Từ năm 2026, cả nước chỉ còn bốn loại đô thị

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết 111 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị và có hiệu lực thi hành ngay từ ngày đầu tháng 1/2026.

Nghị quyết nêu rõ việc phân loại đô thị là cơ sở để tổ chức, quản lý, phát triển hệ thống đô thị quốc gia, vùng, tỉnh, quản lý đơn vị hành chính đô thị và đánh giá thực hiện theo quy hoạch đô thị.

Việc phân loại đô thị dựa trên cơ sở quy hoạch đô thị, bảo đảm các xu hướng phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, xanh, thông minh, hiện đại và bền vững theo từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội.

Theo phân loại mới, hệ thống đô thị của Việt chỉ còn bốn loại đô thị, gồm đô thị loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III. Trong đó, Hà Nội và TP.HCM tiếp tục được xác định là đô thị loại đặc biệt. Các TP Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ vẫn là đô thị loại I. TP Thủ Đức và các khu vực phường thuộc quận trước khi sắp xếp được xác định là đô thị loại II.

Đô thị loại IV và V sẽ không còn trong hệ thống phân loại. Các đô thị loại IV, V, thị xã và thị trấn trước đây chưa được công nhận loại đô thị được xác định là đô thị loại III theo khung mới.

Việc chỉ còn 4 loại đô thị không đơn thuần là rút gọn danh mục, mà đi kèm với việc xác định lại cách phân loại đô thị theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các quy định chuyển tiếp cụ thể.

Nghị quyết cũng quy định rõ các nội dung chuyển tiếp để tránh xáo trộn. Hà Nội và TPHCM tiếp tục được xác định là đô thị loại đặc biệt. Các đô thị đã được công nhận trước đây tiếp tục được xác định loại đô thị tương ứng, trong đó Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ vẫn là đô thị loại I. Thành phố Thủ Đức và các khu vực phường thuộc quận trước khi sắp xếp được xác định là đô thị loại II.

Một trong những thay đổi lớn nhất của Nghị quyết 111 nằm ở cách đánh giá và công nhận loại đô thị. Theo đó, việc phân loại đô thị được thực hiện thông qua chấm điểm các tiêu chí theo thang điểm tối đa 100, thay vì chỉ xem xét mức độ đáp ứng tiêu chí.

Theo quy định mới, đô thị loại II và loại III phải đạt tối thiểu 75 điểm theo bộ tiêu chí đánh giá toàn đô thị. Đồng thời, điểm trung bình đánh giá trình độ phát triển đô thị của các đơn vị hành chính cấp xã phải đạt tối thiểu 48 điểm, và phải có ít nhất một xã/phường đạt tối thiểu 75 điểm.

Việc đánh giá không chỉ dừng ở cấp đô thị mà còn được thực hiện chi tiết đến từng đơn vị hành chính cấp xã. Đơn vị hành chính cấp xã chỉ được công nhận đạt trình độ phát triển đô thị khi tổng điểm của mình đạt tối thiểu 75 điểm theo bộ tiêu chí tương ứng.

Cách tiếp cận này cho phép đánh giá đô thị thông qua chấm điểm các tiêu chí cụ thể, làm căn cứ xác định mức độ phát triển của đô thị theo quy định và phục vụ việc đánh giá trong các giai đoạn tiếp theo.

Cùng với việc đổi cách chấm điểm, Nghị quyết 111 lần đầu tiên đưa các tiêu chí về đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững vào khung đánh giá chính thức. Đây không còn là các nội dung khuyến khích, mà trở thành tiêu chí được tính điểm trong quá trình phân loại.