Xuất khẩu chè đối mặt áp lực đa dạng hóa thị trường, nâng giá trị

Xuất nhập khẩu
08:01 AM 18/11/2026

Trong 10 tháng năm 2026, xuất khẩu chè Việt Nam ghi nhận tín hiệu tích cực khi kim ngạch tăng dù sản lượng giảm. Tuy nhiên, sự sụt giảm mạnh tại Pakistan cùng khoảng cách về giá và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng cho thấy ngành chè cần đẩy nhanh tái cơ cấu thị trường, nâng tỷ trọng chế biến sâu để cải thiện sức cạnh tranh.

Theo số liệu thống kê, 10 tháng năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 104,6 nghìn tấn chè, thu về 196,3 triệu USD, giảm 5,2% về lượng nhưng tăng 3,7% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Giá xuất khẩu bình quân đạt 1.877 USD/tấn, tăng 9,5%.

Riêng tháng 10/2026, xuất khẩu đạt 14,8 nghìn tấn, trị giá 18,6 triệu USD, tăng lần lượt 19,3% về lượng và 30,4% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Giá xuất khẩu bình quân trong tháng đạt 1.929 USD/tấn, tăng 9,3%.

Diễn biến trái chiều giữa sản lượng và kim ngạch cho thấy giá bán bình quân đang đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tăng trưởng. Dù vậy, kết quả này chưa phản ánh sự cải thiện đồng đều về năng lực cạnh tranh, nhất là khi xuất khẩu vẫn phụ thuộc đáng kể vào một số thị trường truyền thống.

Xuất khẩu chè đối mặt áp lực đa dạng hóa thị trường, nâng giá trị- Ảnh 1.

Ảnh minh họa: Internet

Pakistan tiếp tục là thị trường xuất khẩu chè lớn nhất của Việt Nam, nhưng cũng là nơi ghi nhận mức sụt giảm đáng kể nhất trong nhóm thị trường chủ lực. Trong 10 tháng, lượng chè xuất khẩu sang thị trường này đạt 23,6 nghìn tấn, trị giá 47,1 triệu USD, giảm tương ứng 39,5% về lượng và 37,2% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Mức giảm sâu tại thị trường đứng đầu về tiêu thụ đã tạo sức ép lên kết quả xuất khẩu chung, đồng thời bộc lộ rủi ro khi đầu ra tập trung vào một số đối tác lớn. Khi nhu cầu hoặc hoạt động nhập khẩu tại thị trường chủ lực biến động, doanh nghiệp khó có thể nhanh chóng bù đắp bằng các thị trường khác nếu chưa chuẩn bị sẵn hệ thống khách hàng và kênh phân phối.

Trong khi đó, diễn biến xuất khẩu tại các thị trường còn lại có sự phân hóa. Đài Loan (Trung Quốc) nhập khẩu 11,5 nghìn tấn chè Việt Nam, trị giá 23,9 triệu USD. Dù lượng giảm 2,1%, kim ngạch vẫn tăng 9,8%. Xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 9,7 nghìn tấn, trị giá 16,8 triệu USD, giảm 18,2% về lượng và 3,2% về trị giá.

Ở chiều ngược lại, Nga và Hoa Kỳ là hai điểm sáng đáng chú ý. Xuất khẩu sang Nga đạt 5,9 nghìn tấn, tăng 32,4% về lượng và 23,9% về trị giá. Tại Hoa Kỳ, lượng chè xuất khẩu đạt 5,7 nghìn tấn, tăng 20,7%, trong khi kim ngạch tăng tới 43,4%. Mức tăng giá trị cao hơn tốc độ tăng sản lượng cho thấy doanh nghiệp có khả năng cải thiện hiệu quả khai thác tại thị trường này.

Những kết quả trên cho thấy dư địa mở rộng thị trường của chè Việt Nam vẫn còn, nhưng cần chuyển từ tư duy tìm kiếm đầu ra đơn thuần sang phát triển thị trường theo từng phân khúc. Bên cạnh việc duy trì các đối tác truyền thống, doanh nghiệp có thể đẩy mạnh khai thác Hoa Kỳ, Nga, Ả Rập Xê Út và Philippines, đồng thời nghiên cứu kỹ thị hiếu, quy định nhập khẩu và khả năng tiêu thụ của từng thị trường.

