Xã Bảo Thắng: Nhiều kết quả tích cực sau 1 năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp

Nghị quyết số 1673/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lào Cai năm 2025 đã đánh dấu một bước ngoặt lớn đối với hệ thống chính trị địa phương. Trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba xã Thái Niên, Sơn Hà, Sơn Hải và thị trấn Phố Lu, xã Bảo Thắng đã chính thức được thành lập. 

Nằm ở khu vực miền núi với điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, xã Bảo Thắng sở hữu tổng diện tích tự nhiên hơn 16,044 km² cùng quy mô dân số 32.485 người. Địa bàn hành chính rộng lớn này bao gồm 49 thôn, là nơi đồng hành sinh sống của 21 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 29,9%. Với cơ cấu kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp và trình độ dân trí không đồng đều, thu nhập bình quân đầu người của xã năm 2025 đạt mức 77,5 triệu đồng trên một người trong một năm. 

Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền hai cấp, không còn cấp trung gian, đã làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc tại cấp xã. Đồng thời, sự biến động về nhân sự sau sắp xếp, hạ tầng công nghệ thông tin và trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số còn hạn chế cũng là những bài toán nan giải đặt ra cho cấp ủy và chính quyền địa phương ngay từ những ngày đầu vận hành.

Quyết liệt tinh gọn bộ máy và đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền hiệu quả

Trước tình hình mới, Ủy ban nhân dân xã Bảo Thắng đã tập trung cao độ cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành để nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy. Ngay từ khi sáp nhập, địa phương đã ban hành Quy chế làm việc mới, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên lãnh đạo, thành lập ba phòng chuyên môn, Trung tâm phục vụ hành chính công, 6 đơn vị sự nghiệp cùng 21 đơn vị trường học. 

Công tác sắp xếp phương tiện, trụ sở làm việc và rà soát nhân sự có mặt tại thời điểm ngày 01/7/2025 được hoàn thành khẩn trương, đảm bảo hệ thống thủ tục hành chính công vận hành ổn định. Tính quyết liệt trong điều hành được thể hiện rõ qua khối lượng văn bản chỉ đạo ban hành. Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 31/12/2025, Ủy ban nhân dân xã đã ban hành tổng cộng 3.863 văn bản, bao gồm 1.551 quyết định, 192 kế hoạch, 17 phương án, đề án, 215 thông báo, 128 tờ trình, 1.290 công văn và 74 văn bản khác. 

Bước sang năm 2026, từ ngày 01/01 đến thời điểm báo cáo, xã tiếp tục ban hành 2.154 văn bản, trong đó có 838 quyết định, 144 kế hoạch, 9 phương án, đề án, 110 thông báo, 32 tờ trình, 727 công văn cùng 41 văn bản khác nhằm tháo gỡ các vướng mắc về thể chế và thúc đẩy kinh tế - xã hội. Song song với đó, công tác thông tin, tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở và mạng xã hội được đẩy mạnh với tỷ lệ tin, bài về chủ trương sắp xếp đạt 100%, tạo sự đồng thuận sâu sắc trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân.

Sau một năm vận hành, kết quả nổi bật nhất là việc kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Tại thời điểm sáp nhập ngày 01/7/2025, hệ thống các cơ quan chuyên môn và đơn vị trực thuộc gồm ba phòng là phòng Kinh tế, phòng Văn hóa - Xã hội, Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, một tổ chức hành chính là Trung tâm Phục vụ hành chính công cùng 27 đơn vị sự nghiệp công lập. 

Đến nay, sau quá trình tinh gọn, số lượng đơn vị sự nghiệp công lập giảm xuống còn 19 đơn vị, gồm 15 đơn vị trường học, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng, Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp, Trạm Y tế và Ban Quản lý chợ. Như vậy, tổ chức bộ máy của xã đã giảm được 8 đầu mối đơn vị sự nghiệp công lập so với thời điểm mới thành lập. 

Về nhân sự, số lượng cán bộ, công chức được duy trì ở mức 58 người trong giai đoạn cuối năm 2025 và giảm xuống còn 55 người từ đầu năm 2026 do giảm 3 công chức Ban Chỉ huy quân sự được tuyển dụng quân nhân chuyên nghiệp. Địa phương cũng thực hiện tốt các chế độ, chính sách tinh giản biên chế theo quy định cho 26 người hoạt động không chuyên trách nghỉ việc ngay khi sáp nhập với tổng kinh phí hơn 3,427 tỷ đồng, đồng thời bố trí công việc hỗ trợ có thời hạn cho 3 trường hợp có nguyện vọng tiếp tục cống hiến.

Công tác phân cấp, ủy quyền được triển khai nghiêm túc, góp phần giản lược tối đa các thủ tục trung gian và rút ngắn thời gian giải quyết công việc. Hiện nay, xã Bảo Thắng đang thực hiện 62 nhiệm vụ phân cấp theo quy định, tập trung vào các lĩnh vực nội vụ với 24 nhiệm vụ, tài chính với 21 nhiệm vụ, xây dựng với 8 nhiệm vụ, môi trường với 4 nhiệm vụ, đất đai với 3 nhiệm vụ cùng lĩnh vực y tế và tư pháp mỗi lĩnh vực 1 nhiệm vụ. 

