Việt Nam có thể vươn lên vị trí thứ 9 trong xếp hạng EMLI năm 2026

Triển vọng ngành cảng biển năm 2026 được nhiều tổ chức đánh giá tích cực nhờ vị thế ngày càng vững chắc của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Chỉ số Logistics Thị trường Mới nổi (EMLI) của Agility, Việt Nam vươn lên Top 10 toàn cầu vào năm 2025 và gia nhập nhóm 5 thị trường logistics hàng đầu châu Á.

Agility ghi nhận động lực nổi bật đến từ tiêu chí “Cơ hội Logistics Quốc tế” với điểm số tăng từ 4,89 lên 5,81, phản ánh nhu cầu logistics xuyên biên giới gia tăng và năng lực điều phối chuỗi cung ứng quốc tế được cải thiện. Trên cơ sở đà đầu tư cảng nước sâu và hạ tầng hỗ trợ, MBS kỳ vọng Việt Nam có thể vươn lên vị trí thứ 9 trong xếp hạng EMLI năm 2026.

Ở góc nhìn dịch vụ, CTCP Chứng khoán Guotai Junan (Guotai Junan Việt Nam) vừa qua cũng cho biết phí xếp dỡ tại Việt Nam hiện thấp hơn đáng kể so với mặt bằng khu vực, dù đã tăng 10% vào đầu năm 2024. Theo đơn vị này, các nhà khai thác cảng tại Việt Nam đã gửi đề xuất tăng phí và đang chờ phê duyệt; mức tăng 10-15% đang được xem xét đối với nhóm cảng nước sâu. Guotai Junan nhận định mức điều chỉnh này phù hợp và không làm suy yếu khả năng cạnh tranh của cảng Việt Nam.

MBS Research cũng cho rằng các cảng nước sâu có thể cải thiện hiệu suất khai thác nhờ xu hướng tàu container ngày càng lớn và việc đầu tư hạ tầng hỗ trợ. Bên cạnh đó, đề xuất nâng phí dịch vụ cảng biển nước sâu - nếu được thông qua - là một yếu tố có thể tác động tích cực đến hoạt động khai thác.

Guotai Junan Việt Nam lưu ý năm 2025, độ tin cậy lịch trình vận tải container toàn cầu chỉ ở quanh 60-65% trong nửa đầu năm và giảm dần về cuối năm. Trên các tuyến Đông - Tây, các liên minh lớn như MSC/Gemini duy trì độ tin cậy cao hơn (khoảng 80-90%), trong khi các liên minh khác dao động quanh 50-65% và biến động mạnh hơn trong giai đoạn tái cấu trúc mạng lưới đầu năm.

Thực tế này khiến lượng tàu và hàng qua một số cảng, đặc biệt tại Cái Mép - Thị Vải và Cát Lái, kém ổn định, xuất hiện hiện tượng dồn chuyến, trống chuyến theo tuần, gây khó khăn cho kế hoạch khai thác bến bãi và làm hiệu suất sử dụng hạ tầng biến động. Tuy nhiên, việc các hãng tàu cắt giảm số cảng ghé và tập trung vào ít cảng hub lại mở ra cơ hội để các cảng nước sâu của Việt Nam tham gia sâu hơn vào vai trò trung chuyển khu vực, nhất là khi Việt Nam vẫn là mắt xích quan trọng trên tuyến Đông - Tây.

Đơn vị này đồng thời đánh giá dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, khi hình thành, sẽ góp phần nâng vị thế của Việt Nam trong mạng lưới vận tải biển toàn cầu, tăng sức cạnh tranh cho cụm cảng phía Nam, giảm nguy cơ bị loại khỏi các tuyến Đông - Tây trong bối cảnh các hãng tàu tinh gọn mạng lưới, đồng thời giảm áp lực cho các cảng hiện hữu.

Guotai Junan Việt Nam nhận định, việc Việt Nam tập trung đầu tư vào các dự án cảng nước sâu là hướng đi phù hợp trong dài hạn, nhất là khi áp lực cạnh tranh gia tăng, tàu container ngày càng cỡ lớn và mạng lưới tuyến vận tải có xu hướng tinh gọn.