TP.HCM chuyển du lịch từ tăng số lượng sang nâng chất lượng, giá trị

Ba đột phá để nâng chất lượng tăng trưởng du lịch

Theo Sở Du lịch TP.HCM, yêu cầu chuyển từ phát triển số lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng sẽ được cụ thể hóa trước hết bằng ba nhóm giải pháp đột phá.

Đột phá đầu tiên là về thể chế. Thành phố đang xây dựng nghị quyết trình HĐND hỗ trợ các mô hình du lịch mới, đồng thời chủ động nghiên cứu thí điểm có kiểm soát mô hình trung tâm du lịch - giải trí - thương mại hoạt động 24/7. Cùng với đó là nghiên cứu cơ chế hoàn thuế giá trị gia tăng cho khách du lịch tại các trung tâm thương mại, điểm mua sắm đủ điều kiện.

Đột phá thứ hai tập trung vào hạ tầng đón khách chi tiêu cao. TP.HCM định hướng tăng số lượng khách sạn cao cấp, phát triển trung tâm hội nghị có sức chứa tối thiểu 5.000 người, trung tâm triển lãm quốc tế quy mô từ 60.000 - 80.000 m² sàn trong nhà, hệ thống cảng tàu khách du lịch quốc tế, bến du thuyền và các trung tâm mua sắm hàng hiệu có ưu đãi về giá theo chuẩn quốc tế. Các nhu cầu này đã được Sở Du lịch chuyển đến cơ quan lập Quy hoạch tổng thể Thành phố để tích hợp vào quy hoạch.

Đột phá thứ ba là quản trị dựa trên dữ liệu. Ngành du lịch Thành phố đặt mục tiêu đến hết năm 2028 hoàn thành cơ sở dữ liệu du lịch kết nối với cơ sở dữ liệu và nền tảng số du lịch quốc gia, đồng thời số hóa 100% dữ liệu tài nguyên và điểm đến. Đây sẽ là cơ sở phục vụ hoạch định chính sách và đầu tư phát triển du lịch.

Trong không gian phát triển mới, TP.HCM có điều kiện kết nối nhiều nguồn tài nguyên và loại hình du lịch. Sở Du lịch cho rằng bài toán tái cấu trúc hiện nay không đơn thuần là tạo thêm sản phẩm mới mà là cấu trúc những gì đang có thành các chuỗi trải nghiệm liền mạch.

Thành phố lần đầu tiên sở hữu đủ ba lớp tài nguyên trong cùng một đơn vị hành chính, gồm đô thị di sản và sáng tạo, công nghiệp và đô thị dịch vụ, biển đảo. Trên cơ sở đó, không gian du lịch được tổ chức lại theo khung các cực kinh tế du lịch và các hành lang chức năng, trong đó du lịch không chỉ tập trung ở cực kinh tế biển.

Lõi trung tâm Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm được xác định giữ vai trò cửa ngõ và trung tâm hội nghị, mua sắm, ẩm thực, y tế và giải trí ban đêm. Trong khi đó, hệ thống sông Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè, Soài Rạp, Thị Vải được nhìn nhận như những trục kết nối, không chỉ đơn thuần là cảnh quan. Dải Cần Giờ -Vũng Tàu Long Hải - Hồ Tràm - Côn Đảo trở thành điểm cuối của hành trình.

Từ cấu trúc này, ngành du lịch tập trung vào ba chuỗi trải nghiệm đặc trưng.

Chuỗi thứ nhất là đô thị - sông - biển, đưa du khách từ không gian di sản đô thị ra sông rồi tiếp tục đến biển đảo trong cùng một hành trình, thay vì phải lựa chọn riêng lẻ từng loại hình.

Chuỗi thứ hai lấy MICE làm trục, kết hợp hội nghị, triển lãm với mua sắm, ẩm thực và kinh tế đêm. Theo định hướng của Sở Du lịch, đây là nhóm khách có mức chi tiêu bình quân cao và ít chịu ảnh hưởng của mùa vụ.

Chuỗi thứ ba là du lịch y tế và chăm sóc sức khỏe kết hợp nghỉ dưỡng, phát huy lợi thế hệ thống y tế đầu ngành của Thành phố.

Cùng với tái cấu trúc không gian và sản phẩm, cách tiếp cận thị trường cũng được thay đổi. Thay vì chủ yếu tiếp cận theo quốc gia, Thành phố định hướng phân khúc theo nhóm khách chi tiêu cao, khách lưu trú dài ngày, khách MICE, khách du lịch y tế và khách tàu biển.

Sở Du lịch sẽ xây dựng chương trình nghiên cứu thị trường, khảo sát mức chi tiêu, thời gian lưu trú và mức độ hài lòng để doanh nghiệp cùng sử dụng. Ở cấp cơ sở, mỗi phường, xã, đặc khu sẽ xây dựng ít nhất một sản phẩm du lịch đặc thù, tạo nguồn nguyên liệu để doanh nghiệp lữ hành thiết kế các tuyến, chương trình phù hợp.

Tháo điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và liên kết

Để chuyển sang quản trị hệ sinh thái và chuỗi giá trị du lịch, TP.HCM xác định một số điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ.

