Vật liệu xây dựng đứng trước nguy cơ 'bội thực' nguồn cung

Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA) đánh giá, thị trường tiêu thụ vật liệu xây dựng nội địa đã chững lại khiến cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước ngày càng căng thẳng. Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu dù có thuận lợi nhưng lại thiếu bền vững, hiệu quả giảm sút.

Tính đến nay, tổng số dây chuyền xi măng đã đạt con số 85 với tổng công suất sản xuất trên 100 triệu tấn/năm, nhưng trong nước chỉ tiêu thụ 62 triệu tấn/năm.

Về sản lượng sản xuất kính xây dựng năm 2020 đạt khoảng 280 triệu m2, nhưng sản lượng kính phẳng tiêu thụ chỉ khoảng 200 triệu m2. Hiện tại một số đơn vị sản xuất kính đã phải tạm dừng sản xuất trên một số dây chuyền.

Còn lĩnh vực gạch ốp lát, tính đến hết năm 2020, cả nước đã có 83 nhà máy sản xuất gạch ốp lát được đầu tư với tổng công suất khoảng 826 triệu m2/năm, bao gồm 57 nhà máy sản xuất gạch ceramic, 21 nhà máy sản xuất gạch granite và 5 nhà máy sản xuất gạch cotto. Thế nhưng, tổng sản lượng sản xuất năm 2020 chỉ đạt 560 triệu m2 cho cả 3 loại và tổng sản lượng tiêu thụ nội địa năm 2020 chỉ khoảng 465 triệu m2, trong đó gạch ceramic khoảng 340 triệu m2; granite 100 triệu m2 và cotto khoảng 25 triệu m2.

Việc dư thừa cả trăm triệu m2 đã buộc các doanh nghiệp trong ngành tìm mọi cách để bán hàng, khiến việc cạnh tranh thêm khốc liệt, các nhà máy đua nhau giảm giá cắt lỗ để giảm tồn kho, dẫn đến kết quả kinh doanh bị giảm.

Dư cung không còn là chuyện mới của ngành xây dựng, nhất là lĩnh vực xi măng. Sau một quá trình đầu tư dồn dập, nguồn cung xi măng trong nước đã vượt cầu trên 40 triệu tấn. Để tiêu thụ hết sản phẩm làm ra, các doanh nghiệp xi măng buộc phải tìm đường xuất khẩu để tránh tồn kho, dù có thời điểm giá xuống thấp.

Theo Chiến lược phát triển VLXD Việt Nam thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050, thì tổng công suất đầu tư cả 3 sản phẩm nêu trên đã tiệm cận mục tiêu năm 2025. Do đó, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh chia sẻ trên báo chí rằng, với hiện trạng của ngành xi măng, gạch ốp lát và kính xây dựng, khi xem xét, quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án sản xuất cần cân nhắc, tránh việc đầu tư tràn lan, dẫn đến cung vượt cầu, gây lãng phí nguồn lực xã hội. 

Siết cấp phép đầu tư các dự án xi măng, gạch ốp lát, kính xây dựng là việc cần kíp lúc này. 

Dư cung lớn khiến các doanh nghiệp trong các ngành này sẽ trầy trật hơn trong tiêu thụ, cạnh tranh bằng mọi giá để bán hàng, hiệu quả kinh doanh đạt thấp.

Các địa phương phải thực hiện nghiêm túc việc lấy ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về vật liệu xây dựng trước khi chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án đầu tư sản xuất vật liệu xây dựng.