Xã Hưng Nguyên Nam: Đường 12/9 - Khi tên gọi là linh hồn của đất

Từ mã số "542C" đến ký ức "12/9"

Tuyến đường 542C hiện nay được biết đến là trục giao thông huyết mạch, không chỉ của riêng xã Hưng Nguyên Nam mà còn của cả vùng phụ cận. Con đường đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối huyện Hưng Nguyên với tỉnh Hà Tĩnh và vươn tới Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trong tâm thức của bao thế hệ người dân nơi đây, con đường này chỉ có một tên gọi duy nhất, đầy kiêu hãnh: Đường 12/9.

Việc đặt tên theo mã hiệu "542C" có thể giúp các nhà quản lý dễ dàng trong việc phân cấp kỹ thuật hay duy tu bảo dưỡng. Nhưng ở góc độ văn hóa - lịch sử, sự thay đổi này vô tình tạo ra một khoảng trống về danh tính. Một con số có thể định vị tọa độ, nhưng không thể định vị được niềm tự hào! Khi một cái tên gắn liền với máu và hoa bị thay thế bằng một ký hiệu vô cảm, đó là lúc chúng ta cần đặt câu hỏi: Liệu sự phát triển có nhất thiết phải đánh đổi bằng sự đứt gãy của ký ức?

Sợi chỉ đỏ nhuộm máu và khí phách những người anh hùng áo vải

Tại sao cái tên "12/9" lại có sức sống mãnh liệt đến thế? Ngược dòng thời gian về phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931, ngày 12/9/1930 đã trở thành một dấu ấn không thể phai mờ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, hàng vạn nông dân từ các tổng Phù Long, Nam Kim, Thông Lạng đã kéo về Phủ lị Hưng Nguyên để đấu tranh chống thực dân phong kiến.

Tuyến đường này chính là nơi ghi dấu những bước chân quật khởi ấy. Theo các nguồn tư liệu lịch sử, đây được xem là "sợi chỉ đỏ" đã nhuộm đầy máu, khí phách và quyết tâm độc lập của những người con xứ Nghệ trong cuộc biểu tình lịch sử. Mỗi mét đường không chỉ là đất đá, mà là chứng tích của một thời đại oanh liệt, nơi lý tưởng cách mạng hòa quyện với lòng yêu nước nồng nàn.

Hơn thế nữa, Đường 12/9 còn giữ vai trò là trục kết nối tâm linh và lịch sử. Là sự nối liền Di tích Quốc gia đặc biệt Xô viết Nghệ Tĩnh với Di tích quốc gia Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Hồng Phong - người con ưu tú của xã Hưng Nguyên Nam. Việc xóa bỏ cái tên này cũng đồng nghĩa với việc làm suy yếu đi sợi dây liên kết giữa các quần thể di tích, làm giảm đi tính chỉnh thể của không gian văn hóa cách mạng tại địa phương.

Không chỉ là ý niệm mơ hồ, Đường 12/9 sở hữu những "điểm dừng" lịch sử cụ thể và sống động. Trên tuyến đường này mãi còn lưu giữ hình ảnh những đoàn nông dân áo vải xuất phát từ đền Xuân Hòa (xóm Xuân Hòa ngày nay) để tiến về Phù Xá.

Đặc biệt, dấu tích cổng Đình làng Phù Xá - nơi đã được đưa vào danh mục kiểm kê Di tích của tỉnh Nghệ An - là "nhân chứng" thép. Chính tại đây, đoàn biểu tình đã dừng chân để lắng nghe nữ cán bộ Phủ ủy Hưng Nguyên - đồng chí Nguyễn Thị Phia diễn thuyết, kêu gọi nhân dân đứng lên đập tan xiềng xích. Những địa danh này, nếu thiếu đi cái tên "Đường 12/9" dẫn lối, sẽ trở thành những mảnh ghép rời rạc, mất đi sức sống vốn có của nó trong không gian đô thị mới.

Nguyện vọng tha thiết và trách nhiệm của người ở lại

Có ý kiến cho rằng trong thời đại công nghệ số, việc gọi tên theo số hiệu giúp đồng bộ hóa dữ liệu giao thông toàn quốc, thuận tiện cho việc định vị GPS. Đây là một lập luận có cơ sở về mặt kỹ thuật, nhưng thiếu tính thuyết phục về mặt xã hội học và bảo tồn văn hóa. Có thể thấy, việc phục hồi tên gọi Đường 12/9 không hề cản trở việc quản lý hành chính đối với đường tỉnh 542C. Ngược lại, còn tạo ra một "giá trị gia tăng" cho tuyến đường: đó là giá trị thương hiệu lịch sử.

Trước những giá trị không thể chối bỏ, UBND xã Hưng Nguyên Nam đã có văn bản chính thức gửi các cấp có thẩm quyền để đề nghị phục hồi tên gọi Đường 12/9. Phó Chủ tịch UBND xã, bà Hoàng Thị Hoài Thanh đã nhấn mạnh rằng việc phục hồi tên gọi Đường 12/9 là "phù hợp với nguyện vọng của đông đảo cán bộ, Đảng viên và Nhân dân địa phương".

Đây không phải là một yêu cầu mang tính cục bộ, mà là một hành động có trách nhiệm nhằm "gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử - văn hóa trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội". Nhân dân Hưng Nguyên Nam mong muốn mỗi khi bước chân ra đường, mỗi khi nhìn lên biển tên, con em của họ sẽ được nhắc nhớ về ngày 12/9 hào hùng, về những giọt máu đã đổ xuống để có được hòa bình hôm nay.

Đường 12/9 không chỉ là một lối đi, nó là một chương sử mở giữa trời xanh. Việc giữ lại hay phục hồi tên gọi này chính là thước đo cho sự trân trọng quá khứ của chúng ta. Đừng để những con số vô cảm xóa nhòa đi dấu chân của những người anh hùng.

Chính quyền tỉnh Nghệ An và các ngành chức năng cần lắng nghe tiếng nói từ cơ sở, xem xét thấu đáo để Đường 12/9 sớm được chính thức ghi danh trên các bản đồ hành chính mới. Đó không chỉ là sự thỏa mãn một nguyện vọng, mà là sự khẳng định: Ở mảnh đất Nghệ An Xô Viết, lịch sử luôn được trân trọng như một phần xương máu, và những con đường sẽ mãi kể câu chuyện về lòng yêu nước cho đến muôn đời sau.