TP.HCM định hình tầm nhìn 100 năm, hướng đến đô thị toàn cầu

Tại kỳ họp thứ sáu HĐND TP.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra ngày 29/10/2026, Quy hoạch tổng thể Thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm là một trong những nội dung trọng tâm được xem xét.

Phát biểu khai mạc kỳ họp, ông Võ Văn Minh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM, nhấn mạnh sau sắp xếp địa giới hành chính, Thành phố có không gian phát triển rộng lớn, cùng nhiều nguồn lực, tiềm năng và dư địa mới. Tuy nhiên, Thành phố cũng đứng trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, hạ tầng kết nối, quản trị đô thị, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống Nhân dân.

Theo ông Võ Văn Minh, trong quá trình triển khai Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Phát triển đô thị, Thành phố cần nhanh chóng chuyển tiềm năng thành động lực, cơ chế thành hành động, nguồn lực thành kết quả; phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số đi đôi với phát triển bền vững, bao trùm và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tầm nhìn 100 năm với ba cột mốc phát triển

Theo báo cáo về Quy hoạch tổng thể Thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, việc tích hợp các quy hoạch chung và quy hoạch tỉnh hiện có của ba địa phương thành một quy hoạch tổng thể là yêu cầu cấp thiết. Mục tiêu là thống nhất định hướng tổ chức không gian, phân bổ nguồn lực và phát triển hệ thống hạ tầng liên vùng, khắc phục tình trạng phân tán, chồng lấn hoặc thiếu đồng bộ giữa các quy hoạch trước đây.

Quy hoạch xác định mục tiêu lộ trình phát triển qua ba giai đoạn. Đến năm 2030, TP.HCM hướng đến trở thành đô thị văn minh, hiện đại, nổi trội ở khu vực Đông Nam Á. Đến năm 2045, Thành phố phấn đấu trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á. Đến năm 2075 và xa hơn, mục tiêu là đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, phát triển toàn diện. Với tầm nhìn trở thành "Đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, toàn diện, sánh ngang các đô thị hàng đầu thế giới".

Về mô hình phát triển, Thành phố phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa tâm. Cấu trúc gồm 05 cực động lực, 05 trung tâm vệ tinh, 05 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển. Trong đó, 5 cực động lực gồm Lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế; Đổi mới sáng tạo phía Đông; Công nghiệp, công nghệ cao, logistics phía Bắc; Cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng phía Nam; Đô thị, giáo dục, y tế phía Tây.

5 trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo; Long Hải - Hồ Tràm; Hóc Môn - Củ Chi; Bàu Bàng; Tân Uyên - Bắc Tân Uyên.

05 hệ liên kết chiến lược gồm Bắc - Nam liên kết từ cửa khẩu đến không gian biển, kinh tế lục địa đến kinh tế đại dương; Đông - Tây liên kết vùng Đồng bằng sông Cửu Long với Đông Nam Bộ; liên kết công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức, tối ưu chuỗi cung ứng; hạ tầng đô thị đa tầng là xương sống phát triển đô thị và tái phân bố dân cư; liên kết xanh - xanh dương (sông Sài Gòn - sông Đồng Nai là trục trung tâm) là không gian sinh thái nền của thành phố đảm bảo phát triển bền vững.

10 vùng quản trị phát triển: Trên cơ sở chức năng chủ đạo, điều kiện đất đai, hạ tầng, môi trường, bản sắc và yêu cầu kiểm soát phát triển, đề xuất chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật và xã hội, tạo cơ sở quản lý và tổ chức thực hiện quy hoạch phù hợp với đặc thù từng khu vực.

Cùng với đó, việc tổ chức lại không gian Thành phố Hồ Chí Minh theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng, chuyển từ tập trung lõi sang mạng lưới cực tăng trưởng liên kết chặt chẽ. Phát triển thuận tự nhiên, phù hợp sức chịu tải; kiểm soát đô thị hóa vùng thấp trũng, nhạy cảm; hệ thống sông Sài Gòn - Đồng Nai, rừng Cần Giờ... là nền xanh - xanh dương bảo đảm sinh thái và bản sắc cảnh quan. Ưu tiên phát triển nén theo TOD tại đầu mối giao thông, tái thiết khu vực kém hiệu quả. Tổ chức không gian ba chiều: mặt đất, ngầm và trên cao, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Đến năm 2030 diện tích đất xây dựng toàn thành phố khoảng 280.000 -290.000 ha, chỉ tiêu trung bình 150 -155 m2/người; Đến năm 2050 diện tích đất xây dựng toàn thành phố khoảng 365.000 -390.000 ha, chỉ tiêu trung bình 135-140 m2/người.

Việc định hướng phát triển các ngành cũng được chú trọng, về các ngành kinh tế sẽ bao gồm 10 ngành, lĩnh vực thuộc bốn nhóm cốt lõi, Trong đó, 04 ngành có giá trị gia tăng cao đóng góp vào tăng trưởng là: Sản xuất tiên tiến (0,85- 0,95%); Trung tâm tài chính khu vực (0,74-0,84%); Dịch vụ số và AI (0,64- 0,74%) và Trung tâm Logistic tiên tiến (0,64- 0,74%).

Tập trung 04 định hình chính cho du lịch Thành phố: Du lịch văn hóa, bản sắc đô thị; Du lịch biển đảo -nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp; Du lịch MICE - Điểm đến quốc tế, Du lịch bổ trợ - Hệ sinh thái trải nghiệm.

Thành phố cũng sẽ phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa - xã hội theo hướng: Về văn hóa, trở thành trung tâm văn hóa - sáng tạo hàng đầu cả nước, có vị thế trong khu vực Đông Nam Á, dựa trên ba trụ cột là bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, gắn với xây dựng con người phát triển toàn diện, là hình mẫu con người Việt Nam hiện đại.

Về giáo dục và đào tạo, đến năm 2050 là trung tâm giáo dục đại học, nghề nghiệp, khoa học, công nghệ hàng đầu châu Á, quy mô 2 triệu sinh viên, bổ sung 1.400 - 2.000 ha quỹ đất giáo dục đại học giai đoạn 2030 - 2050.

Về y tế, phát triển bệnh viện cửa ngõ, cụm y tế chuyên sâu, Trục kết nối y tế du lịch, đẩy mạnh y tế dự phòng, y tế cơ sở, chuyển đổi số, thích ứng già hóa dân số, phát triển công nghiệp y - dược, đạt 45 giường bệnh và 35 bác sĩ/vạn dân vào năm 2045. 

Về thể dục thể thao, trở thành trung tâm thể thao mạnh của cả nước, phát triển cả thể thao quần chúng và thành tích cao. Về an sinh xã hội, xây dựng hệ thống tiên tiến trong khu vực châu Á, phấn đấu đến năm 2045 là một trong những thành phố đáng sống nhất thế giới; Về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trở thành trung tâm hàng đầu châu Á, dẫn dắt quốc gia và kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo vùng, ASEAN, quốc tế.

Về nhà ở, lấy nhà ở giá phải chăng làm chính sách trọng yếu, ưu tiên nhà ở xã hội, nhà cho thuê, nhà công nhân, gắn với đô thị đa cực, giao thông công cộng, TOD và việc làm; Về nguồn nhân lực, là trung tâm hàng đầu khu vực về đào tạo, thu hút nhân tài và kết nối tri thức, công nghệ, nhân lực của Việt Nam với khu vực và thế giới.

Thành phố phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thông minh, có khả năng chống chịu cao theo hướng:

Về giao thông đường bộ, thúc đẩy các hành lang giao thương quốc tế, quốc gia và liên vùng, nâng cao hiệu quả khai thác, bảo đảm mật độ mạng lưới đường bộ liên khu vực tối thiểu 2,22 km/km², tỷ lệ đảm nhận vận tải hành khách công cộng đạt 55 - 65%; Về đường sắt đô thị, đến năm 2050 hoàn thành mạng lưới 18 tuyến với khoảng 961 km đường sắt đô thị và khoảng 450 km LRT/Tramway, hình thành các đầu mối trung chuyển đa phương thức tại nhà ga, sân bay, cảng biển, trung tâm đô thị và phát triển các khu TOD theo cấp độ.

