VASEP kiến nghị gỡ rào cản hạn ngạch, tăng lợi thế cho tôm Việt Nam tại Hàn Quốc

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã có văn bản gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, báo cáo tình hình thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA), đồng thời đề xuất một số nội dung cần ưu tiên khi xem xét nâng cấp hiệp định. Trong đó, đáng chú ý là kiến nghị bãi bỏ cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng tôm - một vướng mắc đang làm giảm hiệu quả tận dụng ưu đãi của doanh nghiệp.

Theo VASEP, Hàn Quốc tiếp tục là thị trường quan trọng đối với thủy sản Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường này đạt 864 triệu USD, tăng 7,2% so với năm trước. Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong 9 tháng năm 2026, với kim ngạch đạt 649,1 triệu USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ.

Trong cơ cấu xuất khẩu, tôm và nhuyễn thể chân đầu là hai nhóm hàng chủ lực. Riêng tôm đạt 262,5 triệu USD, tăng nhẹ 0,8%; trong khi nhuyễn thể chân đầu đạt 234 triệu USD, tăng 19,3%. Những con số này cho thấy vai trò đáng kể của thị trường Hàn Quốc đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản, đồng thời đặt ra yêu cầu tháo gỡ các rào cản để duy trì đà tăng trưởng.

VASEP đánh giá VKFTA đã tạo khuôn khổ thuận lợi cho hợp tác thương mại thủy sản giữa hai nước, giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường và hưởng lợi từ các cam kết ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên, quá trình thực thi vẫn còn những điểm nghẽn liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng. Đặc biệt, cơ chế hạn ngạch đối với mặt hàng tôm đang làm phát sinh chi phí đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi thế cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.

Theo cam kết hiện hành trong VKFTA, tôm Việt Nam được hưởng thuế suất nhập khẩu 0% tại Hàn Quốc trong phạm vi hạn ngạch 15.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, thay vì được tiếp cận ưu đãi một cách thuận lợi, doanh nghiệp phải tham gia cơ chế đấu thầu để có quyền sử dụng hạn ngạch tại Hàn Quốc. Theo phản ánh của doanh nghiệp, cơ chế phân bổ hạn ngạch thông qua đấu thầu tại Hàn Quốc làm phát sinh chi phí tiếp cận hạn ngạch khoảng 14-16% giá trị nhập khẩu, trong khi mức thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch là 20%. Điều này làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của tôm Việt Nam và động lực tăng nhập khẩu của các doanh nghiệp Hàn Quốc.

Từ những vướng mắc trên, VASEP kiến nghị Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường ưu tiên đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch thuế quan đối với tôm Việt Nam vào chương trình tham vấn, đàm phán nâng cấp VKFTA với Hàn Quốc.

Mục tiêu được hiệp hội đề xuất là hướng tới áp dụng thuế suất nhập khẩu 0% không giới hạn khối lượng đối với các dòng sản phẩm tôm thuộc phạm vi cam kết. Nếu được xem xét trong quá trình nâng cấp hiệp định, thay đổi này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng đầy đủ hơn ưu đãi thuế quan, đồng thời giảm chi phí cho nhà nhập khẩu Hàn Quốc và tạo thêm động lực mở rộng đơn hàng.

Đề xuất cũng được đặt trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường tôm quốc tế ngày càng lớn. Khi các nhà nhập khẩu có nhiều lựa chọn về nguồn cung, lợi thế về chất lượng và năng lực chế biến cần được hỗ trợ bằng một cơ chế thương mại thông thoáng, giúp sản phẩm Việt Nam duy trì sức cạnh tranh về giá.

Bên cạnh kiến nghị về hạn ngạch, VASEP đề nghị các bộ, ngành đánh giá tác động hai chiều của những phương án nâng cấp VKFTA đối với thương mại thủy sản Việt Nam - Hàn Quốc. Quá trình đàm phán cần hướng tới hài hòa lợi ích giữa các bên, đồng thời tránh phát sinh những nghĩa vụ tuân thủ thiếu cần thiết, tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp.

Việc tháo gỡ rào cản hạn ngạch, nếu được đưa vào nội dung nâng cấp VKFTA, sẽ góp phần cải thiện hiệu quả thực thi hiệp định, giúp doanh nghiệp thủy sản Việt Nam khai thác tốt hơn tiềm năng của một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng tại châu Á.