Về nhiệm vụ ủy quyền, xã thực hiện tổng số 54 nhiệm vụ, trong đó chiếm tỷ trọng lớn nhất là lĩnh vực đất đai với 41 nhiệm vụ, chứng thực với 4 nhiệm vụ, tài chính, quy hoạch và nội vụ mỗi lĩnh vực 2 nhiệm vụ, các lĩnh vực y tế, an ninh trật tự và nhà ở mỗi lĩnh vực 1 nhiệm vụ. Điểm sáng trong cải cách hành chính là việc thực hiện ủy quyền cho Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã ký chứng thực bản sao, chứng thực chữ ký và quản lý con dấu trong phạm vi được giao, giúp quy trình tiếp nhận và trả kết quả được thực hiện tại chỗ, khép kín, nâng cao tính chuyên môn hóa.

Cơ sở vật chất và tài sản công sau sáp nhập đã được Ủy ban nhân dân xã tiếp nhận bàn giao chặt chẽ với tổng số 87 cơ sở nhà, đất, tổng diện tích đất đạt hơn 210.699 m² và tổng diện tích nhà hơn 79.459 m². Các cơ sở này được bố trí tạm thời làm nơi làm việc, kho lưu trữ hoặc bàn giao cho các thôn làm nơi sinh hoạt cộng đồng, cơ bản phù hợp với nhu cầu thực tế.

Nâng cao tốc độ số hóa và những bài học quản trị cho chặng đường mới

Trên lĩnh vực số hóa và chuyển đổi số, xã đạt tỷ lệ 100% văn bản đi được ký số chuyên dùng và phát hành trên môi trường mạng, ngoại trừ văn bản mật. Hệ thống quản lý văn bản điều hành Iwork được ứng dụng toàn diện giúp tương tác trên 95% hệ thống văn bản với Ủy ban nhân dân tỉnh và các sở, ngành. Đối với tài liệu lưu trữ, xã đã tiếp nhận bàn giao 203 mét giá hồ sơ tài liệu từ các xã cũ, trong đó đã chỉnh lý hoàn chỉnh 47 mét giá, đạt tỷ lệ 23,2%. Về nhiệm vụ số hóa, địa phương đã thực hiện số hóa được 1 mét giá tài liệu trong tổng số 20 mét giá hồ sơ cần số hóa, tập trung vào các lĩnh vực có tần suất khai thác cao như hộ tịch, đất đai và tài chính.

Mặc dù có tổng số 420 thủ tục hành chính đang có hiệu lực đều được công khai và đưa ra thực hiện tại bộ phận một cửa, đạt tỷ lệ 100%, trong đó có 399 thủ tục toàn phần tích hợp lên Cổng dịch vụ công quốc gia, song thực tế vận hành vẫn bộc lộ những hạn chế. Trong kỳ báo cáo, xã tiếp nhận 3.315 hồ sơ mới, giải quyết được 3.144 hồ sơ, gồm 3.108 hồ sơ trước hạn và 30 hồ sơ đúng hạn, hiện còn 171 hồ sơ đang trong hạn giải quyết. 

Đáng chú ý, dù đã niêm yết công khai thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính, đến nay vẫn chưa có người dân nào thực hiện phương thức này. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc liên thông các phần mềm chuyên ngành đất đai, tư pháp thời gian đầu chưa thống nhất, kỹ năng số của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế và rào cản từ tỷ lệ hộ nghèo cao dẫn đến khả năng tiếp cận thiết bị công nghệ thấp.

Ông Nguyễn Trung Thành - Chủ tịch UBND xã Bảo Thắng khẳng định: Từ thực tiễn một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Bảo Thắng đã đúc kết được những bài học kinh nghiệm sâu sắc. Đó là vai trò lãnh đạo thống nhất, toàn diện của cấp ủy Đảng gắn liền với trách nhiệm của người đứng đầu và nguyên tắc tập trung dân chủ. Công tác bố trí cán bộ phải bảo đảm đặt đúng người, đúng việc, lấy hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu và giải quyết kịp thời chính sách cho cán bộ dôi dư. Đối với tài sản công, cần có phương án tổng thể, khoa học nhằm chuyển đổi công năng phù hợp, tránh lãng phí. Cuối cùng là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, liên thông dữ liệu và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ.

Hướng tới giai đoạn 2026 - 2030, xã Bảo Thắng xác định phương hướng tiếp tục kiện toàn bộ máy tinh gọn, đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số và phát triển dịch vụ công trực tuyến mức độ cao. Địa phương tập trung rà soát bổ sung biên chế theo vị trí việc làm, hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung và nâng cao hiệu quả quản lý trên môi trường điện tử. Đồng thời, xã Bảo Thắng kiến nghị cấp có thẩm quyền tăng cường tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ năng nghiệp vụ cho công chức cấp xã, thay đổi phương thức kiểm tra theo hướng hướng dẫn chuyên môn trực tiếp tại địa phương thay vì chỉ tập trung kiểm tra hồ sơ, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm các quy định phân cấp, ủy quyền được thực thi hiệu quả, đúng pháp luật trong giai đoạn mới.