Xuất khẩu cao su tăng về lượng nhưng về giá trị

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do giá cao su xuất khẩu bình quân sụt giảm. Trong 4 tháng đầu năm, mức giá trung bình ước đạt 1.856 USD/tấn, giảm 3,8% so với cùng kỳ năm trước. Xu hướng này phản ánh rõ nét những biến động tiêu cực từ thị trường cao su thiên nhiên thế giới.

Không chỉ chịu sức ép về giá, ngành cao su còn đối mặt với rủi ro lớn do phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Hiện, thị trường này chiếm hơn 69% kim ngạch xuất khẩu cao su thiên nhiên của Việt Nam. Theo sát là thị trường Indonesia và Ấn Độ với thị phần lần lượt đạt 6,6% và 6%. Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào một thị trường duy nhất đang đặt ngành cao su trước nhiều rủi ro về thay đổi chính sách thương mại.

Đáng chú ý, từ tháng 5/2026, Trung Quốc dự kiến áp dụng chính sách thuế nhập khẩu ưu đãi cho một số quốc gia châu Phi. Điều này được dự báo sẽ làm gia tăng sức ép cạnh tranh và có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị phần của cao su Việt Nam trong trung và dài hạn.

Một trong những thách thức lớn nhất với ngành cao su hiện nay là các yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc từ thị trường quốc tế. Theo Hiệp hội Cao su Việt Nam, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) dự kiến áp dụng giai đoạn 2026 - 2027 sẽ đặt ra yêu cầu rất cao về truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Trong khi đó, hơn 50% nguồn cung cao su của Việt Nam đến từ khu vực tiểu điền, khiến việc đáp ứng các tiêu chuẩn này gặp nhiều khó khăn.

Nếu không có giải pháp phù hợp, ngành cao su có nguy cơ bị thu hẹp cơ hội tham gia chuỗi cung ứng tại thị trường EU. Dự kiến, kế hoạch xuất khẩu cao su năm 2026 chỉ đạt khoảng 3,15 tỷ USD, giảm 7,9% so với năm 2025, một phần do tác động từ việc các doanh nghiệp nhỏ và vừa xuất khẩu vào EU phải tuân thủ nghiêm ngặt EUDR từ ngày 30/6/2026.

Ngoài áp lực từ EUDR, ngành còn đối mặt với các vấn đề nội tại như diện tích canh tác già cỗi, năng suất giảm và chi phí vật tư đầu vào (phân bón, logistics) tăng cao.

Để duy trì tăng trưởng, Hiệp hội Cao su Việt Nam khuyến nghị cần sớm xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia gắn với mã số vùng trồng. Đồng thời, doanh nghiệp cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại để mở rộng thị trường ngoài Trung Quốc, tận dụng các hiệp định thương mại tự do để xây dựng thương hiệu "Cao su Việt Nam" gắn với tiêu chuẩn phát triển bền vững.