Việt Nam có thêm 5 di sản mới được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành các quyết định ghi danh thêm nhiều di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, qua đó tiếp tục khẳng định giá trị bền vững của các thực hành văn hóa truyền thống trong đời sống cộng đồng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về công tác bảo tồn và phát huy di sản trong bối cảnh phát triển hiện nay.

Cụ thể, tại Quyết định số 19/QĐ-BVHTTDL ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL quyết định đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể: Tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống "Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên" phường Hồng Châu, phường Sơn Nam, xã Tân Hưng, xã Khoái Châu, xã Triệu Việt Vương, xã Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

Nhãn lồng Hưng Yên từ lâu là đặc sản nổi tiếng, gắn với vùng đất phù sa sông Hồng và trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân địa phương. Không chỉ là nông sản đặc trưng, nhãn lồng còn hàm chứa hệ thống tri thức dân gian phong phú về kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến, đáp ứng các tiêu chí về tính đại diện, sáng tạo và cộng đồng của UNESCO.

Tại Quyết định số 20/QĐ-BVHTTDL ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định đưa Lễ hội truyền thống “Lễ hội cơm mới của người Mường” (phường Yên Sơn, các xã Phú Sơn, Cúc Phương, Nho Quan, Phú Long, Gia Lâm, tỉnh Ninh Bình) vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội cơm mới là nghi lễ truyền thống gắn liền với chu kỳ sản xuất nông nghiệp của đồng bào Mường, được tổ chức sau mỗi vụ thu hoạch nhằm bày tỏ lòng tri ân trời đất, tổ tiên, đồng thời cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no. Thông qua các nghi thức cúng lễ, dâng cơm mới và sinh hoạt cộng đồng, lễ hội phản ánh sinh động đời sống tinh thần, tín ngưỡng dân gian và bản sắc văn hóa đặc trưng của người Mường.

Tiếp đó, tại Quyết định số 21/QĐ-BVHTTDL cùng ngày, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh Tập quán xã hội và tín ngưỡng “Đám cưới truyền thống của người Mường” (phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình) vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đám cưới truyền thống của người Mường là một hệ thống nghi lễ phong phú, thể hiện quan niệm sâu sắc về hôn nhân, gia đình, dòng họ và cộng đồng. Từ dạm ngõ, ăn hỏi đến lễ cưới chính thức, mỗi nghi thức đều hàm chứa những giá trị nhân văn cốt lõi như sự tôn trọng lẫn nhau, lòng hiếu kính với cha mẹ, sự gắn bó giữa hai gia đình và cộng đồng làng bản.

Tại Quyết định số 22/QĐ-BVHTTDL, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục ghi danh Tri thức dân gian “Tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đây là kho tàng tri thức dân gian đặc sắc, phản ánh sự thích ứng linh hoạt của cư dân nông nghiệp vùng Bắc Trung Bộ với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Tri thức thể hiện ở sự đa dạng của các món ăn như cháo lươn, súp lươn, miến lươn, lươn xào, lươn om chuối đậu, lươn nướng… với bí quyết nằm ở khâu sơ chế công phu, sử dụng gia vị đặc trưng như hành tăm, nghệ tươi, ớt, sả và kỹ thuật ninh nước dùng từ xương lươn.

Cùng ngày, tại Quyết định số 23/QĐ-BVHTTDL, Lễ hội truyền thống “Lễ hội đền Mai Bảng” (phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An) cũng chính thức được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội đền Mai Bảng gắn với tín ngưỡng thờ Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi – vị tướng tài thời Lê sơ, người có công lớn trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và trong việc giúp Nhân dân khai hoang, lập làng, ổn định đời sống. Lễ hội gồm phần lễ trang nghiêm với các nghi thức cầu đinh, cầu ngư, rước kiệu và phần hội sôi nổi với nhiều trò chơi dân gian, tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng giàu bản sắc.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao Chủ tịch UBND các cấp nơi có di sản được ghi danh, trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, thực hiện đầy đủ công tác quản lý nhà nước về di sản văn hóa theo đúng quy định của pháp luật.

Việc các di sản như Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên, Lễ hội cơm mới của người Mường, Đám cưới truyền thống của người Mường, Tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An, Lễ hội đền Mai Bảng được ghi danh không chỉ là niềm tự hào của cộng đồng chủ thể, mà còn là cơ sở quan trọng để tăng cường bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa Việt Nam trong thời kỳ hội nhập và phát triển.