Xuất khẩu cá rô phi sang Ả Rập Xê Út ghi nhận đà tăng trưởng tích cực

Trong bối cảnh vận tải biển tại Trung Đông đối mặt nhiều khó khăn, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Ả Rập Xê Út vẫn ghi nhận đà tăng trưởng tích cực. Đây đang nổi lên là một trong những thị trường đáng chú ý, góp phần mở rộng đầu ra cho ngành cá rô phi Việt Nam.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 9 tháng năm 2026, xuất khẩu cá rô phi sang khối thị trường Trung Đông đạt 10 triệu USD, tăng 48% so với cùng kỳ và chiếm 10% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi cả nước. Riêng tháng 9, kim ngạch đạt 3 triệu USD, tăng 203%, chiếm 21% tổng xuất khẩu mặt hàng này trong tháng.

Ả Rập Xê Út là thị trường chủ lực, chiếm tới 95% kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang Trung Đông, đồng thời đứng thứ ba trong các thị trường nhập khẩu cá rô phi Việt Nam, sau Brazil và Mỹ. Kim ngạch xuất khẩu sang nước này trong 9 tháng đạt 10 triệu USD, tăng 50% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9 đạt 3 triệu USD, tăng 231%, tương đương hơn 3 lần cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, đà tăng trưởng được thúc đẩy mạnh trong tháng cuối quý III. Nếu hết 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu sang Ả Rập Xê Út mới đạt khoảng 7 triệu USD, tăng 23%, thì riêng tháng 9 đã tạo thêm động lực đáng kể, đưa mức tăng trưởng lũy kế lên 50%.

Về cơ cấu sản phẩm, cá rô phi nguyên con đông lạnh (mã HS03032) đang chiếm tỷ trọng chủ yếu trong xuất khẩu sang Ả Rập Xê Út. Điều này cho thấy các nhà nhập khẩu tại thị trường này có xu hướng ưu tiên nguồn nguyên liệu có giá cạnh tranh để phục vụ hoạt động chế biến, cắt lọc, đóng gói và phân phối trong nước, thay vì nhập khẩu các sản phẩm đã qua chế biến sâu.

Nhu cầu nhập khẩu có cơ sở từ thực tế tiêu dùng và khả năng tự cung thủy sản của nước này. Theo số liệu được VASEP dẫn lại, tỷ lệ tự cung cá của Ả Rập Xê Út chỉ đạt 48% năm 2023, trong khi mức tiêu thụ bình quân đầu người khoảng 11,7 kg/năm. Nước này đặt mục tiêu nâng mức tiêu thụ lên 20 kg/người vào năm 2030.

Cùng với đó, các chiến dịch sức khỏe cộng đồng đang dần chuyển khẩu phần đạm của người dân vùng Vịnh từ thịt đỏ sang thủy sản. Trong điều kiện khí hậu nóng, sản phẩm đông lạnh có lợi thế về thời gian bảo quản và khả năng phân phối. Năm 2025, thủy sản đông lạnh chiếm khoảng 52% thị trường thủy sản Trung Đông. Sự phát triển của các nền tảng bán thực phẩm trực tuyến, dịch vụ giao hàng trong ngày cũng góp phần mở rộng khả năng tiếp cận nhóm sản phẩm này.

Cá rô phi nằm trong nhóm loài được tiêu thụ ngày càng nhiều cùng với cá mú, cá hammour nhờ giá trị dinh dưỡng và dễ chế biến. Tuy vậy, thị trường cũng có cạnh tranh nội địa, khi Bộ Môi trường, Nước và Nông nghiệp Ả Rập Xê Út khuyến khích nuôi cá rô phi nước ngọt từ năm 2018.

Dù nhu cầu nhập khẩu có nhiều triển vọng, hoạt động xuất khẩu sang Ả Rập Xê Út đang chịu sức ép đáng kể từ những biến động vận tải biển tại Trung Đông.

Theo VASEP, tình trạng gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz khiến hoạt động vận tải container đến khu vực vùng Vịnh gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng khai thác của cảng Dammam. Một phần hàng hóa nhập khẩu phải chuyển hướng về cảng Jeddah bên bờ Biển Đỏ, khiến áp lực tiếp nhận và xử lý hàng hóa tại cảng này gia tăng.

Tình trạng ùn tắc kéo dài khiến hàng hóa sau khi dỡ xuống cảng có thể phải chờ 10-12 ngày mới được đưa ra ngoài. Một số hãng tàu cũng hạn chế nhận đặt chỗ, đồng thời áp dụng phụ phí khẩn cấp đối với các tuyến vận tải đến vùng Vịnh. Với mặt hàng cá rô phi đông lạnh, thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí lưu container lạnh tăng cao đang trở thành những áp lực trực tiếp đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Dù vậy, kết quả tăng trưởng trong tháng 9 cho thấy thị trường Ả Rập Xê Út vẫn có sức hút đáng kể đối với cá rô phi Việt Nam. Trong khi xuất khẩu sang Mỹ chưa phục hồi ổn định, còn Brazil vẫn đặt ra những rào cản kỹ thuật, thị trường Trung Đông nói chung và Ả Rập Xê Út nói riêng đang mở thêm hướng đa dạng hóa đầu ra.

Với lợi thế về giá cạnh tranh và khả năng cung ứng cá rô phi nguyên con đông lạnh, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp tục khai thác nhu cầu tại thị trường này. Để khai thác hiệu quả, doanh nghiệp cần chủ động phương án vận chuyển, kiểm soát chi phí logistics, đặc biệt là chi phí lưu container lạnh, đồng thời bảo đảm các điều khoản thanh toán phù hợp. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng giúp duy trì đà tăng trưởng và mở rộng thị phần cá rô phi Việt Nam tại Ả Rập Xê Út.