TP.HCM: Tăng tốc chiến dịch "500 ngày đêm" trong hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về

Thông tin được công bố tại buổi họp báo định kỳ của TP.HCM ngày 9/7 cho thấy, chiến dịch "500 ngày đêm" đang được triển khai đồng bộ tại nhiều địa bàn trọng điểm, trong đó nổi bật là khu vực Công viên Lê Thị Riêng và sân bay Tân Sơn Nhất - những nơi từng diễn ra các trận chiến ác liệt trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Những tín hiệu tích cực từ Công viên Lê Thị Riêng

Công viên Lê Thị Riêng hiện là một trong những điểm tìm kiếm trọng điểm của thành phố. Đến nay, lực lượng chức năng đã quy tập được 11 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó 6 bộ hài cốt còn lưu giữ di vật và giấy tờ, tạo cơ sở quan trọng cho quá trình xác định danh tính. Những hài cốt còn lại sẽ tiếp tục được giám định bằng các phương pháp khoa học để làm rõ thông tin.

Đáng chú ý, quá trình khai quật đã phát hiện hai tầng hài cốt khác nhau. Theo các chuyên gia, lớp trên chủ yếu là các chiến sĩ thuộc lực lượng chủ lực tham gia đợt tiến công đầu tiên năm 1968, trong khi lớp dưới nhiều khả năng là các chiến sĩ biệt động đã anh dũng chiến đấu và hy sinh trong cùng giai đoạn lịch sử.

Để bảo đảm tính chính xác và giữ nguyên hiện trạng hiện trường, Ban Chỉ đạo đã thay đổi phương pháp khai quật truyền thống bằng cách bóc tách từng lớp đất theo trình tự, hoàn thành từng tầng mới chuyển sang tầng tiếp theo. Cách làm này giúp hạn chế tối đa nguy cơ nhầm lẫn giữa các bộ hài cốt, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho công tác nghiên cứu lịch sử và xác định danh tính sau này.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của chiến dịch là việc TP.HCM trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước ứng dụng đồng bộ các giải pháp khoa học công nghệ hiện đại vào công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Các thiết bị radar xuyên đất và đo điện trở suất đã được triển khai sau khi chứng minh hiệu quả qua các đợt khảo sát tại Củ Chi từ năm 2025. Công nghệ này giúp xác định các khu vực nghi có hài cốt dưới lòng đất mà không cần đào bới diện rộng, từ đó tiết kiệm đáng kể thời gian, nhân lực và kinh phí.

Song song với đó, công tác giám định ADN đang được đẩy mạnh với sự phối hợp của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Các mẫu sinh phẩm được lấy từ hài cốt sẽ được đối chiếu với mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ nhằm xác định danh tính một cách chính xác.

Đặc biệt, TP.HCM đã phối hợp với tỉnh Tây Ninh lấy mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 1 Long An (giai đoạn 1965-1969). Đây được kỳ vọng sẽ là cơ sở quan trọng để xác định danh tính các hài cốt vừa được phát hiện tại Công viên Lê Thị Riêng.

Tiếp nhận tư liệu quý, giải mã những khoảng trống lịch sử

Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ TP.HCM cũng tích cực thu thập, tiếp nhận nhiều nguồn tư liệu lịch sử có giá trị.

Trong số đó có sơ đồ mộ chí của các liệt sĩ tại Bệnh viện K76A, hồ sơ về các đơn vị tham gia chiến đấu trong Xuân Mậu Thân 1968, đặc biệt là Đoàn 962 thuộc Tiểu đoàn 1 Long An. Ngoài ra, nhiều kỷ vật và hồ sơ kỹ thuật của các liệt sĩ từng được phía Hoa Kỳ lưu giữ trước đây cũng đã được trao trả cho Việt Nam, góp phần bổ sung dữ liệu phục vụ công tác xác minh danh tính.

Việc kết hợp giữa hồ sơ lịch sử, di vật tại hiện trường và kết quả giám định ADN được đánh giá là hướng tiếp cận toàn diện, giúp nâng cao khả năng nhận diện các liệt sĩ đã hy sinh cách đây gần sáu thập kỷ.

Chung sức vì nghĩa tình đồng đội

Không chỉ nhận được sự quan tâm của các cấp chính quyền, chiến dịch còn có sự hưởng ứng mạnh mẽ từ cộng đồng. Riêng đối với khu vực sân bay Tân Sơn Nhất - nơi đang triển khai tìm kiếm các liệt sĩ hy sinh trong đêm 30 rạng sáng 31/1/1968 - chỉ sau hai ngày phát động, lực lượng chức năng đã tiếp nhận hơn 50 cuộc gọi và tin nhắn từ các nhân chứng tại TP.HCM, Bình Dương và Lâm Đồng cung cấp thông tin, tư liệu phục vụ khảo sát.

Sự đồng hành của người dân được xem là nguồn dữ liệu quý giá, góp phần bổ sung những mảnh ghép lịch sử mà tài liệu lưu trữ chưa phản ánh đầy đủ, đồng thời thể hiện tinh thần trách nhiệm của toàn xã hội trong công cuộc tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Không dừng lại ở chiến dịch cao điểm hiện nay, TP.HCM đang xây dựng kế hoạch tổng thể cho giai đoạn 2026-2030 nhằm tiếp tục rà soát các khu vực nghi có mộ liệt sĩ trên địa bàn.

Theo định hướng, thành phố sẽ thành lập các nhóm nghiên cứu chuyên sâu với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia lịch sử, khảo cổ và công nghệ nhằm tiếp tục giải mã dữ liệu lịch sử, hoàn thiện cơ sở dữ liệu về liệt sĩ và đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, xác định danh tính.

Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài hàng chục năm của nhiều gia đình mà còn góp phần làm sáng rõ những trang sử hào hùng của dân tộc. Chiến dịch "500 ngày đêm" vì thế không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn, của trách nhiệm đối với lịch sử và của khát vọng đưa những người con ưu tú của Tổ quốc trở về trong vòng tay quê hương và người thân.