Xuất khẩu gạo Việt Nam dự kiến vượt 8 triệu tấn, giữ vị trí thứ 2 thế giới

Theo báo cáo tháng 11/2026 của USDA, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới trong năm 2026 và được dự báo giữ thứ hạng này trong năm 2027. Trong khi đó, hai đối thủ lớn là Ấn Độ và Thái Lan được dự báo giảm lượng gạo xuất khẩu, một phần do những tác động bất lợi của hiện tượng El Niño.

Cụ thể, USDA dự báo Việt Nam xuất khẩu hơn 8 triệu tấn gạo trong năm 2026. Trong khi đó, lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan dự kiến giảm 200.000 tấn, xuống còn 6,8 triệu tấn. Ấn Độ, quốc gia dẫn đầu thị trường, cũng được dự báo giảm 500.000 tấn, còn khoảng 22,5 triệu tấn, tương đương 39% tổng lượng gạo xuất khẩu toàn cầu.

Thực tế, khoảng cách giữa Việt Nam và Thái Lan đã được nới rộng trong 9 tháng năm 2026. Theo số liệu của Bộ Công Thương, Việt Nam xuất khẩu khoảng 6,4 triệu tấn gạo, thu về 3,1 tỷ USD. Trong khi đó, theo Bộ Thương mại Thái Lan, nước này xuất khẩu gần 5 triệu tấn, trị giá 2,9 tỷ USD. Như vậy, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam cao hơn đối thủ khoảng 1,4 triệu tấn.

Đến cuối tháng 10, sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục tăng lên khoảng 6,8 triệu tấn. Với kết quả này, mục tiêu vượt mốc 8 triệu tấn trong cả năm được đánh giá có nhiều triển vọng.

Một trong những động lực quan trọng đến từ nhu cầu nhập khẩu của các thị trường chủ lực. Philippines, thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, đang tăng cường nhập khẩu để bổ sung dự trữ, chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn cung do biến động khí hậu. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia cũng có xu hướng tăng mua nhằm bảo đảm an ninh lương thực và chuẩn bị cho nhu cầu tiêu thụ cuối năm.

Trung Quốc cũng nổi lên là thị trường có sức tăng trưởng đáng chú ý. Trong 8 tháng năm 2026, nước này chi gần 505 triệu USD để nhập khẩu hơn 1 triệu tấn gạo Việt Nam. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Philippines chiếm 40,9% thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 8 tháng, còn Trung Quốc chiếm khoảng 17,4%.

Nhu cầu tăng đã góp phần hỗ trợ giá lúa gạo trong nước và giá xuất khẩu. Theo thông tin từ các doanh nghiệp, giá gạo nội địa có thời điểm tăng từ khoảng 11.000 đồng lên trên 13.000 đồng/kg; giá gạo xuất khẩu tăng thêm 50-70 USD/tấn, lên khoảng 550-570 USD/tấn.

Dù triển vọng xuất khẩu tích cực, việc tập trung hơn 64% lượng gạo vào hai thị trường Philippines và Trung Quốc cũng đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một số đối tác lớn. Đây là yếu tố quan trọng để ngành gạo duy trì tăng trưởng ổn định trước những biến động về chính sách nhập khẩu, nhu cầu tiêu dùng và cạnh tranh quốc tế.

Cùng với mở rộng thị trường, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu đang có sự chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị. Theo dữ liệu Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) công bố tháng 10/2026, gạo thơm và gạo chất lượng cao chiếm gần 68% tổng lượng gạo xuất khẩu, trong khi gạo trắng phổ thông chiếm hơn 19%.

Sự thay đổi này cho thấy ngành gạo Việt Nam đang từng bước giảm phụ thuộc vào cạnh tranh về giá, hướng đến những phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn. Các sản phẩm gạo thơm, gạo đặc sản và gạo đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất bền vững ngày càng có vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, khoảng 70.000 tấn gạo thuộc Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đã được cấp nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”. Đây là bước tiến trong xây dựng thương hiệu gạo gắn với chất lượng, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường.

Trong bối cảnh nhu cầu lương thực toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu là lợi thế quan trọng của ngành gạo Việt Nam. Tuy nhiên, để giữ vững thành quả này, bên cạnh tận dụng cơ hội từ nhu cầu nhập khẩu, ngành hàng cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.