VAMEDA: Từ mô hình hỗ trợ truyền thống sang thiết chế phát triển tích hợp

VAMEDA: Từ mô hình hỗ trợ truyền thống sang thiết chế phát triển tích hợp

Đây là hoạt động đánh dấu bước chuyển chiến lược của VAMEDA từ mô hình hỗ trợ truyền thống sang thiết chế phát triển tích hợp, có năng lực kiến tạo và dẫn dắt hệ sinh tháo kinh tế miền núi.

Phát triển kinh tế gắn với bảo tồn bản sắc

Phát biểu tại hội nghị,TS Trần Quý- Viện trưởng Viện phát triển kinh tế số Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi- Trưởng Cơ quan đại diện phía Nam của VAMEDA, đã nhấn mạnh sự điều chỉnh trong cấu trúc quản lý Nhà nước, khi chức năng quản lý dân tộc và tôn giáo được hợp nhất trong Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Từ đó đặt ra yêu cầu tiếp cận mới đối với chương trình phát triển kinh tế miền núi. Trong đó, các mô hình sinh kế không thể tách rời yếu tố văn hoá, tín ngưỡng và đặc thù cộng đồng, mà cần được thiết kế theo hướng tích hợp, hài hoà giữa phát triển kinh tế với bảo tồn bản sắc.

Với sự tích hợp của ba chương trình lớn, gồm: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đã mở ra một không gian nguồn lực quy mô lớn. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy tiến độ giải ngân tại nhiều địa phương còn chậm, thiếu cơ chế kết nối hiệu quả giữa chính sách và thị trường. Đây chính là khoảng trống mà VAMEDA có thể tham gia, với vai trò trung gian kết nối, tư vấn và triển khai. Do đó, chủ trương tái cấu trúc theo hướng phân vùng chiến lược, VAMEDA sẽ thúc đẩy hình thành các pháp nhân, chi hội độc lập, tạo sự linh hoạt trong vận hành, phù hợp với yêu cầu thực tiễn tại từng dự án.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận, đưa ra các giải pháp phù hợp với tình hình hiện nay, theo đó, VAMEDA sẽ chuyển từ vai trò hỗ trợ sang vai trò kiến tạo dựa trên bốn trụ vột chiến lược, cụ thể là:

Thứ nhất, VAMEDA sẽ phát triển theo định hướng một tổ chức tư vấn độc lập, có khả năng tham gia phản biện và đề xuất chính sách liên quan đến phát triển kinh tế miền núi, nông thôn và cộng đồng dân tộc thiểusố.

Thứ hai, VAMEDA định vị là trung tâm kết nối giữa ba chủ thể: Cơ quan quản lý nhà nước, khu vực doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. Mô hình này nhằm đảm bảo sự đồng bộ giữa chính sách, nguồn lực và nhu cầu thực tiễn.

Thứ ba, VAMEDA tập trung vào đào tạo kỹ năng kinh tế số, thương mại điện tử, quản trị sản xuất và tiếp cận thị trường cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ tại khu vực miền núi.

Thứ tư, các dịch vụ được định hướng theo chuỗi giá trị, bao gồm: Tư vấn quy hoạch, đánh giá ESG, hỗ trợ chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, phát triển các thị trường mới, như: tín chỉ carbon, sản phẩm Halal…

Số hoá, kinh tế xanh và thị trường toàn cầu

Nhằm đưa ra những mô hình mới, các ý kiến của đại biểu đề nghị cần xây dựng các mô hình kinh tế xanh có khả năng tạo giá trị thực, phát triển năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và khai thác nguồn tài chính quốc tế được xem là những hướng đi có tiềm năng. Ở góc độ phát triển sản xuất, các doanh nghiệp quan tâm vai trò của thị trường đầu ra. Việc xây dựng một hệ sinh thái tiêu dùng bền vững, trong đó sản phẩm miền núi có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng trong nước và quốc tế, được xác định yếu tố then chốt. Các mô hình hạ tầng dịch vụ công cộng, thông minh kết hợp kinh doanh sản phẩm OCOP đã mở ra hướng tiếp cận mới trong việc giải quyết bài toán môi trường và sinh kế.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng chia sẻ những khó khăn hiện nay, đặc biệt là phí logistics và cơ chế thuế và có các kiến nghị liên quan đến việc hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam.

Tại hội nghị, các đại biểu xác định các lĩnh vực ưu tiên trong thời gian tới, gồm các nội dung sau:

VAMEDA sẽ thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử, giúp các sản phẩm miền núi tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Bên cạnh đó, Hội tăng cường hỗ trợ các hợp tác xã và doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn Halal sẽ có cơ hội xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng tại Đông Nam Á và Trung Đông.

Với lợi thế về diện tích rừng tự nhiên và hệ sinh thái tự nhiên, khu vực miền núi có tiềm năng trở thành nguồn cung tín chỉ carbon quan trọng, VAMEDA sẽ đóng vai trò tập hợp và kết nối các dự án quy mô nhỏ thành các chương trình lớn, đủ điều kiện tham gia thị trường quốc tế. Đáng chú ý, các mô hình du lịch sẽ được thiết kế theo hướng tích hợp, vừa bảo tồn gía trị truyền thống, vừa nâng cao trải nghiệm thông qua các nền tảng số…

VAMEDA đang đứng trước hội khẳng định vai trò như một thiết chế kết nối, điều phối và thúc đẩy phát triển tại các vùng còn nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác. Hội nghị chính là bước khởi đầu cho cho một chặng đường chuyển minh toàn diện hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống và tạo dựng sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong thời gian tới.