Tỷ lệ sở hữu của khối ngoại tại các doanh nghiệp dược ngày càng tăng

Ngành dược Việt Nam đang trở thành một lĩnh vực kinh tế kỹ thuật mũi nhọn với sức hấp dẫn lớn đối với cả nhà đầu tư trong và ngoài nước, nhờ vào sự tăng trưởng ổn định, quy mô thị trường mở rộng và các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ.

Việt Nam hiện nằm trong Top các thị trường dược phẩm có tỉ lệ tăng trưởng hàng năm cao nhất trong khu vực châu Á. B&Company đánh giá, quy mô thị trường hiện đạt khoảng 7-8 tỷ USD trong giai đoạn 2024-2025, với tốc độ tăng trưởng duy trì ở mức 10-12% mỗi năm. Chi tiêu thuốc bình quân đầu người đã tăng lên khoảng 70 USD/năm và dự kiến tiếp tục tăng khi thu nhập cải thiện. Quy mô thị trường dự kiến đạt 10 tỷ USD vào năm 2026.

Tổ chức quốc tế IMARC dự báo, thị trường có thể đạt 14-16 tỷ USD vào giai đoạn 2030-2032, phản ánh dư địa tăng trưởng lớn nhờ thu nhập cải thiện, già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe gia tăng.

Bên cạnh đó, quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh, với dự báo đến năm 2038, khoảng 20% dân số Việt Nam sẽ trên 60 tuổi, kéo theo nhu cầu dược phẩm tăng mạnh. Đây là những yếu tố khiến các tập đoàn ngoại sẵn sàng chi hàng nghìn tỷ đồng để tham gia doanh nghiệp nội.

Từ các khoản đầu tư chiến lược ban đầu, nhiều doanh nghiệp đầu ngành có tỷ lệ sở hữu của các tập đoàn nước ngoài ngày càng lớn. Hiện nay, đa phần các doanh sản xuất dược hàng đầu như Dược Hậu Giang, Domesco, Traphaco, Imexpharm, Hataphar, Pymepharco… đều đang có cổ đông chiến lược nước ngoài.

Có thể kể đến Dược Hậu Giang (DHG) do Taisho Pharmaceutical (Nhật Bản) nắm khoảng 51%, Domesco (DMC) do Abbott nắm 51,7%, Pymepharco (PME) gần như 100% thuộc về STADA Arzneimittel (Đức), còn Imexpharm (IMP) hiện do Livzon Pharmaceutical Group (Trung Quốc) nắm khoảng 65%. Đây đều là các doanh nghiệp có doanh thu từ 1.500 đến 5.000 tỷ đồng mỗi năm, chiếm thị phần đáng kể trong phân khúc thuốc generic và kênh ETC (kênh phân phối thuốc ở các bệnh viện).

Ở nhóm nhỏ hơn, mức độ ảnh hưởng của cổ đông ngoại cũng không hề nhỏ. Traphaco (HOSE: TRA) hiện có tỷ lệ sở hữu nước ngoài khoảng 40%, trong đó cổ đông chiến lược Daewoong Pharmaceutical và Mirae Asset (Hàn Quốc) nắm giữ phần đáng kể.

Qua hai pháp nhân là Magbi Fund Limited (đại diện Mirae Asset) và Super Delta Pte Ltd (đại diện Daewoong), các nhà đầu tư này đã chi hơn 2.350 tỷ đồng để nắm giữ 16,6 triệu cổ phiếu TRA (tương đương 40,12% cổ phần) từ tay Mekong Capital và Vietnam Holding Ltd.

Với tỷ lệ này, chỉ cần mua thêm vài phần trăm cổ phần, nhà đầu tư ngoại có thể vượt ngưỡng 51% và giành quyền kiểm soát.

Tương tự, Dược Hà Tây (HNX: DHT) có cổ đông chiến lược ASKA Pharmaceutical (Nhật Bản) nắm khoảng 25-35% vốn và đang có xu hướng gia tăng ảnh hưởng thông qua hợp tác sản xuất, chuyển giao công nghệ.

Câu chuyện khối ngoại nắm giữ các doanh nghiệp dược Việt Nam thực tế đã diễn ra nhiều năm qua. Việc thâu tóm lượng lớn cổ phần tại các doanh nghiệp dược thực tế không hề đơn giản. Một số thương vụ kéo dài đến hàng năm với số tiền mà các “đại gia” nước ngoài phải chi ra có thể lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, tiềm năng lớn của ngành dược phẩm tại Việt Nam vẫn thu hút sự quan tâm của rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài.

Sự xuất hiện của cổ đông chiến lược nước ngoài với tiềm lực tài chính và sức mạnh công nghệ đã giúp các doanh nghiệp dược Việt Nam gia tăng đáng kể lợi thế cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu. Kết quả kinh doanh tăng trưởng ổn định góp phần tạo động lực cho cổ phiếu dược đi lên dài hạn hậu mua bán - sáp nhập (M&A).