Xã Duy Xuyên: Nối mạch truyền thống, mở không gian phát triển mới

Khi ba vùng đất cùng chung một tầm nhìn

Có những tên gọi không đơn thuần để định danh một vùng đất, mà còn lưu giữ ký ức, niềm tự hào và sự gắn bó của nhiều thế hệ. Duy Xuyên là một tên gọi như thế. Từng gắn với một vùng quê giàu truyền thống của xứ Quảng, nay tên gọi ấy tiếp tục được trao gửi trong một không gian hành chính mới, rộng lớn hơn, mang theo kỳ vọng về một chặng đường phát triển mới.

Việc sáp nhập ba xã Duy Trung, Duy Trinh và Duy Sơn để hình thành xã Duy Xuyên (thuộc TP. Đà Nẵng) đã tạo nên địa bàn có diện tích hơn 125,78 km², dân số trên 32.200 người. Từ những cánh đồng ở vùng Trà Kiệu đến những triền đồi Duy Sơn, từ các khu dân cư lâu đời đến những không gian sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ, địa phương có thêm điều kiện để tổ chức lại nguồn lực, mở rộng liên kết và xây dựng tầm nhìn phát triển thống nhất.

Sự thay đổi ấy mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra một câu hỏi không dễ trả lời: làm thế nào để một địa bàn rộng hơn thực sự trở thành một cộng đồng gắn kết hơn? Bởi hợp nhất về mặt hành chính có thể thực hiện bằng những quyết định tổ chức, còn sự đồng lòng của người dân phải được bồi đắp từ quá trình điều hành thực tế, từ cách chính quyền giải quyết những vấn đề dân sinh và từ lợi ích mà mỗi người nhận thấy trong sự phát triển chung.

Chủ tịch UBND xã Duy Xuyên Đặng Hữu Phúc nhìn nhận, địa bàn rộng, dân cư phân tán cùng sự khác biệt về hạ tầng, thói quen sản xuất giữa các vùng trước đây đòi hỏi chính quyền phải nhanh chóng kiện toàn tổ chức, thống nhất điều hành và nắm chắc tình hình từng khu vực. Theo ông, điều quan trọng là không để những thay đổi về địa giới làm gián đoạn việc phục vụ người dân, đồng thời phải phát huy vai trò của cán bộ cơ sở trong tiếp cận, lắng nghe và vận động nhân dân.

Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với phương thức quản trị ở cơ sở trong giai đoạn mới. Một bộ máy sau sáp nhập không thể chỉ dừng ở việc hoàn thành sắp xếp tổ chức, phân công nhiệm vụ, mà phải chứng minh được hiệu quả bằng chất lượng phục vụ, khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh và sự gần gũi với cộng đồng. Càng ở địa bàn rộng, việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân càng cần được thực hiện thường xuyên, trực tiếp, tránh để khoảng cách địa lý trở thành khoảng cách trong tiếp cận chính sách.

Những kết quả kinh tế - xã hội trong 9 tháng năm 2026 cho thấy địa phương đang từng bước ổn định hoạt động sau sáp nhập. Quy mô nền kinh tế ước đạt 3.548 tỷ đồng, đạt 83,3% so với kế hoạch đề ra; thu nhập bình quân đầu người đạt 6,18 triệu đồng/người/tháng. Các hoạt động sản xuất, kinh doanh được duy trì, công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng và cải cách hành chính tiếp tục được triển khai.

Tuy nhiên, ý nghĩa lớn nhất của giai đoạn này không chỉ nằm ở những kết quả bước đầu, mà ở việc tạo dựng nền tảng để các nguồn lực được kết nối hiệu quả hơn. Một tuyến giao thông có thể mở ra cơ hội lưu thông hàng hóa, nhưng cần được kết nối với vùng sản xuất và thị trường. Một khu vực có lợi thế công nghiệp có thể tạo thêm việc làm, nhưng phải gắn với yêu cầu bảo đảm môi trường và nâng cao chất lượng sống. Những mối liên kết ấy chỉ hình thành bền vững khi quy hoạch phát triển xuất phát từ thực tiễn, có sự tham gia của cộng đồng và được tổ chức thực hiện bằng trách nhiệm cụ thể.

