Trung Quốc nhập gần 1,4 tỷ USD thủy sản Việt trong nửa đầu năm

Theo số liệu của Cục Hải quan được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổng hợp, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong tháng 6 đạt 1,09 tỷ USD, tăng 20,8% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là tháng tăng trưởng mạnh nhất kể từ đầu năm, góp phần đưa tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản 6 tháng đầu năm lên 5,75 tỷ USD, tăng 12,7% so với cùng kỳ năm trước.

Đà tăng trưởng được ghi nhận tại hầu hết các thị trường chủ lực. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 6 tăng tới 43,6%, trong khi các thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Thái Lan và Canada đều duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Anh và Brazil giảm nhẹ.

Xét về quy mô thị trường, Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm với kim ngạch 1,39 tỷ USD, tăng 38,7% so với cùng kỳ, chiếm 24,17% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Thị phần của Trung Quốc cũng tăng mạnh từ 19,64% cùng kỳ năm trước lên hơn 24%.

Mỹ đứng thứ hai với kim ngạch gần 891 triệu USD, chiếm 15,46% tổng kim ngạch. Dù xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 6 tăng mạnh 43,6%, lũy kế 6 tháng đầu năm vẫn giảm nhẹ 0,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhật Bản tiếp tục là thị trường lớn thứ ba với kim ngạch hơn 800 triệu USD, tăng 2,4%; tiếp đến là Hàn Quốc đạt gần 412 triệu USD, tăng 7,1%.

Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chia sẻ: Khi Mỹ và châu Âu gia tăng các rào cản thương mại, nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuyển hướng sang Trung Quốc. Ngoài yêu cầu nhập khẩu không quá khắt khe, thị trường này còn có lợi thế lớn về khoảng cách địa lý, giúp giảm chi phí logistics và thời gian vận chuyển. Với các mặt hàng thủy sản tươi sống, doanh nghiệp có thể xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới nên việc bảo quản cũng thuận lợi và tiết kiệm chi phí hơn.

Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục chịu nhiều sức ép. Nước này siết quy định đối với thủy sản khai thác theo Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA), buộc doanh nghiệp phải bổ sung giấy chứng nhận COA với quy trình xin cấp phức tạp, đặc biệt ảnh hưởng đến mặt hàng cá ngừ. Tôm cũng tiếp tục chịu thuế chống bán phá giá ở mức cao.

Ngoài ra, lượng hàng được đẩy mạnh sang Mỹ trước thời điểm áp dụng các chính sách thuế mới khiến tồn kho tăng, trong khi người tiêu dùng nước này có xu hướng thắt chặt chi tiêu và ưu tiên các sản phẩm giá thấp. Những yếu tố này khiến kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ trong 6 tháng đầu năm gần như đi ngang.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, dù xuất khẩu thủy sản tăng trưởng hai con số trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.

Trong đó, các thị trường lớn liên tục siết chặt hàng rào kỹ thuật và pháp lý. Doanh nghiệp phải đáp ứng các đợt rà soát về thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, Chương trình giám sát nhập khẩu thủy sản (SIMP), Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA) của Mỹ, cùng các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) của Liên minh châu Âu (EU).

Song song đó, chi phí logistics và vận tải biển vẫn ở mức cao do những bất ổn địa chính trị trên thế giới. Giá thức ăn nuôi trồng, năng lượng chế biến cùng biến động tỷ giá cũng tạo thêm sức ép lên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Ở trong nước, biến đổi khí hậu và tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long cũng ảnh hưởng đến hoạt động nuôi trồng thủy sản, đặt ra yêu cầu đẩy nhanh quy hoạch vùng nuôi tập trung và xây dựng chuỗi cung ứng nguyên liệu sạch, có thể truy xuất nguồn gốc.

Theo đánh giá của các cơ quan quản lý và VASEP, để duy trì đà tăng trưởng trong nửa cuối năm và hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026, doanh nghiệp cần tiếp tục tối ưu chi phí sản xuất, đẩy mạnh chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm, đồng thời tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do như EVFTA và CPTPP để mở rộng thị trường xuất khẩu.