VNX tăng cường giám sát giao dịch trong các kỳ cơ cấu chỉ số FTSE Russell

Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) vừa ban hành Quy chế giám sát tăng cường đối với hoạt động giao dịch chứng khoán trong các kỳ cơ cấu chỉ số FTSE Russell. Phạm vi áp dụng là các cổ phiếu đang niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) trong thời gian diễn ra hoạt động cơ cấu danh mục của những chỉ số do FTSE Russell xây dựng, quản lý theo thỏa thuận hợp tác với VNX và công ty con.

Theo VNX, mục tiêu của cơ chế này là tăng khả năng phát hiện sớm các giao dịch có dấu hiệu thao túng giá hoặc lợi dụng thông tin nội bộ để trục lợi trong quá trình cơ cấu danh mục chỉ số. VNX, HoSE cùng các thành viên giao dịch của VNX là những chủ thể tham gia thực hiện quy chế.

Một trong những điểm đáng chú ý là quá trình giám sát không chỉ tập trung vào thời điểm danh mục mới được công bố hoặc chính thức có hiệu lực, mà được thực hiện liên tục theo ba giai đoạn.

Giai đoạn đầu tiên được tính từ ngày giao dịch ngay trước thời điểm chốt dữ liệu cho đến ngày giao dịch liền trước ngày FTSE Russell công bố thông tin. Trong khoảng thời gian này, việc theo dõi tập trung vào các cổ phiếu có khả năng được bổ sung hoặc bị loại khỏi thành phần chỉ số.

Ngày chốt dữ liệu là thời điểm kết thúc quá trình thu thập các dữ liệu đầu vào phục vụ FTSE Russell phân loại và xác định cổ phiếu thành phần, tỷ trọng hoặc tỷ lệ đầu tư được. Những dữ liệu được sử dụng có thể gồm vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài cùng các tiêu chí khác tùy theo quy tắc của từng bộ chỉ số.

Sau khi FTSE Russell công bố thông tin, hoạt động giám sát bước sang giai đoạn thứ hai và kéo dài tới ngày giao dịch ngay trước ngày chỉ số có hiệu lực. Thay vì theo dõi nhóm cổ phiếu có khả năng thay đổi thành phần, cơ quan vận hành thị trường lúc này tập trung vào các mã đã chính thức được xác định bổ sung hoặc loại khỏi danh mục.

Giai đoạn thứ ba được triển khai kể từ ngày chỉ số bắt đầu có hiệu lực và tiếp tục trong 5 ngày giao dịch liền sau đó. Khoảng thời gian giám sát sau cơ cấu cho phép theo dõi đầy đủ diễn biến của cổ phiếu trước, tại và sau thời điểm các dòng vốn tiến hành điều chỉnh danh mục.

Theo quy chế, ba nhóm nội dung nằm trong diện giám sát tăng cường. Thứ nhất là giao dịch từ một tài khoản hoặc nhóm tài khoản có dấu hiệu tác động tới giá và thanh khoản. Thứ hai là những dấu hiệu tác động đến giá đóng cửa trong phiên giao dịch ngay trước ngày chỉ số có hiệu lực. Thứ ba là hoạt động mua, bán chứng khoán có dấu hiệu sử dụng thông tin nội bộ.

HoSE được giao nhiệm vụ chủ trì xây dựng, ban hành và triển khai quy trình giám sát sau khi nhận được sự chấp thuận của VNX. Căn cứ bộ tiêu chí giám sát giao dịch do VNX ban hành cũng như tình hình thực tế trên thị trường, HoSE sẽ xác định các tham số áp dụng và báo cáo VNX cho ý kiến trước khi triển khai.

Trong trường hợp xuất hiện giao dịch có dấu hiệu nghi vấn, HoSE có thể yêu cầu thành viên giao dịch cung cấp thông tin và tài liệu liên quan để phục vụ quá trình xác minh, đồng thời thực hiện báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và VNX theo quy định. Các công ty chứng khoán có trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời khi nhận được yêu cầu.

Đáng chú ý, quy chế mới không thay thế hoạt động giám sát thường xuyên đang được áp dụng trên thị trường mà được triển khai song song với hệ thống hiện hành. Quy định cũng không bổ sung loại lệnh, hạn mức giao dịch hay nghĩa vụ báo cáo mới áp dụng trực tiếp đối với toàn bộ nhà đầu tư.