Vận hành đồng bộ 5 trụ cột cho mô hình tăng trưởng mới

Tại hội thảo khoa học “Xác lập mô hình tăng trưởng mới gắn với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đổi mới mô hình phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở Việt Nam giai đoạn 2026-2030”, các chuyên gia đã xác định mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam giai đoạn 2026-2030 cần được xây dựng trên 5 trụ cột.

Trụ cột thứ nhất là thể chế kiến tạo và quản trị hiện đại. Tư duy quản lý cần chuyển mạnh từ kiểm soát sang kiến tạo và dẫn dắt phát triển; từ tiền kiểm nặng về thủ tục sang hậu kiểm dựa trên rủi ro và dữ liệu; từ quản lý đầu vào sang quản trị theo mục tiêu, kết quả và tác động. Mỗi đạo luật, cơ chế và chính sách kinh tế quan trọng cần được đánh giá bằng tác động đối với năng suất, đầu tư, đổi mới sáng tạo và khả năng huy động nguồn lực xã hội.

Trụ cột thứ hai là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và AI. Đây phải trở thành động lực thực chất của mô hình tăng trưởng mới, gắn trực tiếp với giải quyết các bài toán phát triển quốc gia.

Trụ cột thứ ba là doanh nghiệp tư nhân và năng lực sản xuất trong nước. Chính sách giai đoạn tới cần chuyển từ hỗ trợ số lượng sang nâng cấp chất lượng doanh nghiệp; khuyến khích nghiên cứu và phát triển, hỗ trợ chuyển giao công nghệ, tăng khả năng tiếp cận vốn dài hạn, phát triển thương hiệu và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trụ cột thứ tư là hạ tầng chiến lược, năng lượng và dữ liệu. Dữ liệu cần được nhìn nhận không đơn thuần là tài nguyên quản lý, mà còn là yếu tố sản xuất có giá trị kinh tế. Cùng với hạ tầng giao thông, logistics và năng lượng, cần xây dựng hạ tầng tính toán, nền tảng dữ liệu dùng chung và hệ thống AI quốc gia; thúc đẩy ứng dụng AI trong sản xuất, tài chính, y tế, giáo dục, quản trị đô thị và dịch vụ công.

Trụ cột thứ năm là nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển bao trùm. Việt Nam cần ưu tiên đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực STEM, AI, bán dẫn, tự động hóa, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới, tài chính quốc tế, logistics và quản trị đổi mới sáng tạo.

Theo các chuyên gia, 5 trụ cột này phải được vận hành trong một không gian phát triển đa cực, liên kết vùng và hội nhập quốc tế sâu rộng, giai đoạn 2026-2030 phải tạo ra sự chuyển đổi về chất của mô hình phát triển. Trọng tâm không còn là có thêm bao nhiêu vốn, mà là mỗi đồng vốn tạo ra bao nhiêu giá trị; không chỉ là có bao nhiêu doanh nghiệp, mà là bao nhiêu doanh nghiệp làm chủ công nghệ và tham gia chuỗi giá trị; không chỉ là bao nhiêu dữ liệu được số hóa, mà là dữ liệu tạo ra bao nhiêu năng suất và giá trị mới.