Xuất khẩu cá rô phi tăng mạnh, áp lực đa dạng hóa thị trường gia tăng

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), riêng tháng 9/2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 13 triệu USD, tăng 86% so với cùng kỳ năm trước. Brazil, Mỹ và Ả Rập Xê Út tiếp tục là ba thị trường lớn nhất, chiếm khoảng 80% tổng giá trị xuất khẩu.

Kết quả này cho thấy cá rô phi Việt Nam đang có thêm cơ hội mở rộng thị trường. Tuy nhiên, đà tăng trưởng chưa đồng đều giữa các điểm đến. Trong khi Brazil tăng đột biến và xuất khẩu sang Mỹ bắt đầu phục hồi trong tháng 9, kim ngạch sang EU lại giảm mạnh trong tháng, cho thấy nhu cầu tại các thị trường vẫn biến động và doanh nghiệp cần chủ động hơn trong chiến lược tiêu thụ.

Brazil tiếp tục là thị trường xuất khẩu cá rô phi lớn nhất của Việt Nam. Trong 9 tháng, kim ngạch sang thị trường này đạt 48 triệu USD, tăng tới 6.925% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9, giá trị xuất khẩu đạt 4 triệu USD, tăng 781%.

Mức tăng đột biến đưa Brazil trở thành động lực quan trọng của toàn ngành, đồng thời khiến kim ngạch cá rô phi Việt Nam phụ thuộc đáng kể vào diễn biến tại thị trường này. Dù sức mua đang tích cực, Brazil vẫn tiềm ẩn những rủi ro liên quan đến rào cản kỹ thuật và các đề xuất hạn chế nhập khẩu đang được thảo luận. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến tâm lý của nhà nhập khẩu cũng như kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam.

Tại Mỹ, bức tranh xuất khẩu có phần trái chiều. Lũy kế 9 tháng, kim ngạch đạt 25 triệu USD, giảm 42% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, riêng tháng 9, xuất khẩu sang thị trường này đạt 4 triệu USD, tăng 37% so với cùng kỳ và gần gấp đôi tháng trước đó.

Diễn biến này mang lại tín hiệu tích cực sau giai đoạn suy giảm kéo dài. Theo nhận định của VASEP, khả năng lượng hàng tồn kho tại Mỹ đã giảm có thể là một trong những yếu tố khiến các nhà nhập khẩu bắt đầu tăng mua trở lại. Tuy nhiên, khi kim ngạch lũy kế vẫn giảm sâu, chưa thể khẳng định đây là xu hướng phục hồi bền vững.

Trong khi đó, Ả Rập Xê Út nổi lên như một điểm sáng khác. Xuất khẩu cá rô phi sang thị trường này đạt 10 triệu USD trong 9 tháng, tăng 50% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9, kim ngạch đạt 3 triệu USD, tăng 231%. Kết quả này cho thấy Trung Đông đang mở ra dư địa đáng chú ý để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường ngoài các điểm đến truyền thống.

Bên cạnh các thị trường chủ lực, xuất khẩu cá rô phi sang khối CPTPP ghi nhận kết quả khả quan. Trong 9 tháng, kim ngạch đạt 7 triệu USD, tăng 51%; riêng tháng 9 đạt 663.000 USD, tăng 53% so với cùng kỳ.

Nhật Bản là thị trường lớn nhất trong khối, với kim ngạch 2 triệu USD, tăng 74% trong 9 tháng. Riêng tháng 9, xuất khẩu sang thị trường này đạt 166.000 USD, tăng 46%. Những kết quả trên cho thấy các thị trường châu Á có thể trở thành hướng phát triển đáng chú ý nếu doanh nghiệp đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm và thị hiếu tiêu dùng.

Ngược lại, xuất khẩu sang EU chưa có nhiều chuyển biến. Kim ngạch trong 9 tháng đạt 4 triệu USD, tăng nhẹ 2%, nhưng riêng tháng 9 giảm 50% so với cùng kỳ. Diễn biến này cho thấy việc mở rộng thị trường không chỉ phụ thuộc vào khả năng tiếp cận mà còn đòi hỏi doanh nghiệp duy trì đơn hàng ổn định và thích ứng với nhu cầu tại từng khu vực.

Theo VASEP, Brazil và Mỹ hiện chiếm khoảng 71% tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi Việt Nam. Tỷ trọng lớn tại hai thị trường khiến ngành dễ bị tác động khi chính sách thương mại, sức mua hoặc lượng tồn kho thay đổi. Vì vậy, dù tăng trưởng mạnh trong 9 tháng, kết quả xuất khẩu vẫn cần được nhìn nhận cùng yêu cầu phân tán rủi ro và củng cố các thị trường thay thế.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần tiếp tục khai thác dư địa tại Nhật Bản, Ả Rập Xê Út và các thị trường tiềm năng khác, đồng thời đầu tư vào chất lượng, tính ổn định của nguồn cung và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu. Việc tạo khác biệt về sản phẩm, dịch vụ và phương thức tiếp cận khách hàng cũng sẽ giúp cá rô phi Việt Nam nâng sức cạnh tranh trước các nguồn cung quốc tế.