Vai trò của địa phương trong hiện thực hóa mục tiêu quốc gia về tăng trưởng hai con số

Trong phát biểu của mình, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng nhận định: Nghị quyết 66-NQ/TW đặt yêu cầu gắn phân cấp, phân quyền với phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", mở ra không gian để địa phương chủ động hơn trong thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh và phát triển nguồn lực.

Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở quyền chủ động, các địa phương cần phải có trách nhiệm khi bước vào giai đoạn phát triển mới với quyết tâm cao về tốc độ tăng trưởng, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, nhưng đồng thời phải bảo đảm chất lượng, năng suất, tính tự cường và sự bền vững của nền kinh tế.

"địa phương không chỉ là nơi thực hiện chính sách, mà phải trở thành một chủ thể kiến tạo phát triển. Mỗi địa phương cần phát huy lợi thế riêng, lựa chọn đúng động lực tăng trưởng và gắn tăng trưởng với chất lượng môi trường, chất lượng sống", PGS.TS Hồ Sỹ Hùng chia sẻ.

Tăng trưởng hai con số là thách thức lớn, nhưng đây là cơ hội để các địa phương nâng cao chất lượng điều hành và hiệu quả quản trị. Để đạt mục tiêu này, mỗi địa phương cần phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết liệt thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao, phát huy tối đa các động lực tăng trưởng trên địa bàn.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, khi từng mắt xích đều vận hành hiệu quả, từng điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời và từng nguồn lực được khai thác đúng mức, hiệu quả, mục tiêu đạt tăng trưởng hai con số sẽ có thêm cơ sở để trở thành hiện thực.

Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Lê Văn Ánh - Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh - cho biết: Từ thực tiễn của địa phương được Trung ương xác định là một cực tăng trưởng năng động của phía Bắc, Quảng Ninh nhận thức sâu sắc rằng: Câu hỏi cốt lõi hôm nay không chỉ là tăng trưởng nhanh đến mức nào, mà quan trọng hơn là tăng trưởng dựa trên nền tảng gì, phân bổ nguồn lực ra sao và tạo ra giá trị dài hạn gì cho quốc gia, doanh nghiệp và người dân.

Quảng Ninh vừa bước vào giai đoạn phát triển mới với vị thế mới. Tại Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã giao nhiệm vụ định hướng: "Xây dựng thành phố hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc; phát huy vai trò cực tăng trưởng năng động của phía Bắc, trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao; trở thành nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào".

Quán triệt tầm nhìn đó, Quảng Ninh xác định: Tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai mục tiêu để lựa chọn hay đánh đổi, mà là hai mặt thống nhất trong một hành trình. Tăng trưởng tạo ra nguồn lực cho phát triển bền vững; ngược lại, bền vững tạo nền tảng vững chắc để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn. Phát triển không chỉ đo bằng quy mô hay tốc độ, mà bằng năng suất lao động, mức độ thụ hưởng của nhân dân, tính an toàn của xã hội và sự toàn vẹn của môi trường.

Tại Diễn đàn hôm nay, Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh đã nêu rõ 03 phương diện trọng tâm mà địa phương đóng góp vào hành trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững của Quốc gia.

Thứ nhất, địa phương chủ động kiến tạo không gian phát triển bền vững, tối ưu hóa liên kết vùng và nâng cao sức chống chịu. Cụ thể, tại Quảng Ninh, hạ tầng phải đi trước một bước để mở ra không gian phát triển mới. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, việc tổ chức không gian không dừng lại ở việc mở rộng hạ tầng giao thông hay đô thị thuần túy, mà là tái cấu trúc không gian theo hướng đa cực, bổ trợ lẫn nhau và tối ưu hóa nguồn lực.

Thành phố Quảng Ninh tổ chức không gian phát triển dựa trên các cực tăng trưởng có tính kết nối và lan tỏa cao: Vân Đồn hội tụ lợi thế kinh tế biển và dịch vụ cao cấp; Móng Cái đóng vai trò trung tâm thương mại biên giới, logistics, kinh tế cửa khẩu và kết nối quốc tế; Quảng Yên bứt phá về công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và cảng biển và logistics; Khu vực đô thị Hạ Long giữ vai trò hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Sự phân bổ này không đứng độc lập mà tạo thành một hệ sinh thái kinh tế đa cực, bổ trợ lẫn nhau, giúp tối ưu hóa từng mét vuông đất đai và từng lợi thế so sánh. Đặc biệt, với địa hình trải dài từ đất liền, biên giới đến biển đảo và di sản, Quảng Ninh kiên định mục tiêu hài hòa tuyệt đối giữa phát triển kinh tế với bảo tồn di sản và bảo vệ sinh thái. Thành phố chú trọng phục hồi các hệ sinh thái Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, vùng rừng di sản Yên Tử, rừng ngập mặn; chủ động nâng cao năng lực chống chịu của đô thị ven biển trước biến đổi khí hậu và thiên tai cực đoan.

