Việt Nam hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống lao

Cách đây 144 năm, ngày 24/3/1882 tại Berlin, bác sĩ Robert Koch công bố phát hiện vi khuẩn lao, mở ra bước ngoặt trong chẩn đoán và điều trị căn bệnh này. Kế thừa tinh thần của cố Bộ trưởng Bộ Y tế Phạm Ngọc Thạch - người đặt nền móng cho công tác phòng chống lao tại Việt Nam, ngành y tế tiếp tục triển khai nhiều giải pháp toàn diện và đạt được những kết quả tích cực trong thời gian qua.

Chủ đề toàn cầu và thông điệp hành động mạnh mẽ

Năm 2026, Ngày Thế giới phòng chống lao mang chủ đề toàn cầu: "Yes! We Can End TB! Led by Countries! Powered by People!" (Tạm dịch: "Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao! Quốc gia dẫn dắt - Nhân dân đồng hành!").

Thông điệp nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của các quốc gia, đồng thời tôn vinh sự đóng góp của cộng đồng, người bệnh, nhân viên y tế, các nhà khoa học và tổ chức xã hội trong cuộc chiến chống lao. Trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy 5 năm để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, chủ đề năm nay kêu gọi tăng cường trách nhiệm, cam kết và hành động lấy người dân làm trung tâm.

Tại Việt Nam, chủ đề năm 2026 được xác định là: "Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân".

Chủ đề này phù hợp với định hướng của Nghị quyết 72-NQ/TW, trong đó ngành y tế chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, tạo điều kiện phát hiện sớm nhiều bệnh, trong đó có bệnh lao.

Đáng chú ý, trong khám sàng lọc, người dân sẽ được chụp X-quang và xét nghiệm GeneXpert - những phương pháp hiện đại giúp phát hiện bệnh, kể cả khi không có triệu chứng (ước tính gần 40% bệnh nhân lao không biểu hiện rõ ràng).

Hiện nay, hệ thống phòng chống lao đã được trang bị rộng khắp với 45 xe X-quang lưu động, 250 máy X-quang (trong đó có 84 máy di động kỹ thuật số) và khoảng 500 máy GeneXpert tại 34 tỉnh, thành phố, đảm bảo khả năng triển khai sàng lọc trên toàn quốc.

Gánh nặng bệnh lao vẫn ở mức cao

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, tình hình bệnh lao tại Việt Nam vẫn còn nghiêm trọng. Năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 ca bệnh lao, tương đương 63% số ca ước tính trong cộng đồng.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, Việt Nam có khoảng 184.000 ca lao mới, 9.400 ca lao kháng thuốc và khoảng 12.000 người tử vong mỗi năm do căn bệnh này. Việt Nam hiện đứng thứ 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất và thứ 10/30 quốc gia có gánh nặng lao kháng thuốc cao nhất thế giới.

Đáng lưu ý, khu vực phía Nam chiếm khoảng 60% tổng số ca bệnh lao phát hiện, cho thấy sự cần thiết phải tăng cường nguồn lực tại khu vực này.

Trong năm 2025, Chương trình Chống lao Quốc gia đạt nhiều kết quả tích cực: Phát hiện hơn 119.000 ca bệnh (tăng khoảng 5% so với năm 2024); Tỷ lệ bệnh nhân có bằng chứng vi khuẩn học đạt 75% (tăng 3%); Tỷ lệ điều trị thành công đạt 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 88%.

Những kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Y tế và sự phối hợp của các địa phương, cùng với hệ thống chính sách ngày càng hoàn thiện trong công tác phòng chống lao.

Định hướng năm 2026: mở rộng sàng lọc, tăng cường hệ thống

Trong thời gian tới, Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống bệnh lao: Lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ và khám miễn phí hằng năm; Bổ sung nội dung sàng lọc lao trong giấy khám sức khỏe; Đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế về phát hiện và điều trị lao; Xây dựng hệ thống bệnh viện chuyên sâu về lao và bệnh phổi tại các địa phương; Tích hợp dữ liệu bệnh lao vào sổ sức khỏe điện tử; Tăng cường ứng dụng công nghệ và mở rộng mạng lưới y tế cơ sở.

Bên cạnh đó, việc đảm bảo nguồn tài chính bền vững và sự tham gia của toàn xã hội được xác định là yếu tố then chốt để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.

Bệnh lao vẫn được coi là "kẻ giết người thầm lặng", song hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ, tăng cường sàng lọc và giảm kỳ thị sẽ góp phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống lao 2026 không chỉ là hoạt động truyền thông mà còn là lời kêu gọi hành động mạnh mẽ từ mỗi cá nhân, mỗi tổ chức, cùng chung tay vì mục tiêu xóa bỏ bệnh lao tại Việt Nam trong những năm tới.