Xây dựng, bất động sản đón gần 20.000 doanh nghiệp mới, nhưng sức ép sàng lọc gia tăng

Theo số liệu của Cục Thống kê, 9 tháng năm 2026, lĩnh vực xây dựng có 14.978 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng khá cao, cho thấy hoạt động gia nhập thị trường trong lĩnh vực này tiếp tục có thêm động lực.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, 3.646 doanh nghiệp xây dựng đã hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 128,2% so với cùng kỳ. Như vậy, bên cạnh dòng doanh nghiệp mới gia nhập, số đơn vị rời thị trường cũng gia tăng nhanh, phản ánh sự sàng lọc ngày càng rõ trong lĩnh vực xây dựng.

Diễn biến tương tự xuất hiện ở thị trường bất động sản. Trong 9 tháng, có 4.535 doanh nghiệp kinh doanh bất động sản thành lập mới, tăng 10,9%. Trong khi đó, 2.813 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 123,3%.

Tính chung hai lĩnh vực, số doanh nghiệp thành lập mới đạt 19.513, trong khi 6.459 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. Khoảng cách về số lượng vẫn nghiêng về phía doanh nghiệp gia nhập thị trường, song tốc độ tăng của nhóm rút lui lại cao hơn rất nhiều.

Điều này cho thấy bức tranh doanh nghiệp xây dựng và bất động sản không đơn thuần là câu chuyện tăng hay giảm số lượng. Thị trường đang đồng thời chứng kiến sự xuất hiện của những doanh nghiệp mới và quá trình tái cơ cấu, sàng lọc những doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính, thị trường hoặc khả năng triển khai dự án.

Với lĩnh vực bất động sản, tốc độ gia tăng số doanh nghiệp giải thể diễn ra trong bối cảnh sức hấp thụ của thị trường còn hạn chế. Theo đánh giá của Bộ Xây dựng tại báo cáo thị trường quý II, thanh khoản bất động sản tiếp tục xu hướng giảm, tỷ lệ hấp thụ thấp gây áp lực lên dòng tiền và lượng hàng tồn kho của doanh nghiệp.

Trong quý II, cả nước ghi nhận hơn 100.000 giao dịch bất động sản thành công, giảm hơn 36% so với cùng kỳ. Lượng tồn kho của chủ đầu tư tại các dự án vào khoảng 39.300 sản phẩm. Riêng phân khúc căn hộ chung cư có hơn 12.800 căn tồn kho, tăng 22% so với quý trước và gần gấp 4 lần cùng kỳ năm trước.

Áp lực còn đến từ chi phí vốn. Theo Bộ Xây dựng, nhiều khoản vay mua nhà đã chuyển sang lãi suất thả nổi khoảng 13-15%/năm, thậm chí 15-16%/năm. Mặt bằng lãi suất cao làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng của người mua, đồng thời gia tăng sức ép tài chính đối với các chủ đầu tư, nhất là những doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy lớn hoặc có dự án kéo dài.

Trong bối cảnh đó, việc số doanh nghiệp mới tiếp tục tăng cho thấy sức hấp dẫn của hai lĩnh vực vẫn còn, nhưng mức tăng mạnh của số doanh nghiệp giải thể cũng là tín hiệu cho thấy thị trường đang bước vào quá trình sàng lọc rõ nét hơn. Khả năng kiểm soát dòng tiền, lựa chọn dự án và thích ứng với mặt bằng chi phí vốn sẽ tiếp tục là yếu tố quyết định sức bền của doanh nghiệp xây dựng, bất động sản trong thời gian tới.