Xuất khẩu gạo tăng nhẹ song chịu sức ép lớn từ giá bán giảm và chi phí logistics

Chiều ngày 24/3, tại TP. Cần Thơ, Bộ Công thương phối hợp với UBND TP. Cần Thơ tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo trong năm 2026.

Báo cáo kết quả xuất khẩu gạo tại Hội nghị, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) dẫn số liệu của Cục Hải quan cho biết, xuất khẩu gạo tính đến hết ngày 15/3/2026 đạt khoảng 1,74 triệu tấn, trị giá đạt khoảng 826,2 triệu USD, giá gạo xuất khẩu bình quân đạt 477,6 USD/tấn. So với cùng kỳ năm 2025, tăng 2,3% về lượng, giảm 8,7% về trị giá, giá gạo xuất khẩu bình quân giảm 10,7%.

Trong 2 tháng đầu năm 2026, Philippines tiếp tục là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm tỷ trọng 55,86% tổng lượng gạo xuất khẩu của cả nước, đạt 711.264 tấn, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025.

Đứng thứ 2 là thị trường Trung Quốc, chiếm khoảng 14% tổng xuất khẩu gạo của Việt Nam, đạt 178.165 tấn, tăng 143,7% so với cùng kỳ năm 2025.

Tiếp đó là thị trường Ghana, chiếm khoảng 6,81% tổng lượng xuất khẩu gạo của cả nước, đạt 86.674 tấn, giảm 22,7% so với cùng kỳ năm 2025.

Một số thị trường đạt sự tăng trưởng: Malaysia (tăng 155%), Úc (tăng 30,6%)... Một số thị trường sụt giảm so với cùng kỳ 2025: Hồng Kông (giảm 16,1%), Singapore (giảm 31,2%), Senegal (giảm 53,11%), Bờ Biển Ngà (giảm 68,5%), Indonesia (giảm 81,7%).

Về chủng loại gạo xuất khẩu, gạo trắng các loại vẫn tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, đạt gần 60,4% (trong đó: gạo 5% là 55,76%, còn lại chủng loại gạo khác); tiếp đến chủng loại gạo thơm các loại chiếm 25,98% tổng lượng xuất khẩu; đứng thứ 3 là gạo nếp chiếm 4,57% tổng lượng xuất khẩu.

"Đáng chú ý, thị trường xuất khẩu gạo đang dần mở rộng sang các khu vực "khó tính" như châu Âu, Nhật Bản. Dù sản lượng chưa lớn, nhưng giá trị cao, cho thấy khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế của gạo Việt ngày càng cải thiện, đồng thời tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do", ông Nguyễn Anh Sơn cho biết.

Năm 2026, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam được kỳ vọng tăng trưởng nhờ sự quay trở lại của các thị trường truyền thống như Philippines, Trung Quốc, Bangladesh và khu vực châu Phi. Tuy nhiên, kể từ tháng 3/-2026, ngành gạo bắt đầu chịu tác động tiêu cực từ xung đột tại khu vực Trung Đông bùng phát ngày 28/2.

Xung đột này khiến chi phí logistics quốc tế tăng vọt, phí bảo hiểm tăng và thời gian vận chuyển kéo dài thêm 10-15 ngày. Tại thị trường nội địa, giá dầu tăng đẩy chi phí vận chuyển lúa gạo tăng thêm 20.000-30.000 đồng/tấn.

Tình trạng thiếu hụt container rỗng và việc các hãng tàu liên tục điều chỉnh giá cước, thay đổi lịch trình cũng đang gây khó khăn cho việc thực hiện hợp đồng. Đặc biệt, xuất khẩu sang các thị trường Iraq và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bị gián đoạn nghiêm trọng.

Trước bối cảnh thị trường biến động và chi phí đầu vào tăng cao, nhiều doanh nghiệp đang đối mặt với nguy cơ thua lỗ đối với các đơn hàng đã ký. Điều này buộc các thương nhân phải thận trọng hơn trong việc ký kết hợp đồng mới, đồng thời điều chỉnh tiến độ giao hàng để giảm thiểu rủi ro.

Để đẩy xuất khẩu gạo trong thời gian tới, Bộ Công thương đã ban hành Chỉ thị số 08 về việc tăng cường thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu gạo. Chỉ thị này nhằm ứng phó và thích nghi với những biến động mới của thị trường quốc tế.

Theo đó, Bộ Công thương đề nghị các đơn vị trực thuộc, Sở Công Thương các tỉnh, TP cùng Hiệp hội Lương thực Việt Nam và Hiệp hội ngành hàng Lúa gạo Việt Nam khẩn trương triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm túc các giải pháp trong tình hình mới.