Giữ chiều sâu văn hóa trong nhịp phát triển mới

Nếu địa giới hành chính tạo ra không gian phát triển thì văn hóa, lịch sử là sợi dây kết nối con người với vùng đất. Với Duy Xuyên, đây không phải nguồn lực trừu tượng, mà hiện diện trong những di tích, lễ hội, không gian tín ngưỡng và ký ức cách mạng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Lễ hội Dinh Bà Chiêm Sơn, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cùng Nhà thờ Ngũ xã Trà Kiệu, lăng Bà Đoàn Quý Phi và những địa danh gắn với phong trào cách mạng, trong đó có dấu ấn của Đặc khu ủy Quảng Đà, tạo nên chiều sâu riêng cho vùng đất. Mỗi di tích mang trong mình những câu chuyện khác nhau, nhưng cùng góp phần bồi đắp bản sắc cộng đồng, nhắc nhớ về cội nguồn và những giá trị đã làm nên sức sống của địa phương.

Trong quá trình phát triển, những giá trị ấy cần được nhìn nhận như một nguồn lực chứ không chỉ là đối tượng bảo tồn. Di sản có thể trở thành điểm tựa cho giáo dục truyền thống, phát triển du lịch văn hóa, quảng bá hình ảnh địa phương và tạo thêm sinh kế cho cộng đồng. Nhưng để làm được điều đó, việc khai thác phải dựa trên sự tôn trọng giá trị gốc, gìn giữ cảnh quan, bảo đảm tính nguyên vẹn của di tích và đặt vai trò của người dân vào trung tâm.

Thách thức nằm ở chỗ Duy Xuyên cần phát triển hạ tầng, mở rộng giao thông, chỉnh trang khu dân cư mà không làm đứt gãy mối liên hệ giữa không gian sống hiện đại với những giá trị lịch sử đã ăn sâu vào đời sống. Một vùng quê khang trang không nhất thiết phải đánh đổi những nét riêng để trở nên giống nhau; trái lại, bản sắc văn hóa được gìn giữ tốt sẽ giúp địa phương có sức hấp dẫn và lợi thế riêng trong quá trình phát triển.

Định hướng xây dựng các khu dân cư kiểu mẫu xanh, sạch, bền vững, hoàn thiện mạng lưới giao thông liên kết và tiếp tục bảo tồn, tôn tạo di tích vì thế cần được đặt trong một tầm nhìn chung. Việc số hóa dữ liệu văn hóa, di tích và du lịch, từng bước ứng dụng công nghệ để giới thiệu các địa điểm có giá trị cũng mở ra phương thức mới trong bảo tồn và quảng bá di sản. Công nghệ có thể giúp những câu chuyện của vùng đất tiếp cận rộng rãi hơn, nhưng sức sống của di sản vẫn phụ thuộc vào việc cộng đồng tiếp tục gìn giữ, thực hành và trao truyền những giá trị ấy.

Trong bức tranh phát triển đó, sự đồng thuận của người dân có ý nghĩa quyết định. Việc nhân dân hưởng ứng hiến hơn 300 m² đất vườn và 9.000 m² đất nông nghiệp để phục vụ các công trình, dự án trên địa bàn là minh chứng cho tinh thần chung sức xây dựng quê hương. Đằng sau những diện tích đất được hiến tặng là sự chia sẻ trách nhiệm của người dân với lợi ích cộng đồng, đồng thời đặt ra yêu cầu để chính quyền tiếp tục thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực được nhân dân đóng góp.

Chủ tịch UBND xã Đặng Hữu Phúc cho rằng, người dân chính là chủ thể của các chương trình phát triển. Khi người dân thấy được lợi ích thiết thực, sự minh bạch và trách nhiệm từ chính quyền, họ sẽ sẵn sàng đồng hành. Theo ông, mục tiêu địa phương hướng đến là xây dựng một chính quyền phục vụ, gần dân và vì dân.

Duy Xuyên đang có cơ hội mở rộng không gian phát triển, nhưng tầm vóc của địa phương trong tương lai sẽ không chỉ được đo bằng diện tích, quy mô kinh tế hay số lượng công trình. Điều quan trọng hơn là khả năng kết nối nguồn lực, gìn giữ chiều sâu văn hóa và xây dựng một cộng đồng cùng chia sẻ mục tiêu phát triển.

Từ nền tảng truyền thống đến yêu cầu đổi mới hôm nay, hành trình của Duy Xuyên là hành trình nối tiếp những giá trị đã có, đồng thời tạo dựng những điều kiện mới cho tương lai. Một vùng đất phát triển bền vững cần có hạ tầng tốt, kinh tế vững vàng và bộ máy quản trị hiệu quả; nhưng trên hết, cần có người dân tin tưởng, đồng lòng và thực sự là chủ thể của những đổi thay.