Việt Nam nghiên cứu phát hành tiền kỹ thuật số quốc gia CBDC

Phó Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Văn Thắng ký Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045, vấn đề nghiên cứu phát hành đồng tiền kỹ thuật số quốc gia (CBDC) và định hình khung pháp lý cho tài sản số.

Mục tiêu của Đề án là vận hành hiệu quả các sản phẩm mới, thị trường mới, ban hành các cơ chế đột phá để phát triển thị trường vốn cả về quy mô và tính thanh khoản. Đưa vào vận hành thị trường tài sản mã hóa với yêu cầu cao về năng lực tài chính, công nghệ và tính tuân thủ, hướng đến xây dựng một thị trường minh bạch, hiệu quả, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia.

Theo định hướng mới, tài sản số sẽ được phân loại thành ba nhóm gồm: tài sản mã hóa phục vụ thanh toán, mã thông báo tiện ích (Utility Token) và mã thông báo chứng khoán hoặc tài sản thực được số hóa (Security Token/RWA). Việc phân loại này giúp cơ quan quản lý xây dựng cơ chế giám sát phù hợp đối với từng loại tài sản.

Song song đó, Việt Nam cũng định hướng xây dựng trung tâm phân tích dữ liệu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) kết hợp Blockchain Analytics. Nhằm theo dõi, giám sát các giao dịch trên chuỗi khối (on-chain), phát hiện dòng tiền bất thường, hỗ trợ phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hành vi gian lận tài chính.

Một lợi thế đáng kể của Việt Nam là tỷ lệ người dân tiếp cận công nghệ số khá cao. Việc sử dụng ví điện tử, thanh toán bằng mã QR và các dịch vụ ngân hàng số đã trở nên phổ biến trong nhiều năm qua. Đây là nền tảng quan trọng giúp người dân có thể thích ứng nhanh nếu CBDC được triển khai trong tương lai.

Ngân hàng Nhà nước được phân công là cơ quan chủ trì nhiệm vụ Nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách và triển khai thử nghiệm tiền kỹ thuật số của Ngân hàng trung ương (CBDC), thời hạn hoàn thành/trình cấp có thẩm quyền là 2029-2030.

CBDC được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích cho cả Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Đối với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, đồng tiền kỹ thuật số quốc gia sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ nhờ khả năng kiểm soát cung tiền theo thời gian thực, giảm độ trễ trong quá trình truyền dẫn chính sách đến nền kinh tế.

Bên cạnh đó, việc mọi giao dịch đều được ghi nhận trên hệ thống sẽ góp phần tăng cường tính minh bạch của dòng tiền, hỗ trợ hiệu quả công tác phòng chống rửa tiền, trốn thuế, tham nhũng và các loại tội phạm tài chính.

Việc giảm dần sự phụ thuộc vào tiền mặt cũng giúp tiết kiệm đáng kể chi phí in ấn, vận chuyển, lưu kho và tiêu hủy tiền giấy, qua đó giảm chi phí vận hành của hệ thống tiền tệ.

Đối với người dân và doanh nghiệp, CBDC có thể mang lại chi phí giao dịch thấp hơn, đặc biệt trong thanh toán liên ngân hàng hoặc thanh toán xuyên biên giới nhờ cắt giảm nhiều khâu trung gian. Một số mô hình CBDC trên thế giới còn hướng tới khả năng thanh toán ngoại tuyến (offline) thông qua các thiết bị chuyên dụng, giúp giao dịch vẫn được thực hiện ngay cả khi không có kết nối Internet. Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại những khu vực vùng sâu, vùng xa hoặc trong các tình huống hạ tầng viễn thông bị gián đoạn.

Ngoài ra, CBDC còn góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện, tạo điều kiện để những người chưa có tài khoản ngân hàng vẫn có thể tiếp cận các dịch vụ thanh toán số chính thức.