà còn tăng khả năng phục hồi trước các rủi ro thị trường, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các nguồn vốn xanh từ các nhà đầu tư quốc tế.

Theo các chuyên gia, trong giai đoạn tới, những doanh nghiệp chủ động số hóa dữ liệu quản trị bền vững và tích hợp yếu tố ESG vào chiến lược phát triển sẽ có lợi thế lớn trong cạnh tranh toàn cầu. Đây cũng được xem là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế và tiến tới mô hình phát triển bền vững trong dài hạn.