Xuất khẩu gạo đạt gần 2,91 tỷ USD, kỳ vọng tăng tốc cuối năm

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 8 tháng năm 2026, Việt Nam ước xuất khẩu 6,03 triệu tấn gạo, trị giá gần 2,91 tỷ USD, giảm 5% về lượng và 10,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 481,5 USD/tấn, giảm 5,9%.

Tuy nhiên, diễn biến giá từ tháng 7 đang cho thấy tín hiệu tích cực. Giá xuất khẩu bình quân trong tháng này đạt 511 USD/tấn, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm trước và là lần đầu tiên trong năm ghi nhận mức tăng so với cùng kỳ.

Sự phục hồi về giá được kỳ vọng góp phần cải thiện kim ngạch xuất khẩu trong những tháng cuối năm. Theo dự báo, tổng giá trị xuất khẩu gạo năm 2026 có thể đạt khoảng 3,94 tỷ USD, giảm khoảng 4% so với năm 2025, chủ yếu do giá xuất khẩu bình quân những tháng đầu năm ở mức thấp.

Trên thị trường quốc tế, diễn biến giá tại một số nước xuất khẩu lớn cũng đang tạo thêm kỳ vọng cho ngành gạo Việt Nam.

Tại Ấn Độ, giá gạo xuất khẩu tiếp tục tăng lên mức cao nhất trong khoảng một năm qua. Giá gạo đồ 5% tấm được giao dịch ở mức 366-371 USD/tấn, tăng so với tuần trước; gạo trắng 5% tấm cũng đạt 362-367 USD/tấn.

Nguồn cung của Ấn Độ đang đứng trước những rủi ro do thời tiết. Các thương nhân cảnh báo sản lượng nông nghiệp nước này có thể chịu tác động từ đợt gió mùa yếu do hiện tượng El Niño.

Tại Thái Lan, giá gạo 5% tấm cũng tăng lên khoảng 465 USD/tấn, so với 450-460 USD/tấn trước đó. Nhu cầu từ Philippines được cho là một trong những yếu tố thúc đẩy giá, trong khi nguồn cung của Thái Lan được dự báo giảm trong thời gian tới.

Trong khi đó, Bangladesh đang cân nhắc các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, thậm chí có thể hạn chế xuất khẩu một số loại gạo thơm nhằm ổn định nguồn cung trong nước. Nếu các nguồn cung lớn tiếp tục chịu tác động bởi thời tiết, chính sách hoặc nhu cầu gia tăng, mặt bằng giá gạo thế giới có thể tiếp tục được hỗ trợ.

Đối với Việt Nam, giá gạo 5% tấm hiện giao dịch quanh mức 438-442 USD/tấn. Trong nước, giá một số loại lúa chất lượng cao như OM 18, Đài Thơm 8 và OM 5451 có xu hướng giảm nhẹ trong tuần qua, trong khi giá gạo nguyên liệu nhìn chung duy trì tương đối ổn định.

Bên cạnh diễn biến thuận lợi về giá, triển vọng xuất khẩu gạo cuối năm còn phụ thuộc vào khả năng duy trì thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

Philippines tiếp tục là thị trường quan trọng đối với gạo Việt Nam, trong khi Trung Quốc đang nổi lên với tốc độ tăng trưởng nhập khẩu đáng chú ý. Nhu cầu đối với gạo tấm làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tại Trung Quốc gia tăng, mở thêm dư địa cho gạo nguyên liệu, gạo tấm và gạo nếp của Việt Nam.

Một số thị trường như Australia, Arab Saudi và Iraq cũng ghi nhận mức tăng nhập khẩu, cho thấy dư địa mở rộng thị trường vẫn còn nếu doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa khách hàng và sản phẩm.

Đáng chú ý, phân khúc gạo chất lượng cao, phát thải thấp có chứng nhận đang đạt mức giá trên 1.000 USD/tấn tại một số thị trường như Nhật Bản, EU và Australia. Đây là tín hiệu cho thấy dư địa nâng giá trị thay vì chỉ tăng sản lượng vẫn còn lớn.

Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh từ Ấn Độ, Pakistan, Thái Lan và Campuchia. Chi phí phân bón, vận tải và năng lượng ở mức cao tiếp tục gây áp lực lên hiệu quả sản xuất, trong khi biến động thời tiết có thể ảnh hưởng đến nguồn cung trong nước.

Đặc biệt, nguy cơ El Niño tác động đến vụ Đông Xuân 2026-2027 có thể làm gia tăng tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn tại một số vùng sản xuất. Vì vậy, việc chủ động về thời vụ, cơ cấu giống và tổ chức sản xuất cần được triển khai sớm.

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, tín hiệu phục hồi giá từ tháng 7 là cơ sở để ngành gạo kỳ vọng cải thiện kim ngạch trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, để biến cơ hội về giá thành kết quả xuất khẩu thực chất, doanh nghiệp cần đồng thời giữ vững thị trường truyền thống, mở rộng các thị trường có tiềm năng và chuyển mạnh sang những phân khúc gạo có giá trị gia tăng cao.