Về đường thủy, quy hoạch luồng hàng hải khoảng 322 km, các cảng tiềm năng thành cảng biển loại đặc biệt, hệ thống cảng sông, bến thủy nội địa kết nối cảng cửa ngõ quốc tế Cái Mép - Thị Vải, tích hợp vận tải hành khách đô thị và du lịch đường sông.

Về thoát nước, chống ngập, sụt lún, áp dụng giải pháp công trình và phi công trình theo từng lưu vực, phân vùng thích ứng sụt lún thành 4 nhóm (an toàn, bảo vệ, thích ứng, sinh thái/ngập mặn) và kiểm soát phát triển theo cao độ, mức độ rủi ro; Về không gian ngầm, phát triển có trọng điểm tại các trung tâm, đầu mối giao thông, phân theo ba tầng (nông 0 - 20 m, sâu 20 - 40 m, rất sâu trên 40 m), kiểm soát chặt tại vùng sinh thái và rủi ro cao.

Về không gian tầm thấp, tầm cao, phát triển không gian 3D làm động lực tăng trưởng mới, bảo đảm an ninh - quốc phòng, phân vùng quản lý trên nền không gian số và hạ tầng vật lý đồng bộ;

Về không gian biển, lấy Vịnh Gành Rái - Cần Giờ - Cái Mép, Thị Vải - Vũng Tàu - Côn Đảo làm không gian liên kết, tổ chức đồng bộ cảng biển, logistics, công nghiệp công nghệ cao, năng lượng, đô thị, du lịch biển - đảo, xác định tiêu chí, vị trí tiềm năng cho các dự án điện gió, lấn biển.

Thành phố phát triển các khu đặc thù với cơ chế, chính sách vượt trội nhằm tạo không gian thử nghiệm chính sách mới, thu hút nguồn lực chất lượng cao và thúc đẩy các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, gồm: Trung tâm Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh, hình thành trung tâm tài chính quốc tế với hệ sinh thái tài chính hiện đại, hỗ trợ huy động, phân bổ vốn cho tăng trưởng; Khu Thương mại tự do gắn với logistics quốc tế, sản xuất công nghệ cao, dịch vụ kinh doanh và đổi mới sáng tạo, áp dụng ưu đãi về thuế, hải quan, đầu tư; Trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia tập trung LNG, dầu khí, công nghiệp chế tạo và hạ tầng năng lượng mới; các khu công nghệ cao là cực R&D và sản xuất công nghệ cao, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, đại học và viện nghiên cứu; các trung tâm công nghệ số, dữ liệu và đổi mới sáng tạo về kinh tế số, AI, dữ liệu, điện toán đám mây; Khu phát triển thương mại - văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh tích hợp thương mại, văn hóa, thể thao, giải trí và dịch vụ đô thị chất lượng cao; và trong dài hạn, nghiên cứu hình thành Khu kinh tế đặc biệt ven biển tại khu vực Vũng Tàu, tích hợp các khu đặc thù với cơ chế quản lý, chính sách vượt trội toàn khu.

Về định hướng huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện. Quy hoạch xác định các khu chức năng đặc thù với cơ chế vượt trội, làm không gian thử nghiệm chính sách mới để thúc đẩy các động lực mới như: Trung tâm Tài chính quốc tế; Khu Thương mại tự do gắn với logistics quốc tế; Trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia về LNG, dầu khí; các khu công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, AI và đổi mới sáng tạo; trong dài hạn nghiên cứu hình thành khu kinh tế đặc biệt ven biển Vũng Tàu.

Về nguồn lực, Thành phố sử dụng vốn nhà nước để dẫn dắt, huy động mạnh nguồn lực xã hội thông qua hợp tác công tư, khai thác giá trị tăng thêm từ đất gắn với hạ tầng, trái phiếu đô thị; xác định rõ thứ tự ưu tiên, trách nhiệm, tiến độ và cơ chế giám sát các dự án trọng điểm; ứng dụng dữ liệu, công nghệ số trong theo dõi, đánh giá thực hiện Quy hoạch.