Xu hướng liên kết để tạo giá trị của ngành F&B

Những năm gần đây, các sản phẩm thực phẩm và đồ uống được sản xuất theo phương thức thủ công từng bước hình thành một phân khúc riêng trên thị trường. Điểm khác biệt của nhóm sản phẩm này không chỉ nằm ở quy trình sản xuất mà còn ở câu chuyện về nguyên liệu, kỹ thuật chế biến và bản sắc thương hiệu.

Tuy nhiên, bài toán lớn đối với nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa vẫn là khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Hạn chế về hệ thống phân phối, chi phí mở điểm bán và nguồn lực truyền thông khiến việc mở rộng thị trường gặp không ít khó khăn.

Trong bối cảnh đó, các mô hình hợp tác được xem là một hướng đi phù hợp, giúp sản phẩm có cơ hội hiện diện trong những không gian kinh doanh đã có nền tảng vận hành và lượng khách ổn định, thay vì phải đầu tư xây dựng hệ thống bán lẻ riêng.

Thay vì đầu tư toàn bộ hệ thống từ đầu, nhiều doanh nghiệp lựa chọn chia sẻ hạ tầng, mặt bằng, tệp khách hàng và năng lực vận hành. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực chi phí trong bối cảnh giá thuê mặt bằng, nhân sự và vốn đầu tư liên tục gia tăng, mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển của ngành F&B. Giá trị của một điểm đến giờ đây không chỉ nằm ở một sản phẩm riêng lẻ mà được tạo nên từ tổng thể trải nghiệm mà khách hàng nhận được.

Một ví dụ cho xu hướng này là mô hình The Hanoian Gate tại số 5 Trần Phú (Hà Nội), được phát triển trên cơ sở hợp tác giữa The Hanoian và B'ROSS Craft. Không gian được định hướng kết hợp dịch vụ ẩm thực với các sản phẩm đồ uống do doanh nghiệp trong nước phát triển, mang đến trải nghiệm đa dạng cho thực khách.

Theo mô hình này, mỗi đơn vị đảm nhận một vai trò chuyên biệt. The Hanoian phụ trách vận hành, phát triển thực đơn và tổ chức không gian, trong khi B'ROSS Craft cung cấp hệ thống thiết bị cùng danh mục sản phẩm phù hợp với định hướng kinh doanh. Việc phân chia chức năng giúp hạn chế đầu tư chồng chéo, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực và kinh nghiệm của mỗi doanh nghiệp.

Một trong những mô hình hợp tác tiêu biểu của ngành F&B là Starbucks đưa Starbucks Reserve Vietnam Da Lat vào hệ thống của mình, sử dụng hạt Arabica được trồng tại Đà Lạt. Sự hợp tác này giúp nông sản và cà phê đặc sản Việt Nam tiếp cận mạng lưới phân phối của thương hiệu quốc tế, đồng thời tạo thêm giá trị cho chuỗi cung ứng trong nước. Đây được xem là mô hình liên kết giữa doanh nghiệp F&B với nhà sản xuất địa phương nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và kể câu chuyện về nguồn gốc nguyên liệu.

Xu hướng liên kết trong ngành F&B không chỉ diễn ra ở cấp độ kinh doanh mà còn mở rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng. Pizza 4P's là một trong những doanh nghiệp theo đuổi mô hình "farm-to-table", hợp tác với các trang trại và nhà sản xuất trong nước để phát triển nguồn nguyên liệu, đồng thời xây dựng hệ thống sản xuất phô mai thủ công ngay tại Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp chủ động chất lượng, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, đồng thời tạo thêm giá trị cho chuỗi cung ứng nông sản trong nước.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia trong ngành F&B, xu hướng liên kết giữa các doanh nghiệp sẽ tiếp tục phát triển trong những năm tới khi áp lực chi phí ngày càng lớn. Thay vì mở rộng quy mô theo hướng đơn lẻ, nhiều doanh nghiệp ưu tiên chia sẻ mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống vận hành và tệp khách hàng nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tài sản.

Đối với các doanh nghiệp phát triển sản phẩm thủ công, mô hình hợp tác còn tạo điều kiện để tập trung nguồn lực cho nghiên cứu, cải tiến chất lượng và xây dựng thương hiệu, trong khi hoạt động vận hành điểm kinh doanh được thực hiện thông qua đối tác có kinh nghiệm. Đây được xem là một giải pháp giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi hiệu quả đầu tư và khả năng thích ứng.

Không chỉ tại Việt Nam, mô hình hợp tác giữa các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị F&B cũng đang được nhiều thị trường trên thế giới áp dụng nhằm gia tăng giá trị dịch vụ và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Thay vì phát triển theo mô hình khép kín, các doanh nghiệp có xu hướng xây dựng mạng lưới liên kết để hình thành những điểm đến tích hợp nhiều loại hình dịch vụ trên cùng một không gian.

Sự xuất hiện của những mô hình hợp tác như The Hanoian Gate, Starbucks Reserve Vietnam Da Lat hay "farm-to-table" của Pizza 4P's  cho thấy một xu hướng đáng chú ý của ngành F&B Việt Nam, khi giá trị không chỉ được tạo ra từ từng sản phẩm riêng lẻ mà còn từ sự kết nối giữa các doanh nghiệp trong chuỗi dịch vụ. Đồng thời, đây cũng mở ra thêm cơ hội để các sản phẩm được sản xuất theo quy mô thủ công tiếp cận người tiêu dùng thông qua những không gian kinh doanh chuyên nghiệp, góp phần đa dạng hóa hệ sinh thái ẩm thực và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp trong nước.