Xăng sinh học E10: Gia tăng tính tự chủ và ổn định thị trường năng lượng

Tọa đàm “Xăng sinh học E10 - Lợi ích hài hòa cho người dân, Nhà nước và doanh nghiệp” tổ chức chiều 17/4 tại Hà Nội, các chuyên gia cho biết, hiện nay Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu xăng dầu, trong khi nguồn cung quốc tế thường xuyên biến động, gây áp lực lớn lên công tác điều hành giá và bảo đảm nguồn cung trong nước.

Trong bối cảnh đó, xăng sinh học E10 không chỉ là sản phẩm thay thế mang tính kỹ thuật, mà còn là công cụ quan trọng trong tái cấu trúc an ninh năng lượng quốc gia, được xem là giải pháp giúp gia tăng tính tự chủ và ổn định thị trường năng lượng.

Là đơn vị trực tiếp sản xuất, cung ứng khoảng 30% nhu cầu xăng dầu của nền kinh tế, Theo ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) cho rằng, cần nhìn nhận xăng E10 không chỉ dưới góc độ môi trường, mà rộng hơn là một phần quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Chuyển hướng sang xăng sinh học E10 giúp tạo ra một chuỗi giá trị trong nước, từ nguyên liệu, sản xuất ethanol, phối trộn cho đến phân phối. Từ đó, giúp nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, đồng thời hỗ trợ mục tiêu chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn, bền vững hơn.

Bên cạnh đó, việc sản xuất ethanol rất phù hợp với lợi thế về mặt địa lý của Việt Nam và các nước lân cận. Với lợi thế đó, Việt Nam có thể chủ động sản xuất ethanol ở trong nước hoặc nhập khẩu từ các nước lân cận như Thái Lan, Philippines để đảm bảo nguồn để phối trộn nhiên liệu sinh học.

Ông Đạt tính toán, với các nhà máy đã đầu tư thì Việt Nam có năng lực sản xuất khoảng 600.000 m3/năm và hiện đang hướng tới con số 1 triệu m3/năm - một nguồn lớn đảm bảo phối trộn xăng E10 cung ứng cho cả nước.

Quan trọng hơn, với việc sản xuất ethanol với sản lượng khoảng 1 triệu m3/năm sẽ tạo ra quy mô kinh tế khoảng 20.000 tỷ/năm. Chính vì vậy, ông Đạt khẳng định, cả về góc độ kỹ thuật, kinh tế và năng lực sản xuất ở trong nước đều cho thấy chương trình nhiên liệu sinh học là giải pháp vô cùng quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Ở góc độ thị trường, các đầu mối phân phối xăng dầu cho biết đã chủ động đầu tư nâng cấp hạ tầng pha chế, kho chứa và hệ thống logistics để sẵn sàng cho lộ trình E10.

Hiện đã có nhiều điểm pha chế trên toàn quốc được đưa vào vận hành, với năng lực ngày càng được mở rộng. Một số doanh nghiệp cũng đã xây dựng phương án nhập khẩu và dự trữ ethanol nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định trong giai đoạn đầu triển khai.

Song song đó, vấn đề phát triển vùng nguyên liệu ethanol trong nước cũng được xem là yếu tố nền tảng. Việc chủ động nguồn nguyên liệu như sắn, ngô, mía… cùng cơ chế bao tiêu ổn định sẽ giúp Việt Nam giảm phụ thuộc nhập khẩu, đồng thời hạ giá thành sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh cho nhiên liệu sinh học.

Đáng chú ý, vấn đề niềm tin của người tiêu dùng và hệ thống phân phối tiếp tục được đặt ra như một điểm nghẽn cần tháo gỡ. Qua khảo sát của PetroTimes, có những ý kiến cho rằng, để E10 có thể đi vào thực tiễn, cần đồng bộ cả ba yếu tố: truyền thông minh bạch, chính sách đủ mạnh và sự vào cuộc chủ động của doanh nghiệp. Khi niềm tin được củng cố, thị trường sẽ hình thành ổn định và bền vững hơn.

Việc đưa xăng E10 vào lưu hành đại trà trong tháng 4/2026 chỉ là bước khởi đầu cho lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học, qua đó giúp giảm áp lực điều hành và tăng tự chủ nguồn cung.

Về dài hạn, Bộ Công Thương sẽ tính tới đưa xăng E15, E20 hoặc cao hơn vào lưu hành. Với những nước có nền công nghiệp cao như Mỹ đã sử dụng xăng E10 từ những năm 80 của thế kỷ trước, hiện nay đã dùng đến xăng E85. Philippines, Thái Lan hiện đang sử dụng phổ biến E15, từ 2026 nâng lên E20.

Các ý kiến tại tọa đàm cũng đề xuất nhóm giải pháp đồng bộ, bao gồm hoàn thiện cơ chế giá, mở rộng ưu đãi trong giai đoạn đầu, đơn giản hóa thủ tục cấp phép pha chế, khuyến khích tiêu dùng trong khu vực công và đẩy mạnh đầu tư hạ tầng phân phối. Vai trò điều tiết của Nhà nước được nhấn mạnh như yếu tố “bà đỡ” quan trọng trong giai đoạn hình thành thị trường.