Xuất khẩu công nghệ chế biến - bước tiến mới trong chuỗi giá trị

Trong năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng khoảng 15 - 16% so với năm 2025, với kim ngạch dự kiến đạt khoảng 546 - 550 tỷ USD. Để đạt được mục tiêu này, bên cạnh việc mở rộng thị trường và tận dụng các hiệp định thương mại tự do, việc gia tăng giá trị cho hàng hóa xuất khẩu đang được xem là một trong những giải pháp chiến lược đã được Chính phủ, Bộ Công Thương và các hiệp hội ngành hàng xác định.

Theo các chuyên gia, công nghệ chế biến sâu đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao giá trị nông sản. Thay vì xuất khẩu nguyên liệu thô, sản phẩm sau chế biến có thể đạt giá trị cao hơn nhiều lần, đồng thời mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đây không chỉ là một hướng đi mới để thoát khỏi cái bẫy giá trị thấp của việc cung ứng nguyên liệu thô mà còn là lời khẳng định về năng lực trí tuệ và trình độ kỹ thuật của con người Việt Nam trên bản đồ công nghiệp thực phẩm thế giới.

Nhật Bản là một trong những thị trường tiêu biểu cho xu hướng này. Nếu các sản phẩm của doanh nghiệp Việt có thể đáp ứng được những yêu cầu khắt khe của thị trường Nhật Bản, cơ hội mở rộng sang các thị trường khác như châu Âu, Bắc Mỹ hay Đông Á sẽ rộng mở hơn.

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chứng kiến những bước chuyển mình mạnh mẽ về công nghệ, các doanh nghiệp Việt Nam trong ngành thực phẩm cũng dần chuyển dịch trọng tâm từ việc xuất khẩu nông sản thô sang một chiến lược tham vọng hơn là xuất khẩu công nghệ chế biến.

Điển hình như tại triển lãm Foodex Japan 2026, không chỉ giới thiệu các sản phẩm như nấm chế biến ăn liền, rong nho biển, socola trái cây, cà phê trái cây và nhiều loại thực phẩm dinh dưỡng sáng tạo... doanh nghiệp SASAKI Smart Technology của Việt Nam đã giới thiệu nhiều sản phẩm nông sản Việt Nam được xử lý bằng công nghệ cấp đông sâu và sấy lạnh kín khí. Các giải pháp này được tích hợp công nghệ số như Internet of Things và Trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu quy trình sản xuất và bảo quản thực phẩm. 

Mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp là đưa công nghệ chế biến nông sản do doanh nghiệp phát triển ra thị trường nước ngoài. Thay vì chỉ bán sản phẩm hoàn thiện, doanh nghiệp hướng tới việc chuyển giao công nghệ và quy trình sản xuất để chế biến nông sản bản địa tại các quốc gia khác. Cách tiếp cận này giúp mở rộng thị trường đồng thời nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi sản xuất thực phẩm.

Các chuyên gia nhận đinh, việc hướng tới xuất khẩu công nghệ chế biến được xem là một bước đi mới giúp gia tăng giá trị, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu.