Vượt qua điểm nghẽn để logistics tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu
Quy mô xuất nhập khẩu hàng hóa đã vượt mốc 1.000 tỷ USD mở ra cơ hội lịch sử cho ngành logistics Việt Nam. Tuy nhiên, để thực sự bứt tốc và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, ngành cần đối mặt và giải quyết triệt để những điểm nghẽn cốt lõi từ hạ tầng, kết nối liên vùng đến năng lực vận hành của doanh nghiệp.
Theo Cục Thống kê, 10 tháng của năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt hơn 1.010 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ 2025. Đây là lần đầu tổng kim ngạch vượt mốc 1.000 tỷ USD, cho thấy Việt Nam đã trở thành nền kinh tế có độ mở lớn, gắn kết sâu rộng mạng lưới sản xuất và tiêu thụ toàn cầu.

Ảnh minh họa.
Với quy mô thương mại vượt mốc 1.000 tỷ USD, logistics đang đứng trước cơ hội phát triển chưa từng có. Nhưng cơ hội chỉ thành hiện thực khi chúng ta nhìn thẳng vào những hạn chế và có giải pháp đồng bộ, quyết liệt để vượt qua.
Thực tế, hạ tầng logistics đang có những chuyển biến đáng kể. Trong 9 tháng năm 2026, cả nước bổ sung 395 km đường cao tốc, nâng tổng chiều dài các tuyến chính hoàn thành, đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật lên 3.345 km. Cùng với hệ thống đường bộ, nhiều dự án cảng biển lớn tiếp tục được đầu tư, mở rộng. Tại Lạch Huyện, số bến cảng nước sâu tăng từ 2 lên 6 bến, góp phần nâng năng lực tiếp nhận tàu lớn và kết nối trực tiếp với các tuyến vận tải quốc tế. Các dự án cảng Hòn Khoai, Liên Chiểu, Cần Giờ, Mỹ Thủy, Hòn La cùng định hướng phát triển khu thương mại tự do Cái Mép được kỳ vọng tạo thêm động lực cho mạng lưới logistics quốc gia.
Ở lĩnh vực hàng không, khối lượng hàng hóa thông qua cảng hàng không tăng 9,6%, đạt khoảng 1,6 triệu tấn. Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 có công suất thiết kế 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, mở ra dư địa phát triển logistics hàng không trong thời gian tới.
Tuy nhiên, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã chỉ ra những điểm nghẽn của lĩnh vực này.
Trước hết, môi trường vận tải toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn. Xung đột địa chính trị tại Biển Đỏ, kênh đào Suez và Eo biển Hormuz khiến nhiều tuyến vận tải quan trọng bị ảnh hưởng, kéo dài thời gian giao hàng và làm biến động chi phí nhiên liệu, bảo hiểm, cước vận tải. Đây là yếu tố bên ngoài mà doanh nghiệp cần chủ động thích ứng.
Trong nước, những hạn chế nội tại vẫn là thách thức cốt lõi. Việc mở rộng hạ tầng mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Hệ thống vận tải vẫn thiếu kết nối đồng bộ giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không. Trong khi đó, đường bộ tiếp tục đảm nhận khối lượng vận tải lớn, làm gia tăng áp lực chi phí. Bên cạnh đó, hệ thống dữ liệu logistics chưa đồng bộ, liên kết vùng còn hạn chế, doanh nghiệp trong nước chủ yếu cung cấp các dịch vụ đơn lẻ, chưa tham gia sâu vào các khâu có giá trị gia tăng cao của chuỗi cung ứng.
Để logistics thực sự trở thành hạ tầng chiến lược và bứt tốc phát triển, theo các chuyên gia, cần triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm.
Phát triển theo hướng liên kết vùng, hình thành các hành lang logistics xuyên suốt, nối giữa vùng sản xuất, khu công nghiệp, cảng biển và cửa khẩu, kết hợp đầu tư hệ thống kho lạnh, vận tải đa phương thức và dịch vụ phân phối hiện đại. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ tự động hóa, tối ưu hóa quy trình vận hành và sử dụng năng lượng sạch trong hoạt động logistics.
Quan trọng nhất là nâng tầm năng lực doanh nghiệp. Thay vì chỉ cung cấp dịch vụ riêng lẻ, doanh nghiệp cần hướng tới trở thành nhà cung cấp giải pháp chuỗi cung ứng tích hợp, có khả năng thiết kế giải pháp tối ưu, quản trị rủi ro và chủ động xử lý khi có gián đoạn. Việc tham gia Chương trình Go Global giai đoạn 2026-2030 sẽ là đòn bẩy quan trọng, giúp doanh nghiệp mở rộng mạng lưới quốc tế và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.
Logistics không chỉ là ngành hỗ trợ thương mại, mà chính là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của toàn nền kinh tế. Khi các điểm nghẽn được tháo gỡ và năng lực nội tại được nâng cao, logistics Việt Nam sẽ thực sự bứt tốc, giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng tại nước và đồng hành cùng thương mại Việt Nam vươn xa hơn trên thị trường thế giới.
An Mai (t/h)
Hai đô thị lớn của Việt Nam góp mặt trong Top 50 thành phố hàng hải toàn cầuLần đầu tiên, Hà Nội và TP.HCM cùng được vinh danh trong bảng xếp hạng 50 thành phố hàng hải dẫn đầu thế giới năm 2026. Kết quả này ghi nhận những bước tiến của Việt Nam trong phát triển hệ sinh thái hàng hải và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.