Từ đặc sản địa phương đến hàng xuất khẩu chiến lược: Bưởi Đồng Nai tăng tốc chinh phục thị trường quốc tế

Ngày 5/6, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai phối hợp với Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam tổ chức hội nghị "Xây dựng chuỗi giá trị bưởi Đồng Nai gắn với xúc tiến thị trường trong nước và xuất khẩu". Sự kiện quy tụ đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp xuất khẩu, hợp tác xã và nhà vườn đến từ nhiều địa phương trên cả nước.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh ngành bưởi Việt Nam vừa đón nhận tin vui lớn khi ngày 15/4/2026, Việt Nam và Trung Quốc chính thức ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi tươi. Sau hơn 7 năm đàm phán kỹ thuật, trái bưởi Việt Nam đã có cơ hội tiếp cận thị trường hơn 1,4 tỷ dân thông qua con đường xuất khẩu chính ngạch.

Đồng Nai hiện là một trong những địa phương có diện tích trồng bưởi lớn nhất khu vực phía Nam với hơn 10.875 ha, sản lượng gần 163.000 tấn mỗi năm. Trong đó, bưởi da xanh chiếm khoảng 86% diện tích, trở thành giống chủ lực phục vụ nhu cầu xuất khẩu.

Không chỉ sở hữu lợi thế về quy mô sản xuất, Đồng Nai còn có thương hiệu bưởi Tân Triều nổi tiếng, được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý từ năm 2012. Đây là nền tảng quan trọng giúp địa phương xây dựng thương hiệu nông sản trên thị trường quốc tế.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc Trung Quốc mở cửa thị trường không chỉ mang lại cơ hội gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn tạo động lực để toàn ngành bưởi tái cơ cấu theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp hơn. Bên cạnh thị trường Trung Quốc, trái bưởi Việt Nam cũng được đánh giá có nhiều tiềm năng tại Mỹ và các quốc gia phát triển khác.

Ông Lê Viết Bình, Phó Chánh Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phụ trách khu vực phía Nam, cho biết xuất khẩu trái cây tươi của Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực và còn nhiều dư địa phát triển.

Tuy nhiên, theo ông Bình, việc mở cửa thị trường mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn nhất hiện nay là xây dựng được chuỗi giá trị đồng bộ, đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn kỹ thuật.

"Muốn cạnh tranh bền vững, ngành hàng phải tạo ra giá trị thực cho sản phẩm, kiểm soát tốt chất lượng và xây dựng được hệ sinh thái liên kết chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ", ông Bình nhấn mạnh.

Tại hội nghị, nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề lớn nhất của ngành bưởi hiện nay không phải sản lượng mà là chất lượng sản phẩm và khả năng tổ chức chuỗi cung ứng.

Bà Trần Thị Minh Hà, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam, cho rằng nông nghiệp hiện đại cần chuyển từ tư duy "sản xuất những gì mình có" sang "sản xuất những gì thị trường cần".

Theo bà Hà, một trái bưởi muốn vươn ra thị trường thế giới không thể đi riêng lẻ mà phải nằm trong chuỗi liên kết hoàn chỉnh từ vùng nguyên liệu, thu hoạch, sơ chế, đóng gói cho đến phân phối và xuất khẩu.

Để giải quyết bài toán này, mô hình liên kết "6 nhà" gồm nhà quản lý, nhà khoa học, nhà nông, hợp tác xã, doanh nghiệp và đơn vị phân phối - tài chính được đánh giá là hướng đi phù hợp. Mô hình này giúp hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn, đồng nhất về chất lượng và đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.

Hiện Đồng Nai đã xây dựng được 36 chuỗi sản xuất theo mô hình hợp tác xã, trong đó nhiều đơn vị hoạt động hiệu quả như HTX Tân Triều hay HTX Hồng Nịp. Tuy nhiên, sự liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị vẫn chưa thực sự bền chặt, khiến giá trị gia tăng của sản phẩm chưa được khai thác tối đa.

Để tận dụng cơ hội từ các thị trường xuất khẩu mới, ngành nông nghiệp Đồng Nai xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Theo đó, địa phương sẽ tập trung chuẩn hóa quy trình sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP; nâng cao năng lực hoạt động của các hợp tác xã; thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu nhằm đa dạng hóa sản phẩm; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường xuất khẩu; đồng thời phát triển mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của hội nghị là lễ ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai, Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam, các doanh nghiệp xuất khẩu, hợp tác xã và tổ hợp tác sản xuất bưởi.

Đặc biệt, Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam đã ký kết hợp tác với Vina T&T Group và Tổ hợp tác Bưởi Trị An nhằm thúc đẩy liên kết sản xuất - tiêu thụ, tạo đầu ra ổn định cho người trồng bưởi.

Các thỏa thuận hợp tác được kỳ vọng sẽ giúp nông dân giảm phụ thuộc vào thương lái, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và từng bước đưa trái bưởi Đồng Nai thâm nhập sâu hơn vào các thị trường có giá trị cao.

Trong bối cảnh cơ hội xuất khẩu đang rộng mở, bài toán đặt ra với ngành bưởi Đồng Nai không còn là mở rộng diện tích hay gia tăng sản lượng. Điều quan trọng hơn là xây dựng được một chuỗi giá trị đủ mạnh, đủ chuyên nghiệp để biến lợi thế vùng trồng thành năng lực cạnh tranh thực sự trên thị trường toàn cầu, đưa trái bưởi từ một đặc sản địa phương trở thành mặt hàng xuất khẩu chiến lược của Việt Nam.