Xuất khẩu điều thu về 434 triệu USD vào đầu năm 2026

Đây là mức tăng trưởng ấn tượng, phản ánh nhu cầu tiêu thụ tăng cao dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc, nơi các đối tác đẩy mạnh nhập khẩu nhân điều chế biến phục vụ tiêu dùng Tết.

Trung Quốc tiếp tục khẳng định vai trò thị trường lớn nhất khi chiếm tới 21,3% tổng kim ngạch xuất khẩu nhân điều của Việt Nam trong tháng đầu năm, với mức tăng trưởng lên tới 49,4%. Nhu cầu tiêu thụ dịp Tết, xu hướng sử dụng thực phẩm lành mạnh và việc doanh nghiệp Việt Nam cải thiện đáng kể tiêu chuẩn chất lượng đã tạo nền tảng cho đà tăng này.

Trong khi đó, giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 6.673 USD/tấn, giảm nhẹ 2% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy áp lực cạnh tranh về giá vẫn hiện hữu dù sản lượng tăng cao. Sau Trung Quốc, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn thứ hai, song mức tăng trưởng còn khiêm tốn, phản ánh sự dịch chuyển tương quan thị trường trong ngành điều toàn cầu.

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành điều khi kim ngạch xuất khẩu đạt 5,2 tỷ USD, đưa hạt điều trở thành mặt hàng nông sản thứ ba của Việt Nam vượt mốc 5 tỷ USD trong một năm, sau rau quả và cà phê. Trong năm, ngành điều đã nhập khẩu hơn 2,9 triệu tấn điều thô, trị giá 4,5 tỷ USD, xuất siêu trên 700 triệu USD.

Đáng chú ý, năm 2025 cũng là lần đầu tiên Trung Quốc vượt Hoa Kỳ để trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của hạt điều Việt Nam, với kim ngạch đạt 1,115 tỷ USD. Hoa Kỳ đứng thứ hai với 975 triệu USD, tiếp theo là Hà Lan đạt 495 triệu USD.

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), xu hướng tiêu dùng thực phẩm tốt cho sức khỏe, cùng quá trình phục hồi kinh tế tại Trung Quốc, đã tạo lực kéo đáng kể cho xuất khẩu điều.

Ở chiều ngược lại, thị trường Hoa Kỳ năm 2025 ghi nhận mức giảm 26% về lượng và 17% về giá trị, do lạm phát cao, thắt chặt chi tiêu và các rào cản thương mại. Tuy nhiên, quyết định ngày 14/11/2025 của Tổng thống Donald Trump về việc gỡ bỏ thuế đối với hơn 200 mặt hàng thực phẩm, trong đó có hạt điều, được đánh giá là cú hích quan trọng giúp ngành điều Việt Nam phục hồi mạnh trong năm 2026.

Với lợi thế là quốc gia chế biến và xuất khẩu điều hàng đầu thế giới, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị này thay vì chỉ xuất khẩu nhân điều thô. Trong nhiều năm, mô hình xuất khẩu số lượng lớn nhưng giá trị gia tăng thấp đã bộc lộ giới hạn, nhất là khi nguồn nguyên liệu trong nước giảm và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu từ châu Phi. Áp lực cạnh tranh từ Bờ Biển Ngà và Brazil - những quốc gia đẩy mạnh chế biến sâu, sẽ càng đặt ra yêu cầu chuyển đổi.

Từ cú sốc thuế đến cơ hội phục hồi, ngành điều Việt Nam đang đứng trước thời điểm tái cấu trúc quan trọng. Việc Hoa Kỳ bỏ thuế có thể tạo lực đẩy ngắn hạn, nhưng triển vọng dài hạn phụ thuộc vào chiến lược nâng cao giá trị: phát triển điều rang, điều tẩm vị, snack lành mạnh và đặc biệt là tham gia sâu vào ngành thực phẩm giá trị cao như sữa hạt điều. Nếu tận dụng tốt xu hướng tiêu dùng xanh và lành mạnh toàn cầu, điều Việt Nam hoàn toàn có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững và hiệu quả hơn.