Trước hết là khoảng trống pháp lý đối với các mô hình kinh doanh mới. Kinh tế đêm, kinh tế ven sông, mô hình hoạt động 24/7, kinh tế chia sẻ và các nền tảng du lịch trực tuyến xuyên biên giới đã hiện diện trên thực tế nhưng chưa có khung quản lý đầy đủ. Thành phố sẽ chủ động đề xuất danh mục các vấn đề cần thí điểm.

Về hạ tầng, nhu cầu phục vụ nhóm khách chi tiêu cao vẫn còn lớn. Thành phố hiện chưa có trung tâm triển lãm đạt quy mô cạnh tranh khu vực, trong khi các điểm đến MICE hàng đầu Đông Nam Á có sàn triển lãm trên 100.000 m². Thành phố cũng chưa có cảng hành khách tàu biển chuyên dụng và các bến nội địa phục vụ khách du lịch.

Bên cạnh đó là yêu cầu thu hút đầu tư vào các dự án động lực, nhất là những điểm đến có giá trị sinh thái đặc biệt như Cần Giờ và Côn Đảo. Liên kết ngành và vùng cũng được xác định là một vấn đề quan trọng bởi du lịch có mối quan hệ chặt chẽ với hàng không, giao thông, văn hóa, y tế và công thương. Việc điều phối liên ngành có vai trò quyết định trong xây dựng một điểm đến linh hoạt, hấp dẫn và bắt kịp xu hướng du lịch thế giới, khu vực.

AI, dữ liệu lớn hỗ trợ quản trị và trải nghiệm du khách

Cùng với thể chế, hạ tầng và sản phẩm, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu lớn và AI được xác định là những động lực quan trọng trong quá trình phát triển du lịch TP.HCM.

Theo định hướng của Nghị quyết số 26-NQ/TW, Thành phố hướng đến nâng cao năng lực quản trị du lịch theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số, quản trị theo dữ liệu gắn với quy hoạch không gian phát triển và bảo tồn, phát huy giá trị tài nguyên. Ngành du lịch cũng tập trung đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển du lịch thông minh.

Trong thời gian tới, ngành du lịch sẽ từng bước kết nối, khai thác dữ liệu từ cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành, điểm tham quan và các nguồn dữ liệu phù hợp để phân tích dòng khách, nhu cầu và hành vi tiêu dùng.

AI và các công cụ dự báo được định hướng ứng dụng nhằm nâng cao hiệu quả xúc tiến, lựa chọn đúng thị trường, phân khúc và sản phẩm. Song song đó, ngành tiếp tục số hóa tài nguyên, điểm đến và sự kiện; phát triển bản đồ du lịch tương tác, công cụ 3D/360 độ, trợ lý ảo đa ngôn ngữ, mã QR, thuyết minh tự động và các giải pháp số giúp du khách tra cứu thông tin, xây dựng hành trình và tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn.

Một điểm đáng chú ý trong định hướng mới là Thành phố xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá kết quả phát triển du lịch theo bốn nhóm, trong đó số lượng khách chỉ còn là một chỉ tiêu chứ không phải chỉ tiêu trung tâm.

Ở nhóm hiệu quả kinh tế, TP.HCM đặt mục tiêu tổng thu từ khách du lịch đạt 684.000 tỷ đồng vào năm 2030, tương đương khoảng 25 tỷ USD, và du lịch đóng góp 12% GRDP của Thành phố. Các chỉ tiêu sẽ được phân bổ theo từng năm làm căn cứ xây dựng kế hoạch hành động cụ thể.

Nhóm thứ hai tập trung vào chất lượng trải nghiệm, gồm thời gian lưu trú bình quân, mức chi tiêu bình quân theo từng phân khúc và chỉ số hài lòng của du khách.

Nhóm thứ ba đánh giá năng lực của điểm đến thông qua số buồng lưu trú và tỷ trọng buồng 4 - 5 sao; số doanh nghiệp du lịch có thương hiệu mạnh và sức cạnh tranh quốc tế đặt trụ sở tại Thành phố; số sự kiện thương hiệu và sự kiện quốc tế được đăng cai mỗi năm, cùng số việc làm mà ngành tạo ra.

Nhóm cuối cùng là phát triển bền vững và chuyển đổi số, với các tiêu chí về tỷ lệ khu, điểm du lịch trọng điểm áp dụng bộ tiêu chí du lịch xanh, tiến độ hoàn thành cơ sở dữ liệu du lịch và mức độ số hóa dữ liệu tài nguyên, điểm đến.

Như vậy, định hướng phát triển du lịch của TP.HCM đang đặt trọng tâm vào chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ gia tăng lượng khách. Từ thể chế, hạ tầng, sản phẩm, thị trường đến dữ liệu và chuyển đổi số, các giải pháp được đặt trong một chuỗi liên kết nhằm kéo dài thời gian lưu trú, nâng mức chi tiêu, cải thiện trải nghiệm và gia tăng giá trị mà du lịch đóng góp cho kinh tế Thành phố.