Xây dựng thương hiệu OCOP: Đòn bẩy nâng tầm sản phẩm dưa xứ Thanh

Tính đến hết tháng 3/2026, toàn tỉnh Thanh Hóa đã có 674 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, đứng trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh chuyển dịch sang giai đoạn phát triển mới - nơi mỗi sản phẩm không chỉ đạt chuẩn mà còn phải có bản sắc và chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Trong hệ sinh thái OCOP, nhóm sản phẩm nông sản tươi và chế biến - đặc biệt là dưa (dưa hấu, dưa lưới, dưa vàng…) đang nổi lên như một lợi thế riêng của nhiều địa phương. Tuy nhiên, thực tế cho thấy giá trị của các sản phẩm này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng do thiếu yếu tố nhận diện thương hiệu rõ ràng. Phần lớn sản phẩm vẫn tiêu thụ dưới dạng thô, phụ thuộc vào thương lái, chưa xây dựng được chuỗi giá trị bền vững.

Chính vì vậy, việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm dưa OCOP không chỉ dừng lại ở đăng ký nhãn hiệu mà phải là một quá trình đồng bộ, từ tiêu chuẩn hóa sản xuất đến hoàn thiện hình ảnh sản phẩm. Nhiều mô hình đã cho thấy hướng đi hiệu quả khi áp dụng quy trình VietGAP, truy xuất nguồn gốc, đồng thời đầu tư bao bì, tem nhãn chuyên nghiệp. Đây là những yếu tố then chốt giúp sản phẩm chuyển từ "nông sản" sang "hàng hóa có thương hiệu".

Song song với đó, Thanh Hóa đang đẩy mạnh tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết hợp tác xã - doanh nghiệp - nông dân, hình thành vùng chuyên canh quy mô lớn. Khi sản xuất được chuẩn hóa và ổn định về sản lượng, việc xây dựng thương hiệu mới có nền tảng bền vững. Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm OCOP từ vùng chuyên canh đã từng bước khẳng định vị thế nhờ kết hợp tốt giữa chất lượng và câu chuyện sản phẩm gắn với địa phương .

Một trụ cột quan trọng khác trong xây dựng thương hiệu OCOP là phát triển thị trường. Thay vì phụ thuộc vào kênh truyền thống, các chủ thể OCOP tại Thanh Hóa đang từng bước mở rộng sang hệ thống siêu thị, hội chợ xúc tiến thương mại và đặc biệt là các sàn thương mại điện tử. Việc đưa sản phẩm lên nền tảng số không chỉ giúp mở rộng phạm vi tiêu thụ mà còn góp phần định vị thương hiệu trong tâm trí người tiêu dùng.

Đáng chú ý, tỉnh cũng đang chuyển hướng chiến lược sang "chất lượng hơn số lượng", tập trung nâng cấp sản phẩm hiện có thay vì phát triển tràn lan . Điều này đặc biệt phù hợp với nhóm sản phẩm dưa - vốn dễ bị cạnh tranh và phụ thuộc mùa vụ - khi cần tạo ra sự khác biệt thông qua chất lượng ổn định, mẫu mã đồng đều và câu chuyện thương hiệu rõ nét.

Tuy nhiên, để thương hiệu dưa OCOP xứ Thanh thực sự bứt phá, vẫn cần giải quyết một số điểm nghẽn như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, năng lực marketing hạn chế và thiếu chiến lược dài hạn cho từng sản phẩm chủ lực. Việc hỗ trợ các chủ thể trong thiết kế thương hiệu, đăng ký bảo hộ, cũng như kết nối với hệ thống phân phối lớn sẽ là yếu tố quyết định trong giai đoạn tới.

Có thể thấy, từ nền tảng 674 sản phẩm OCOP, Thanh Hóa đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển hóa lợi thế nông nghiệp thành giá trị kinh tế bền vững. Trong hành trình đó, xây dựng thương hiệu - đặc biệt với những sản phẩm giàu tiềm năng như dưa không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là "đòn bẩy" để nông sản xứ Thanh vươn xa, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu.