Xuất khẩu chè Việt Nam giảm sản lượng, tìm cơ hội tại thị trường Đức

Theo số liệu của Cục Hải quan, trong tháng 9/2026, Việt Nam xuất khẩu 12,5 nghìn tấn chè, đạt kim ngạch 24,22 triệu USD, tăng 2,2% về lượng và 12,5% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Giá xuất khẩu bình quân đạt 1.932 USD/tấn, tăng 10,1%.

Tính chung 9 tháng, lượng chè xuất khẩu đạt 89,7 nghìn tấn, trị giá 167,66 triệu USD. So với cùng kỳ năm trước, khối lượng giảm 8,4%, trong khi kim ngạch tăng nhẹ 0,2%. Giá xuất khẩu bình quân đạt 1.868 USD/tấn, tăng 9,4%, góp phần bù đắp phần sụt giảm về sản lượng.

Diễn biến này cho thấy giá bán đang trở thành điểm tựa giúp ngành chè duy trì doanh thu trong bối cảnh đầu ra gặp khó. Tuy nhiên, mức tăng kim ngạch còn khiêm tốn cũng phản ánh những hạn chế trong khả năng mở rộng thị trường và duy trì sản lượng xuất khẩu.

Sức ép lớn nhất đến từ Pakistan, thị trường tiêu thụ chè Việt Nam hàng đầu nhiều năm qua. Trong 9 tháng, Pakistan chiếm 18,79% tổng lượng và 19,96% tổng trị giá xuất khẩu chè của Việt Nam. Tuy nhiên, lượng hàng xuất sang thị trường này giảm tới 52,8%, còn kim ngạch giảm 51,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Việc thị trường chiếm gần 20% kim ngạch xuất khẩu giảm mua hơn một nửa đã tác động đáng kể đến kết quả chung của toàn ngành. Diễn biến này cũng cho thấy rủi ro khi đầu ra tập trung vào một số thị trường lớn, khiến doanh nghiệp dễ bị ảnh hưởng trước những thay đổi về nhu cầu nhập khẩu.

Ngoài Pakistan, xuất khẩu chè sang Trung Quốc, Indonesia, Iraq và Ấn Độ cũng giảm cả về lượng lẫn trị giá. Trong khi đó, Đài Loan tiếp tục giữ vị trí thị trường xuất khẩu lớn thứ hai, chiếm 11,54% về lượng và 12,8% về trị giá.

Ở chiều ngược lại, một số thị trường ghi nhận tăng trưởng tích cực. Xuất khẩu chè sang Nga tăng 27% về lượng và 18,4% về trị giá; sang Mỹ tăng tương ứng 20,4% và 42,4%; còn Saudi Arabia tăng 15,5% về lượng và 29,2% về trị giá. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Đức tăng 78,4% về lượng và 71,3% về trị giá.

Những kết quả này cho thấy thị trường xuất khẩu chè Việt Nam đang có sự phân hóa rõ nét. Khi nhu cầu tại một số thị trường truyền thống suy giảm, việc mở rộng sang những thị trường có khả năng tăng trưởng trở thành hướng đi cần thiết để giảm rủi ro và tạo thêm dư địa cho ngành hàng.

Đức là một trong những thị trường đáng chú ý trong bức tranh xuất khẩu chè Việt Nam năm nay. Theo số liệu của Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), trong 7 tháng năm 2026, Đức nhập khẩu 30,5 nghìn tấn chè, trị giá 202,25 triệu USD. Việt Nam đứng thứ 15 trong số các quốc gia cung cấp chè cho thị trường này, với 159 tấn, trị giá 1,46 triệu USD.

So với cùng kỳ năm trước, lượng chè Việt Nam xuất sang Đức tăng 69,1%, trong khi trị giá tăng 164,4%. Thị phần của chè Việt Nam cũng cải thiện, từ 0,3% lên 0,52% về lượng và từ 0,33% lên 0,72% về trị giá. Dù tốc độ tăng trưởng khá cao, tỷ trọng của chè Việt Nam tại Đức vẫn còn nhỏ, cho thấy dư địa mở rộng thị trường còn đáng kể.

Đức có nhu cầu tiêu thụ chè ổn định, đồng thời là trung tâm chế biến, phối trộn và tái xuất khẩu chè tại châu Âu. Thị trường này nhập khẩu nguyên liệu từ nhiều quốc gia để sản xuất các dòng chè túi lọc và sản phẩm phục vụ nhiều nhóm người tiêu dùng. Bên cạnh chè đen truyền thống, nhu cầu đối với chè xanh, chè ô long, chè hữu cơ và các loại chè thảo mộc cũng tạo thêm cơ hội cho nhà cung cấp.

Một lợi thế của chè Việt Nam là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), theo đó thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm chè thuộc diện cam kết đã được đưa về mức 0%. Ưu đãi thuế quan giúp cải thiện khả năng cạnh tranh về chi phí, nhưng chưa đủ để bảo đảm doanh nghiệp mở rộng thị phần nếu không đáp ứng các yêu cầu của thị trường.

Đối với Đức nói riêng và Liên minh châu Âu nói chung, an toàn thực phẩm, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất lượng sản phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc là những yêu cầu quan trọng. Doanh nghiệp muốn tiếp cận các kênh phân phối hiện đại cần kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ vùng trồng đến khâu chế biến, đóng gói và xuất khẩu.

Bài toán đặt ra với ngành chè vì thế không dừng ở việc tìm thêm thị trường tiêu thụ, mà còn là nâng cao giá trị sản phẩm. Việc phát triển các dòng chè chế biến sâu, đa dạng quy cách đóng gói và đáp ứng những tiêu chuẩn phù hợp với từng thị trường sẽ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận phân khúc có giá trị cao hơn.