TP.HCM: Đề xuất di dời thêm 20.000 căn nhà ven sông, kênh rạch

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, việc rà soát các tuyến kênh rạch để di dời nhà được thực hiện theo chỉ thị số 45 của Chủ tịch UBND TP.HCM, khẩn trương triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách, trọng tâm để thực hiện các kết luận của Trung ương, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số năm 2026.

Trong đó có thực hiện cụ thể theo ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

TP.HCM yêu cầu đẩy mạnh các giải pháp giảm ùn tắc giao thông, tổ chức lại giao thông, phát triển vận tải hành khách công cộng, thực hiện chính sách miễn phí xe buýt để giảm xe cá nhân, xử lý các điểm ngập trọng điểm, hoàn thiện hệ thống thoát nước và kiểm soát triều.

TP.HCM yêu cầu khẩn trương rà soát, xây dựng lộ trình di dời nhà trên và ven kênh rạch, điều chỉnh chỉ tiêu di dời từ 20.000 lên 40.000 căn, gắn với chỉnh trang đô thị và cải thiện môi trường.

Theo chỉ đạo, Sở Xây dựng TP.HCM được giao chủ trì tham mưu triển khai các giải pháp giảm ùn tắc giao thông, chống ngập và di dời nhà trên, ven kênh rạch.

Thực hiện nhiệm vụ trên, Sở Xây dựng cho biết đã tổng hợp danh mục 349 tuyến kênh rạch cần tiếp tục di dời 20.000 căn nhà trên và ven sông, kênh, rạch ở TP.HCM trước khi sáp nhập.

Để bảo đảm nguồn kinh phí chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường và tiếp tục di dời thêm 20.000 căn nhà, nâng tổng số lên 40.000 căn theo chỉ tiêu nêu trong Chỉ thị số 45, Sở Xây dựng đề nghị các phường, xã rà soát các tuyến kênh rạch theo danh mục đã tổng hợp.

Danh sách rà soát bao gồm hàng loạt địa bàn như Tân Hưng, Tân Mỹ, Tân Thuận, Phú Thuận, Bình Tân, Tân Tạo, An Lạc, Bình Hưng Hòa, Đông Hưng Thuận, Trung Mỹ Tây, Thới An, An Phú Đông, Bình Trưng, Hiệp Bình, Tam Bình, Long Phước, Bình Chánh, Hưng Long, Nhà Bè, Hiệp Phước, Cần Giờ, Phú Hòa Đông, An Nhơn Tây…

Trên cơ sở rà soát, các địa phương được đề nghị đề xuất danh mục dự án, cập nhật phương án tuyến, dự kiến tổng mức đầu tư, tiền bồi thường, tái định cư, chi phí xây lắp. Đồng thời sắp xếp thứ tự ưu tiên và đề xuất nguồn vốn.

Chương trình lần này không chỉ hướng đến xử lý các khu nhà ven kênh xuống cấp mà còn gắn với mục tiêu tái cấu trúc không gian đô thị. Trong nhiều năm qua, tình trạng nhà ở lấn chiếm ven sông, kênh rạch đã trở thành một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và cản trở khả năng tiêu thoát nước của thành phố.

TP.Hồ Chí Minh từng có hàng chục ngàn căn nhà lấn chiếm ven sông, kênh rạch, tập trung nhiều tại khu vực phía nam và phía tây đô thị. Không ít tuyến kênh bị thu hẹp dòng chảy do nhà ở xây dựng tự phát kéo dài nhiều năm, làm gia tăng nguy cơ ngập úng mỗi khi mưa lớn hoặc triều cường. Trong giai đoạn trước, Thành phố đã triển khai nhiều dự án chỉnh trang lớn như cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tân Hóa - Lò Gốm, rạch Xuyên Tâm, kênh Đôi… Hàng chục ngàn hộ dân đã được di dời để phục vụ cải tạo môi trường và phát triển hạ tầng qua các dự án này.

Riêng dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có tổng vốn đầu tư hơn 17.000 tỷ đồng gồm chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư cho hàng ngàn hộ dân. Dự án bờ bắc rạch Kênh Đôi cũng có tổng mức đầu tư hàng ngàn tỷ đồng với quy mô di dời lớn dọc tuyến kênh.

Do áp lực nguồn vốn trong việc di dời là rất lớn, Sở Xây dựng yêu cầu các địa phương liên quan rà soát các cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 98/2023/QH15 để đề xuất nguồn vốn thực hiện dự án. Đây là hướng đi nhằm mở rộng khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa cho các chương trình chỉnh trang đô thị quy mô lớn.

Hiện nay, nhiều khu vực vẫn tồn tại các cụm nhà tạm với điều kiện sinh hoạt chật hẹp, thiếu an toàn, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Các dự án còn góp phần mở rộng hành lang thoát nước, tăng khả năng chống ngập và tạo thêm không gian công cộng ven sông.

Sở Xây dựng đề nghị các địa phương gửi báo cáo trước ngày 25/5/2026 để tổng hợp, tham mưu UBND TP.HCM.