Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á về hút vốn vào năng lượng tái tạo

BloombergNEF - chi nhánh nghiên cứu thị trường năng lượng thuộc Tập đoàn Bloomberg - công bố báo cáo mới nhất, cho thấy tổng vốn đầu tư đổ vào lĩnh vực năng lượng tái tạo Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 4,2 tỷ USD. Con số này cao gấp 4 lần so với cùng kỳ năm trước, đưa Việt Nam trở lại vị trí dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về thu hút đầu tư ngành sau khoảng thời gian 5 năm.

BloombergNEF đánh giá, cơ chế mở rộng ký hợp đồng mua bán điện trực tiếp với nhà phát điện sẽ là động lực quan trọng để huy động thêm nguồn vốn tư nhân, đồng thời góp phần hạ thấp mức độ phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu.

Đến ngày 14/10/2026, tổng công suất điện sạch thuộc các thỏa thuận mua bán ngoài lưới truyền tải công cộng tại Việt Nam đạt khoảng 300 MW. Trong đó, khoảng 250 MW tương ứng với các dự án đã khởi công và ký kết biên bản ghi nhớ/điều khoản sơ bộ, song chưa hoàn tất thủ tục ký hợp đồng mua bán điện chính thức.

Thị trường đã ghi nhận giao dịch đi vào thực tế. Từ ngày 1/6, Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên mua điện tái tạo qua lưới quốc gia theo cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), với nguồn cung từ Nhà máy Điện mặt trời Đức Huệ 2 tại Tây Ninh.

Nhà máy có công suất thiết kế 49 MWp, tương đương 41,4 MWac, do Công ty CP Điện TTC Đức Huệ - Long An đầu tư, phát triển. Giao dịch này đánh dấu bước triển khai thực tế của cơ chế DPPA qua lưới điện quốc gia, mở thêm lựa chọn mua điện tái tạo cho doanh nghiệp sản xuất.

Cơ chế DPPA hiện được thực hiện theo Nghị định 57/2025, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026. Với hình thức qua lưới quốc gia, đơn vị phát điện từ gió, mặt trời hoặc sinh khối có công suất từ 10 MW trở lên được tham gia khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Theo BloombergNEF, hợp đồng mua điện của doanh nghiệp có thể tạo thêm đầu ra cho dự án, hỗ trợ huy động vốn. Việc mở cơ chế cần đi cùng khả năng tiếp cận điện sạch với chi phí phù hợp và điều kiện hợp đồng đủ rõ để nhà đầu tư, bên mua tính toán dài hạn.

Đơn vị nghiên cứu này khuyến nghị Việt Nam tăng tính minh bạch, khả năng dự báo của phí sử dụng lưới và các khoản thanh toán trong DPPA; mở rộng khả năng gộp nhu cầu của các doanh nghiệp tại nhiều địa điểm.