Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giảm từ 389 km xuống khoảng 362 km.

Trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, cơ quan chủ quản đã cập nhật nhiều điều kiện phát triển mới, thay đổi cơ sở tính toán ban đầu. Những điều chỉnh này không làm thay đổi mục tiêu xây dựng tuyến đường sắt mới, song tác động đến quy mô đầu tư, hướng tuyến, phương án kết nối, nhu cầu sử dụng đất và tổng mức đầu tư.

Một trong những thay đổi là phạm vi tuyến chính. Theo Bộ Xây dựng, đơn vị tư vấn là Viện 4 - Đường sắt Trung Quốc đã cập nhật dự báo nhu cầu vận tải và xây dựng phương án tổ chức khai thác mới. Theo đó, hàng hóa từ các ga tiền cảng Đình Vũ, Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn sẽ được gom về ga Nam Hải Phòng để thành lập đoàn tàu trước khi chạy theo tuyến chính đi Hà Nội và Lào Cai.

Trên cơ sở đó, ga Nam Hải Phòng được xác định là điểm cuối của tuyến chính thay cho ga Lạch Huyện như phương án trước. Sau điều chỉnh, chiều dài tuyến chính còn khoảng 362 km, giảm khoảng 27 km so với phương án đã được Quốc hội thông qua, trong khi tổng chiều dài các tuyến nhánh tăng để bảo đảm kết nối.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất bổ sung xây dựng đoạn đường sắt Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km và cải tạo ga Gia Lâm nhằm kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Việc này phù hợp với quy hoạch điều chỉnh của Hà Nội khi chuyển ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm. Theo tính toán, phương án này giúp hành khách tiết kiệm khoảng 8 phút di chuyển, đồng thời tăng khả năng kết nối với tuyến Hà Nội - Hải Phòng hiện hữu và các tuyến đường sắt đô thị, góp phần giảm áp lực giao thông đường bộ và thúc đẩy phát triển đô thị theo mô hình TOD.

Để nâng cao hiệu quả khai thác, Bộ Xây dựng còn đề xuất bổ sung các đoạn tuyến kết nối với ga Lào Cai, tuyến Hà Nội - Thái Nguyên và tuyến Yên Viên - Lào Cai khổ 1.000 mm, qua đó giảm chi phí trung chuyển và khai thác hiệu quả hơn mạng lưới đường sắt hiện hữu.

Một thay đổi quan trọng khác là đề xuất đầu tư ngay đường đôi trên đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng thay cho phương án đường đơn. Theo dự báo nhu cầu vận tải, nếu chỉ đầu tư đường đơn, đoạn tuyến này sẽ sớm quá tải và phải mở rộng trong tương lai. Trong khi đó, đầu tư đồng bộ ngay từ đầu được đánh giá giúp tiết kiệm gần 12.590 tỷ đồng, đồng thời giảm khoảng 115 ha nhu cầu sử dụng đất.

Nếu được thông qua, dự án sẽ được đầu tư theo khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm để vận chuyển cả hành khách và hàng hóa. Trong đó, đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng và Yên Viên - Gia Lâm được xây dựng đường đôi, các đoạn còn lại là đường đơn. Tuyến chính có tốc độ thiết kế tối đa 160 km/h, kỳ vọng nâng cao năng lực vận tải trên hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tăng cường kết nối với hệ thống cảng biển, đường sắt quốc gia.

Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được Quốc hội phê duyệt năm 2025, dài khoảng 417 km, trong đó tuyến chính dài 389 km, tuyến nhánh dài 27,9 km. Dự án có tổng vốn 203.231 tỷ đồng, tương đương 8,37 tỷ USD, khởi công trong năm 2025 và phấn đấu hoàn thành năm 2030. Điểm đầu dự án tại vị trí nối ray qua biên giới (tỉnh Lào Cai), điểm cuối tại ga Lạch Huyện (Hải Phòng).