Bên cạnh bài toán thị trường, khoảng cách về giá xuất khẩu cũng cho thấy dư địa nâng cấp sản phẩm chè Việt Nam còn lớn. Trong 9 tháng năm 2026, giá nhập khẩu chè bình quân của Trung Quốc đạt 3.279 USD/tấn, tăng 10,4%, trong khi giá xuất khẩu bình quân của chè Việt Nam trong 10 tháng đạt 1.877 USD/tấn.

Đây là mức chênh lệch đáng chú ý, dù số liệu được tính trên hai khoảng thời gian khác nhau và cơ cấu sản phẩm có thể không đồng nhất. Khoảng cách này phần nào cho thấy cơ hội gia tăng giá trị nếu doanh nghiệp cải thiện chất lượng, đa dạng hóa chủng loại và tiếp cận tốt hơn những phân khúc tiêu dùng có yêu cầu cao.

Trong 9 tháng, Việt Nam là nhà cung cấp chè lớn nhất cho Trung Quốc về trị giá, với 8,8 nghìn tấn, đạt 14,9 triệu USD, chiếm 12,2% thị phần nhập khẩu của nước này. Tuy nhiên, lượng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc đang giảm. Điều đó cho thấy lợi thế về nguồn cung và vị trí nhà cung cấp chưa đủ bảo đảm tăng trưởng nếu sản phẩm chưa theo kịp sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng.

Áp lực cạnh tranh còn đến từ yêu cầu ngày càng chặt chẽ về an toàn thực phẩm. Các thị trường nhập khẩu quan tâm nhiều hơn đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất lượng nguyên liệu và khả năng truy xuất nguồn gốc. Những điều chỉnh về giới hạn dư lượng tối đa đối với một số hoạt chất tại các nước sản xuất, tiêu thụ chè lớn cũng cho thấy tiêu chuẩn kỹ thuật đang trở thành yếu tố quan trọng trong cạnh tranh thương mại.

Trong khi đó, sản xuất chè trong nước vẫn còn những hạn chế như vùng nguyên liệu phân tán, quy mô hộ trồng nhỏ và quy trình canh tác chưa đồng đều. Nếu thiếu liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ, việc kiểm soát chất lượng đồng nhất sẽ gặp khó khăn, nhất là khi phải đáp ứng những bộ tiêu chuẩn khác nhau tại nhiều thị trường.

Do đó, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn cần được xem là nền tảng cho chiến lược nâng cao giá trị xuất khẩu. Doanh nghiệp cần tăng cường liên kết với người trồng chè, kiểm soát vật tư đầu vào, hướng dẫn quy trình canh tác an toàn, xây dựng nhật ký sản xuất và tổ chức kiểm nghiệm định kỳ. Truy xuất nguồn gốc cũng cần được thực hiện xuyên suốt từ vùng trồng đến chế biến, đóng gói và phân phối.

Cùng với đó, chế biến sâu và phát triển thương hiệu là hướng đi cần được ưu tiên. Việc tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào chè nguyên liệu hoặc sản phẩm sơ chế sẽ khiến doanh nghiệp khó tạo khác biệt và cải thiện giá bán. Đầu tư công nghệ chế biến, phân loại, đóng gói và phát triển các dòng sản phẩm thành phẩm có thể giúp gia tăng giá trị trên cùng một đơn vị nguyên liệu, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận những phân khúc tiêu dùng cao cấp hơn.

Huyền My (t/h)
Ý kiến của bạn
Thanh Hóa: Từ lợi thế nguyên liệu đến giá trị xuất khẩu Thanh Hóa: Từ lợi thế nguyên liệu đến giá trị xuất khẩu

Với lợi thế vùng nông sản quy mô lớn, đặc biệt là cây dứa và lúa gạo, Thanh Hóa đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển công nghiệp chế biến và mở rộng thị trường xuất khẩu. Thay vì dừng lại ở sản xuất, tiêu thụ sản phẩm thô, tỉnh đang chú trọng thu hút các doanh nghiệp (DN) đầu tư chế biến sâu, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, từng bước nâng cao giá trị và đưa nông sản địa phương vươn ra thị trường quốc tế.