Xuất khẩu cà phê lập kỷ lục 8,5 tỷ USD niên vụ 2025-2026

Tại Hội nghị tổng kết niên vụ cà phê 2025-2026 và triển khai nhiệm vụ niên vụ 2026-2027 diễn ra tại TP.HCM ngày 19/10, Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết ngành cà phê tiếp tục ghi nhận kết quả xuất khẩu ấn tượng, song cũng đối mặt với những thay đổi đáng chú ý của thị trường thế giới.

Theo ông Đỗ Xuân Hiền, Chánh Văn phòng VICOFA, sản lượng cà phê Việt Nam trong niên vụ vừa qua ước đạt 31,7 triệu bao loại 60 kg, tương đương gần 1,9 triệu tấn, tăng khoảng 6-10% so với niên vụ trước. Trong đó, Robusta chiếm hơn 90% tổng sản lượng, tiếp tục củng cố vị thế hàng đầu thế giới của Việt Nam ở phân khúc này.

Xuất khẩu đạt khoảng 1,8 triệu tấn, mang về 8,5 tỷ USD. Dù khối lượng tăng 21%, kim ngạch chỉ tăng khoảng 1% so với niên vụ 2024-2025. Riêng cà phê nhân xanh đạt khoảng 1,65 triệu tấn, trị giá gần 7 tỷ USD; lượng tăng 21,4% nhưng giá trị giảm 1,5%. Diễn biến này cho thấy xuất khẩu tăng mạnh về lượng nhưng giá trị thu về chưa tăng tương ứng.

Khoảng cách giữa tốc độ tăng lượng và tăng giá trị phản ánh sức ép ngày càng rõ lên hiệu quả xuất khẩu. Sau giai đoạn giá cà phê tăng mạnh, giúp kim ngạch liên tiếp bứt phá, thị trường đang dần chuyển sang trạng thái kém thuận lợi hơn khi nguồn cung từ các nước sản xuất lớn phục hồi.

Theo Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), chỉ báo giá cà phê tổng hợp bình quân tháng 9/2026 đạt 262,18 cent Mỹ/pound, giảm 8,7% so với tháng trước. Tổ chức này ước tính sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ 2025-2026 đạt 183,6 triệu bao, tăng 4,4%, trong khi tiêu thụ giảm khoảng 0,8%, xuống 180,6 triệu bao. Cán cân cung cầu được dự báo chuyển sang thặng dư khoảng 3 triệu bao, chấm dứt chuỗi bốn năm thiếu hụt liên tiếp.

Brazil dự kiến đạt sản lượng khoảng 63 triệu bao. Khi nguồn hàng từ quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới dồi dào hơn, người mua có thêm lựa chọn, tạo sức ép điều chỉnh giá và gia tăng cạnh tranh với cà phê Việt Nam.

Tại thị trường trong nước, giá cà phê từng lên mức 115.000-118.000 đồng/kg vào cuối năm 2025, trước khi giảm còn khoảng 93.000-93.600 đồng/kg tại Tây Nguyên vào cuối tháng 9/2026. Dù vẫn ở mức cao so với nhiều năm trước, diễn biến giảm giá có thể tác động đến quyết định đầu tư của người trồng, trong khi doanh nghiệp phải cân đối chi phí thu mua, vốn lưu động và lượng hàng tồn kho.

Trước những thay đổi của thị trường, nâng giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành cà phê Việt Nam. Một trong những tín hiệu tích cực là xuất khẩu cà phê chế biến sâu đang tăng trưởng cả về lượng và giá trị.

Theo VICOFA, niên vụ 2025-2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 142.600 tấn cà phê chế biến sâu, chưa quy đổi, với kim ngạch ước đạt 1,5 tỷ USD. So với niên vụ trước, khối lượng tăng khoảng 15% và giá trị tăng 14%.

Cùng với chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, yêu cầu sản xuất bền vững ngày càng tác động trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của cà phê Việt Nam. Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) buộc doanh nghiệp phải chứng minh nguồn gốc sản phẩm, tọa độ vùng trồng và tính hợp pháp của chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là thị trường xuất khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam, chiếm hơn 38% thị phần. Mỹ và Nhật Bản duy trì tỷ trọng khoảng 5-7%, trong khi Trung Quốc nổi lên với nhu cầu đối với cà phê hòa tan và nguyên liệu phục vụ chế biến sâu.

Tại hội nghị, các chuyên gia cho rằng, những lô hàng đáp ứng yêu cầu EUDR có thể nhận mức giá cộng thêm khoảng 50 USD/tấn. Đây là lợi thế đáng kể khi người mua ngày càng quan tâm đến khả năng truy xuất nguồn gốc và tác động môi trường của sản phẩm.

Bước vào niên vụ 2026-2027, bài toán của ngành cà phê Việt Nam không còn chỉ là duy trì sản lượng hay chinh phục những kỷ lục xuất khẩu mới. Trong bối cảnh nguồn cung thế giới phục hồi và cạnh tranh về giá gia tăng, sức bền của ngành hàng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng kiểm soát chi phí, nâng chất lượng, phát triển chế biến sâu và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch. Đây cũng là hướng đi để giá trị hạt cà phê Việt Nam không chỉ tăng theo sản lượng, mà còn được củng cố bằng chất lượng và năng lực cạnh tranh dài hạn.