Thứ hai, Quảng Ninh làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và kiến tạo các động lực mới dựa trên năng suất, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Địa phương xác định không thể đạt tốc độ tăng trưởng bứt phá nếu tiếp tục dựa vào vốn, lao động giá rẻ hay thâm dụng tài nguyên. Chuyển đổi từ "nâu" sang "xanh" không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu kinh tế, mà là sự thay đổi căn bản về phương thức tạo ra tăng trưởng, từ khai thác lợi thế sẵn có sang nâng cao năng suất, hiệu quả và giá trị gia tăng, từ dựa nhiều vào tài nguyên sang dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và các mô hình phát triển xanh, bền vững…

Thứ ba, Quảng Ninh chuyển mạnh từ "đồng hành, tháo gỡ" sang "đồng kiến tạo" - lấy doanh nghiệp làm trung tâm và chủ thể của chuyển đổi bền vững. Doanh nghiệp chính là lực lượng trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng, ứng dụng công nghệ và thực thi các giải pháp xanh. Chính quyền thành phố Quảng Ninh xác định vai trò của mình là người kiến tạo thể chế, hạ tầng, môi trường và cơ chế minh bạch. Chúng tôi đã chuyển từ việc giải quyết kiến nghị chung sang đối thoại chuyên sâu theo từng chuỗi giá trị và ngành hàng (FDI, xuất nhập khẩu, logistics, du lịch...) để xử lý dứt điểm từng điểm nghẽn.

Thành phố tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại: tiếp cận công nghệ mới, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, kết nối doanh nghiệp nội địa với các tập đoàn đa quốc gia để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Xây dựng hệ sinh thái để doanh nghiệp thấy rằng: Phát triển bền vững không phải là rào cản hay chi phí gia tăng, mà chính là năng lực cạnh tranh cốt lõi và cơ hội kinh doanh mới. Đo lường hiệu quả cải cách hành chính bằng chính sự hài lòng, thời gian rút ngắn và chi phí tuân thủ giảm bớt cho doanh nghiệp.

Để mục tiêu tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững đạt được kết quả thực chất trên phạm vi cả nước, từ thực tiễn của TP Quảng Ninh, ông Lê Văn Ánh - Phó Chủ tịch UBND thành phố - đã đề xuất 03 nội dung trọng tâm trong thời gian tới.

Một là, trao quyền mạnh mẽ hơn và gắn với trách nhiệm giải trình. Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất, tạo không gian chủ động, linh hoạt cho các địa phương trong việc thí điểm, triển khai các mô hình kinh tế mới, động lực tăng trưởng mới như kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon, năng lượng sạch; đồng thời gắn quyền chủ động với trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực và quản trị rủi ro, bảo đảm phân cấp, phân quyền đi đôi với hiệu quả thực thi.

Hai là, xem "Xanh và Bền vững" là lăng kính bắt buộc trong mọi quyết định đầu tư và phân bổ nguồn lực. Không chỉ đối với đầu tư công mà cả trong thu hút, lựa chọn và định hướng đầu tư tư nhân, cần từng bước đưa các tiêu chuẩn về sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu trở thành một phần quan trọng trong quá trình ra quyết định. Mọi quyết định phân bổ nguồn lực, lựa chọn dự án cần được xem xét đồng thời trên các phương diện hiệu quả kinh tế, hiệu quả sử dụng tài nguyên, mức độ phát thải và tác động môi trường, qua đó bảo đảm tăng trưởng hôm nay không tạo ra chi phí phát triển cho ngày mai.

Ba là, thiết lập cơ chế "Đồng kiến tạo" ba bên: Chính quyền - Doanh nghiệp - Cơ sở nghiên cứu. Chính quyền kiến tạo thể chế, hạ tầng và dữ liệu; doanh nghiệp là chủ thể đổi mới mô hình kinh doanh, ứng dụng công nghệ và tạo ra giá trị; các cơ sở nghiên cứu cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực. Ba chủ thể cần được kết nối trong một cơ chế hợp tác thực chất, thường xuyên và cùng chia sẻ trách nhiệm, để ý tưởng được chuyển hóa thành công nghệ, công nghệ được chuyển hóa thành sản phẩm, mô hình kinh doanh và giá trị tăng trưởng mới.

Với những định hướng và quyết tâm đó, Thành phố Quảng Ninh cam kết tiếp tục chủ động đổi mới mô hình tăng trưởng, kiến tạo không gian phát triển mới, làm mới các động lực tăng trưởng và đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp; qua đó, góp phần cùng cả nước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.

Kết thúc tham luận của mình tại Diễn đàn, ông Lê Văn Ánh - Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh - khẳng định: "Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, sự đồng hành của các cấp, các ngành và sự chung sức, đồng lòng của cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp, hành trình "Tăng trưởng bứt phá - Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình" của Việt Nam sẽ đạt được những thành tựu quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho một giai đoạn phát triển mới".

Khép lại Diễn đàn, các đại biểu bày tỏ tin tưởng rằng, nếu các địa phương đều nỗ lực cố gắng, hệ thống chính trị địa phương vận hành thông suốt, nguồn lực được khơi thông,… thì khát vọng phát triển sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh thực tế. Đó là động lực để Việt Nam hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội năm 2026, để bước sang năm 2027 với một nền tảng tăng trưởng vững chắc hơn.